Carbidschieten: mag het en welke regels gelden er?
Carbid valt niet onder het vuurwerkverbod, maar vrij is het daarmee niet. De regels staan in de APV van je eigen gemeente en verschillen flink.
Carbidschieten is het ontsteken van acetyleengas in een afgesloten bus, waarbij de afsluiting er met een harde knal uit schiet. Het gas maak je zelf: calciumcarbid reageert met water. Omdat carbid geen vuurwerk is, raakt de Wet veilige jaarwisseling het niet. Toch is het niet overal toegestaan, en waar het mag gelden er strenge voorwaarden. Rond de jaarwisseling van 2025 op 2026 kwam 4 procent van alle behandelde letsels door carbid, niet door vuurwerk.
Er bestaat namelijk niet één set regels voor carbidschieten. Elke gemeente heeft zijn eigen set.
Dat is dit jaar belangrijker dan anders. Nu consumenten geen vuurwerk meer mogen afsteken, kijken gemeenten opnieuw naar wat zij met carbid willen. Wat vorig jaar in jouw dorp gold, hoeft dit jaar niet meer te kloppen. En wat een landelijke pagina schrijft, klopt zelden precies voor jouw adres.
Wat carbidschieten precies is
Je doet een klontje calciumcarbid in een melkbus en giet er water bij. Uit die reactie ontstaat acetyleen, een brandbaar gas. Je sluit de bus af en wacht tot het gas zich met de lucht heeft gemengd. Daarna steek je het aan door een klein gaatje. Het mengsel ontbrandt, de druk loopt in een fractie van een seconde op en de afsluiting vliegt eruit.
Die afsluiting is precies waar het om draait. Gemeenten schrijven voor dat je iets zachts gebruikt: een voetbal, een lap stof, een stuk plastic. Een metalen deksel wordt daarmee een projectiel, en dat is de klassieke manier waarop het misgaat.
De reactie zelf is ook de reden dat je carbid droog moet bewaren. Vocht in de verpakking maakt het gas al voordat jij dat wilt.
Carbid valt niet onder het vuurwerkverbod
Sinds 1 augustus 2026 mogen consumenten geen vuurwerk van de categorieën F2 en F3 meer bezitten of afsteken. Dat staat in de Wet veilige jaarwisseling, en die wet gaat uitsluitend over vuurwerk. Carbid is chemisch en juridisch iets anders, dus het vuurwerkverbod raakt het niet.
Daar wordt vaak de verkeerde conclusie aan verbonden. Uit het feit dat carbid niet verboden is door die wet, volgt niet dat het is toegestaan. Het staat gewoon in een ander boekje: de algemene plaatselijke verordening, de verzameling regels die elke gemeente zelf vaststelt. Meestal in artikel 2:73a of 2:73b, al verschilt de nummering.
De Rijksoverheid vat het in één zin samen: carbidschieten is niet altijd toegestaan, en dit verschilt per gemeente.
Waarom de regels per gemeente verschillen
Er is nooit een landelijke regeling voor gemaakt. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de koepel waarin alle gemeenten samenwerken, heeft daarom voorbeeldbepalingen opgesteld die een gemeente kan overnemen. Dat zijn er vier: van een ruime toestemming met voorwaarden tot een algeheel verbod met de mogelijkheid van een ontheffing.
Ze lopen ver uiteen. De eerste laat carbidschieten toe met een korte set voorwaarden. Een tweede variant doet hetzelfde, maar met harde getallen voor tijden, afstanden en de grootte van de bus. In de derde is carbidschieten verboden, met de mogelijkheid dat de burgemeester ontheffing verleent. De vierde voegt daar regels aan toe voor het vervoer en het voorhanden hebben van carbid zelf.
Gemeenten kiezen daar zelf uit, en passen de gekozen variant vervolgens aan op hun eigen situatie. Een gemeente met veel buitengebied komt tot andere afstanden dan een gemeente die vrijwel helemaal bebouwd is. Sommige gemeenten wijzen locaties aan. Andere verbieden het binnen de bebouwde kom en laten het in het buitengebied vrij. Weer andere verbieden het helemaal.
