Oude hond verzorgen en weten wanneer het tijd is

Veel van wat een oude hond trager maakt, is geen ouderdom alleen. Dat schrijft het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG), het onafhankelijke kenniscentrum over huisdieren. Pijn in de gewrichten komt bij oudere dieren heel veel voor, en pijnstillers helpen dan vaak goed. Honden worden gemiddeld ongeveer 10 tot 12 jaar, en een gemiddelde hond heet al senior rond zijn zevende. Wat die leeftijd in mensenjaren is, reken je uit met hondenjaren en kattenjaren. Meer over leven met dieren staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Welke klachten oudere honden vaak krijgen

Een oudere hond krijgt vaak last van zijn gewrichten, zijn gebit en zijn hart, en hij gaat slechter zien en horen.

In de tabel staan de klachten die vaak voorkomen, met wat je thuis ziet.

Meer drinken en plassen laat je altijd door de dierenarts onderzoeken. Hetzelfde geldt voor een nieuw bultje onder de huid.

Pijn zie je aan gedrag

Het begint vaak klein. Je pakt de riem en je hond blijft liggen, of hij wacht onder aan de trap. Honden verbergen vaak pijn, schrijft het LICG, en langdurige pijn verandert hun gedrag maar langzaam. Daarom zie jij het thuis eerder dan de dierenarts in de spreekkamer.

Een hond met pijn gaapt minder, rekt zich minder uit en schudt zich minder vaak uit. Hij springt niet meer in de auto, komt moeilijk overeind of jankt als je een pijnlijke plek aanraakt. Janken wordt vaak voor aandacht vragen aangezien. Geef nooit pijnstillers zonder overleg met je dierenarts. Pijnstillers voor mensen zijn volgens het LICG in veel gevallen giftig voor dieren. Ook die van een ander dier kunnen bij een oude hond gevaarlijk zijn.

Dementie bij een oude hond

Ook een hond kan dement worden. Dierenartsen noemen dat CDS, het cognitief disfunctiesyndroom. Het geheugen en het leervermogen gaan dan achteruit door veranderingen in de hersenen. Een demente hond loopt ’s nachts onrustig door het huis en slaapt overdag. Hij vindt de deur niet meer, vergeet wat hij heeft geleerd en plast soms binnen. Laat dat onderzoeken, want pijn, doofheid of een blaasprobleem geven soms hetzelfde gedrag. Is het toch dementie, dan is het niet te genezen. Wel kan de dierenarts het soms met medicijnen iets afremmen.

Zo maak je het huis makkelijker voor een oude hond

Een oude hond heeft vooral grip onder zijn poten nodig, want op een gladde vloer glijdt hij uit. Leg daarom kleden of lopers neer waar hij loopt. Een loopplank helpt bij de auto, en een kleine hond kun je de trap op dragen.

Ook warmte telt, zeker in de winter. Een oude hond houdt zijn temperatuur moeilijker op peil. Het advies is zo’n 18 graden of warmer waar hij slaapt, ook als jij ’s nachts de thermostaat lager zet. Een stevig, wat hoger kussen houdt hem van de koude vloer.

Loop bovendien liever vaker een kort rondje dan één lang. Laat hem onderweg rustig snuffelen, want ook daarmee raakt hij zijn energie kwijt. Is je hond dement en snel bang, kies dan juist steeds dezelfde route. Plast hij binnen, haal dan nooit zijn waterbak weg. Daardoor kan hij uitdrogen, en dat is gevaarlijk.

Wat de zorg in de laatste jaren kost

Onverwachte kosten bij de dierenarts lopen volgens het LICG vaak al snel op tot honderden of duizenden euro’s. Die komen bovenop de vaste kosten van een hond. Bij een oude hond is de kans op zulke kosten groter, want een aantal ziektes zie je vaker bij oudere dieren. Voor sommige heeft hij levenslang medicijnen nodig.

Daar komt de seniorencheck bij. Dat is een controle van onder meer de gewrichten, het hart, de ogen en het gewicht, met onderzoek van bloed en urine. Het LICG adviseert die minstens een of twee keer per jaar, afhankelijk van de leeftijd en het ras van je hond.

Eerst de prijs en dan de behandeling

Vraag vooraf wat iets kost, en vraag het op papier. Dat raden wij aan na een onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Die toezichthouder let op eerlijke markten voor consumenten. In haar rapport van 30 april 2026 schrijft de ACM dat ongeveer een derde van de eigenaren achteraf schrikt van de prijs. Dierenartsen zeggen dat ze vooraf een schatting geven, maar dat lijkt vaak alleen mondeling te gebeuren. De ACM waarschuwt ook voor behandelingen die verder gaan dan past bij dier en eigenaar. Ons oordeel: bij een oude hond is de duurste behandeling niet vanzelf de beste.

Een verzekering betaalt soms een deel van de rekening. Wil je een huisdierenverzekering afsluiten, kijk dan vooraf wat er wel en niet onder valt. Ook het tijdstip telt. Een consult bij de dierenarts buiten kantoortijd, ’s avonds of in het weekend, kost volgens het LICG ongeveer € 150 tot € 200.

Hulp als je de dierenarts niet kunt betalen

Kun je een behandeling niet betalen, vraag je dierenarts dan om een betalingsregeling of een goedkopere aanpak. Het LICG houdt een lijst bij van dierenartsen en stichtingen die mensen met een laag inkomen helpen. Veel praktijken hebben daarnaast ergens in het jaar een kortingsactie, voor de controle van oudere dieren vaak in oktober. Wacht niet met de dierenarts uit angst voor de rekening.

Zo herken je de laatste levensfase

De laatste fase herken je vooral aan wat je hond niet meer zelf doet. Het LICG noemt drie tekens dat een dier geen dierwaardig leven meer heeft:

• Hij neemt zelf geen initiatief meer om te bewegen, te eten of contact te maken.
• Hij merkt niet meer dat hij bijvoorbeeld in zijn eigen ontlasting ligt.
• Hij heeft ernstige pijn die al lang duurt en die niet genoeg te bestrijden is.

Dieren laten pas laat zien dat het slecht gaat, waarschuwt het LICG, dus let vooral op kleine veranderingen.

Een lijst om thuis bij te houden

Hoe het met je hond gaat, houd je thuis het best bij met de vragen die dierenartsen zelf gebruiken. Die komen van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD), de beroepsorganisatie van dierenartsen. Zij maakte in 2024 een schema voor het gesprek over euthanasie. In de tabel staan de vragen, met wat je daarvan volgens ons thuis kunt zien.

Volgens de KNMvD gebruiken veel dierenartsen een dagboekje. Daarin houd je bij wat je ziet aan pijn, misselijkheid of andere klachten. Neem het mee naar de dierenarts. Een week op papier zegt meer dan je geheugen op een slechte dag.

Wie beslist over euthanasie

Jij beslist als eigenaar of en wanneer je hond mag inslapen. Het LICG en de KNMvD zeggen het allebei. Je dierenarts moet je wel goed en volledig informeren. Schrik je erg van het nieuws en heeft je hond geen acute, hevige pijn? Dan kan het verstandig zijn om eerst naar huis te gaan.

Wil jij nog niet, en vindt de dierenarts van wel? Vraag dan of nader onderzoek zin heeft, of vraag een andere dierenarts om een tweede mening. Andersom mag een dierenarts weigeren als hij vindt dat het nog niet aan de orde is. Je mag dan een andere dierenarts zoeken, want doorbehandelen is volgens het LICG een kwestie van mogen, niet van moeten.

Wachten tot het vanzelf ophoudt, mag niet als je hond lijdt. De Wet dieren verbiedt je om een dier de zorg te onthouden die het nodig heeft. De hond op de keukenvloer laten liggen tot hij doodgaat, is volgens het LICG strafbaar.

Je hond zelf doden mag niet

De Wet dieren verbiedt je om zelf een hond, kat of gans te doden, op een paar uitzonderingen na. Een daarvan is dat een dierenarts heeft vastgesteld dat het in het belang van het dier is. De middelen voor een zachte dood mag alleen een dierenarts geven.

Zo gaat het afscheid bij de dierenarts

Voor euthanasie maak je meestal een afspraak op een rustig moment, op de praktijk of bij je thuis. Thuis, ’s avonds en in het weekend betaal je meer. Ook het gewicht telt mee, want een grote hond heeft meer middel nodig. Vraag de prijs dus vooraf bij je eigen praktijk.