Het beeld dat carbidschieten een noordelijk voorrecht is, klopt trouwens niet meer. Zeewolde in Flevoland verbood het in de bebouwde kom. Woensdrecht in Noord-Brabant verbood het tijdens de jaarwisseling. In grote delen van Noord-Holland mag het al jaren niet.
Drie gemeenten en drie keer andere regels
Hoe ver die verschillen gaan, zie je pas als je de teksten naast elkaar legt. In de tabel hieronder staan de voorwaarden uit het voorbeeld van de VNG naast die van twee echte gemeenten. Het gaat om de nadere regels van Hattem voor 2026 en om het aanwijzingsbesluit van Zeewolde.
| Voorwaarde | VNG-voorbeeld | Hattem | Zeewolde |
|---|---|---|---|
| Wanneer | 31 december 18.00 uur tot 1 januari 02.00 uur | 31 december vanaf 10.00 uur tot 1 januari 02.00 uur | Tijdens de jaarwisseling |
| Waar | Buiten de woonbebouwing | Buiten de bebouwing, met vaste afstanden | Alleen in het buitengebied, niet in de bebouwde kom |
| Grootte van de bus | Maximaal 40 liter | Maximaal 30 liter | Maximaal 40 liter |
| Aantal bussen | Niet meer dan twee binnen honderd meter | Niet meer dan twee tegelijk | Niet vastgelegd |
| Afsluiting | Zacht materiaal, bijvoorbeeld een voetbal | Geen deksel als projectiel | Plastic, doek of een bal; carbidkanonnen verboden |
| Vrij schootsveld | Ten minste 75 meter | Ten minste 75 meter | Ten minste 50 meter |
| Afstand tot woningen | 75 meter | 250 meter | Geen getal; buiten de bebouwde kom |
| Afstand tot zorginstellingen | 300 meter | 500 meter | Geen getal |
| Wie mag schieten | Vanaf 18 jaar | Onder toezicht van een meerderjarige | Met toestemming van de grondeigenaar |
Kijk vooral naar de rij met de tijden en die met de afstanden. In het ene voorbeeld mag je vanaf zes uur ’s avonds schieten. Elders al vanaf tien uur ’s ochtends. En de afstand tot een woning verschilt met een factor drie. Wie de regels van de buurgemeente aanhoudt, zit er dus zomaar honderdvijfenzeventig meter naast.
Let ook op wat er precies verboden wordt. Zeewolde staat melkbussen toe maar verbiedt carbidkanonnen: vaste installaties op wielen of een affuit, die veel meer carbid gebruiken dan een bus. Een gemeente die carbidschieten toestaat, staat dus niet automatisch elke vorm ervan toe.
Zo vind je de regels van je eigen gemeente
Zoek ze op, en vertrouw geen samenvatting. Dat kan op twee manieren.
- Ga naar de website van je gemeente en zoek op carbid. De meeste gemeenten zetten er een aparte pagina over online, vaak pas in november.
- Of zoek de verordening zelf op via lokaleregelgeving.overheid.nl, de officiële databank met alle gemeentelijke regels. Zoek op de naam van je gemeente plus carbid, en let op de aanwijzings- of ontheffingsbesluiten die naast de APV staan.
Let bij het lezen op drie dingen die makkelijk over het hoofd worden gezien. Geldt er een meldplicht? Heb je toestemming van de grondeigenaar nodig? Heeft de gemeente specifieke locaties aangewezen? Een verbod in de bebouwde kom betekent namelijk niet automatisch dat de rest van de gemeente vrij is.
Hoe gevaarlijk carbidschieten is
VeiligheidNL, het landelijke kenniscentrum dat ongevalscijfers uit ziekenhuizen en huisartsenposten verzamelt, telt carbidongevallen mee in de jaarlijkse vuurwerkrapportage. Dat doet het met een uitdrukkelijke kanttekening. Carbid is formeel geen vuurwerk, maar de ongevallen worden er in de praktijk onder geschaard.
Rond de jaarwisseling van 2025 op 2026 kwam 4 procent van de behandelde letsels door carbid. In de vier jaarwisselingen daarvoor schommelde dat aandeel tussen 1 en 6 procent. Het gaat dus om enkele tientallen mensen per jaar, op een totaal van 1.239 slachtoffers in de laatste telling.
Die cijfers zeggen weinig over de ernst. Van alle letsels rond die jaarwisseling ging het in 32 procent om oogletsel. Bijna de helft van de slachtoffers, 48 procent, was omstander en niet degene die iets afstak. Dat laatste getal geldt voor het geheel en niet apart voor carbid. Het verklaart wel waarom gemeenten zoveel aandacht besteden aan het vrije schootsveld en de afstand tot publiek.
Ga je schieten, houd dan de afstanden aan die je gemeente noemt. Gebruik een zachte afsluiting en laat kinderen nooit in de schootsrichting staan. Loopt het mis, dan is de spoedeisende hulp rond oud en nieuw het drukst van het jaar.
Wat we nog niet weten
Of er landelijke regels komen, is niet bekend. Op dit moment is het aan de gemeenten om het via de APV te regelen. De VNG werkt aan handreikingen om ze daarbij te helpen. Of het kabinet dat zo laat nu vuurwerk wegvalt, is een open vraag.
Ook weten we niet wat gemeenten dit jaar besluiten. Veel colleges nemen hun aanwijzings- en ontheffingsbesluiten pas in oktober of november. Wie nu al plannen maakt, plant dus op regels die nog kunnen veranderen.
En het interessantste cijfer komt pas in januari 2027. Dan publiceert VeiligheidNL de letselcijfers over de eerste jaarwisseling zonder consumentenvuurwerk. Stijgt het carbidaandeel fors, dan is dat het eerste harde signaal dat de ene traditie de andere heeft vervangen.
Veelgestelde vragen over carbidschieten
Is carbidschieten verboden door het vuurwerkverbod?
Nee. De Wet veilige jaarwisseling gaat alleen over vuurwerk van de categorieën F2 en F3, en carbid is geen vuurwerk. Of je mag schieten hangt af van de algemene plaatselijke verordening van je eigen gemeente.
Hoe oud moet je zijn om carbid te schieten?
Dat verschilt per gemeente. Het voorbeeld van de VNG houdt achttien jaar aan. Hattem schrijft voor dat er toezicht is van iemand die meerderjarig is. Kijk dus in de regels van je eigen gemeente en ga niet af op wat er elders geldt.
Hoe groot mag een melkbus zijn?
Meestal veertig liter, maar ook dat ligt lokaal vast. Hattem houdt dertig liter aan, en veel gemeenten beperken daarnaast het aantal bussen dat je tegelijk mag gebruiken tot twee.
Waar vind ik de regels van mijn gemeente?
Op de website van je gemeente, of in de officiële databank lokaleregelgeving.overheid.nl. Zoek daar op de naam van je gemeente plus carbid. Kijk naast de APV ook naar losse aanwijzings- en ontheffingsbesluiten.
Mag je een deksel op de melkbus gebruiken?
Nee. Gemeenten schrijven een zachte afsluiting voor, zoals een voetbal, een lap of een stuk plastic. Een metalen deksel wordt bij de knal een projectiel en is daarom overal verboden.
Bronnen
- Rijksoverheid, Regels vuurwerk — de vaststelling dat carbidschieten niet altijd is toegestaan en per gemeente verschilt.
- VNG, voorbeelden regulering carbidschieten in de APV — de vier modelbepalingen met tijden, afstanden en de eis van een zachte afsluiting.
- Gemeente Hattem, Nadere regels carbidschieten 2026 — de bus van dertig liter, de afstanden en het vrije schootsveld.
- Gemeente Zeewolde, aanwijzingsbesluit jaarwisseling 2025-2026 — het verbod in de bebouwde kom en de voorwaarden in het buitengebied.
- VeiligheidNL, Vuurwerkongevallen jaarwisseling 2025-2026 — het aandeel carbidletsel en de cijfers over oogletsel en omstanders.
Aanbevolen artikelen