Volgens het LICG krijgt je hond vaak eerst een prik in een spier, waardoor hij wegzakt. Na ongeveer een kwartier merkt hij weinig meer van wat er om hem heen gebeurt. Dan geeft de dierenarts een te grote dosis van een narcosemiddel, bij voorkeur in een ader. De ademhaling stopt en kort daarna het hart.

Soms zucht een hond nog diep of trilt er een spier. Vaak loopt er urine weg, omdat de spieren ontspannen. Jij en je gezin mogen er altijd bij zijn. Neem iemand mee, want zelf terugrijden na afloop raadt het LICG af. Praat je met kinderen, zeg dan dat de dierenarts de hond helpt met doodgaan. Woorden als inslapen of een spuitje maken het voor hen verwarrend.

Wat je met je overleden hond mag doen

Een dode hond mag niet in de vuilnisbak of de biobak, schrijft het LICG. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op dieren en noemt vijf andere mogelijkheden:

• afgeven bij een inzamelpunt van je gemeente;
• laten cremeren in een erkend crematorium voor dieren;
• laten begraven op een dierenbegraafplaats;
• zelf begraven in je eigen tuin;
• schenken aan de wetenschap, voor onderwijs en onderzoek aan de Universiteit Utrecht.

Laat je je hond bij de dierenarts inslapen, dan kan die het lichaam voor je laten ophalen. Dat is geen crematie, waarschuwt het LICG: het lichaam wordt dan met ander dierlijk afval verwerkt.

De Wet dieren verplicht gemeenten om regels te maken over het aangeven en bewaren van dode huisdieren. Zo’n regel van de gemeente heet een verordening. Wij lazen de verordeningen van Oostzaan, Aalten en Voorst. Daarin breng je een dood huisdier uiterlijk de eerste werkdag nadat je het vond naar een verzamelplaats van de gemeente. In Oostzaan betaal je daarvoor de kosten die erbij horen. In Aalten en Voorst mag je het ook zelf naar het bedrijf brengen dat dode dieren verwerkt. Dat hoeft allemaal niet als je je hond laat begraven of cremeren, of als de dierenarts die hem liet inslapen het lichaam laat verwerken.

Begraven in je eigen tuin

Je hond in je eigen tuin begraven mag, maar je gemeente kan er voorwaarden aan stellen. Over de grond zelf verschillen de bronnen. Het LICG schrijft dat de grond van jou moet zijn, dus niet de tuin van een huurhuis. De NVWA spreekt van je eigen tuin of eigen grond. De landelijke regels voor dierlijke resten spreken van grond die tot jouw beschikking staat. Huur je, vraag het dan na bij je gemeente en je verhuurder.

In de tabel staan de voorwaarden van drie gemeenten die hun regels de laatste jaren hebben vernieuwd.

Alle drie verbieden plastic om het dier, omdat dat slecht is voor de bodem. Het LICG raadt zelfs minstens een meter diepte aan. Wikkel je hond in papier of een linnen tas, of leg hem in een kartonnen doos. Begraven in een park mag niet. Wat bij jou geldt, staat in de verordening van je eigen gemeente op overheid.nl.

Cremeren via de dierenarts of zelf kiezen

Bij een crematie kies je tussen alleen of samen met andere dieren. Alleen is duurder, maar je krijgt dan de as van je eigen hond terug, schrijft het LICG. Bij een crematie samen met andere dieren wordt de as meestal over zee uitgestrooid.

Je mag zelf kiezen welk crematorium het wordt. Sommige ketens hebben eigen crematoria. De ACM zag dat ze hun praktijken na een overname aansporen om daarnaar door te verwijzen. Daarom wil de ACM dat een praktijk zegt wanneer een crematorium bij dezelfde groep hoort. Op 10 oktober 2026 is dat nog een advies en geen regel. Kies dus liever vooraf zelf een crematorium.

Begin het gesprek als je hond nog goede dagen heeft

Het moeilijkste besluit neem je het slechtst op de dag zelf. Het LICG raadt aan om vooraf te bedenken wat er met je hond gebeurt als hij overlijdt, en dat op te schrijven. De KNMvD vraagt dierenartsen om het gesprek op tijd te beginnen. Wij zouden niet wachten tot je hond niet meer eet. Vraag bij de volgende controle wat de dierenarts verwacht en waar jij op moet letten. Schrijf daarna in het dagboekje of een dag goed of slecht was.

Veelgestelde vragen over een oude hond