Zilvervisjes in huis? Papiervisjes worden veel vaker gemeld

Welk visje je hebt, bepaalt wat helpt. Een zilvervisje verdwijnt als je huis droger wordt, want het wil een luchtvochtigheid van 75 procent of meer. Dat schrijft het KAD, het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen. Dit kenniscentrum uit Veenendaal voert zelf geen bestrijdingen uit. Het geeft voorlichting, advies en opleidingen over plaagdieren, deels tegen betaling. Een papiervisje redt zich ook in een droog en warm huis. Volgens onze telling wordt die soort in Nederland veel vaker gemeld. Meer over gezond wonen lees je in het kennisgebied Maatschappelijk.

Zilvervisje of papiervisje herkennen

Een zilvervisje glanst als parelmoer en is bijna kaal, een papiervisje is grijs, behaard en groter. Het KAD beschrijft drie verwante soorten die in huis leven. Ze hebben alle drie twee voelsprieten en drie draden aan het achterlijf. In de tabel hieronder zie je per soort de lengte, het uiterlijk, de plek, de leeftijd en de schade.

Een dier van 11 millimeter kan een zilvervisje of een papiervisje zijn, want de lengtes overlappen. Kijk daarom ook naar de staart. Bij een zilvervisje zijn de staartdraden korter dan het lichaam, schrijft Milieu Centraal. Bij een papiervisje zijn ze net zo lang. Milieu Centraal is de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie over energie en milieu.

Ook de plek helpt. Zit het dier in de boekenkast of op zolder bij de cv-ketel? Dan denk je eerder aan een papiervisje. Zeker weet je het pas als een bioloog vaststelt welke soort het is. Daar betaal je voor.

Het ovenvisje is bijna verdwenen

Het ovenvisje kom je in Nederland vrijwel niet meer tegen. Volgens het KAD wordt de soort hier al langere tijd niet meer aangetroffen. In onze telling verderop staan nog vijf waarnemingen sinds 2020. Denk je een ovenvisje te hebben, dan is het volgens het KAD meestal een papiervisje of een zilvervisje.

Hoe komt het dat je zilvervisjes in huis hebt?

Zilvervisjes in huis komen door vocht en warmte. Ze leven het liefst bij ongeveer 25 graden en een luchtvochtigheid van 75 procent of meer, schrijft het KAD. Luchtvochtigheid is de hoeveelheid waterdamp in de lucht, vergeleken met wat de lucht hoogstens kan bevatten. Welke waarde goed is voor jou en je huis, lees je in ons artikel over de luchtvochtigheid in huis.

Eén zilvervisje is geen plaag. In vrijwel elke woning zitten er een paar, schrijft het KAD. Veel worden het pas in ruimtes die vochtig blijven en in de winter niet sterk afkoelen. Dat zijn vooral de badkamer en de keuken.

Je doet om zes uur ’s ochtends het licht aan in de badkamer. Over de tegels schiet iets zilverkleurigs weg, een voeg in. Zilvervisjes zijn lichtschuw en verstoppen zich overdag.

Uithongeren lukt niet. Zilvervisjes eten zetmeel, zoals het plaksel achter behang. Daarnaast eten ze schimmels, dode insecten en lijm uit boeken. Volgens het KAD kunnen ze enige maanden zonder voedsel.

Wanneer zilvervisjes op een vochtprobleem wijzen

Veel zilvervisjes op één plek betekenen dat het daar te vochtig is. Het KAD noemt hun aanwezigheid een boodschap dat de luchtvochtigheid te hoog is. Dat kan wijzen op een lekkage of op een doorslaande muur. Dat is een buitenmuur waar regenwater doorheen trekt.

Onder het aanrecht ligt de oorzaak volgens het KAD vaak bij een afvoer die een beetje lekt, of bij condens op de waterleiding. Zie je ook zwarte stipjes op de muur, lees dan ons artikel over schimmel in huis. Zijn je ramen elke ochtend nat, dan helpt ons artikel over condens op de ramen.

In een nieuw huis ligt het anders. Beton geeft lange tijd vocht af, en dat is ideaal voor zilvervisjes. Het KAD raadt de eerste bewoners aan flink te luchten en droog te stoken. Wacht ook even met vaste vloerbedekking, want die houdt het vocht in het beton vast.

Waarom het papiervisje ook in droge huizen leeft

Het papiervisje heeft geen natte badkamer nodig, want het haalt water uit de lucht. Bij kamertemperatuur is het in evenwicht bij een luchtvochtigheid van ongeveer 55 procent. Het neemt dan evenveel water op als het verliest. Dat schreven twee insectenkenners van het Zoölogisch Museum Amsterdam in 2002. Hun artikel stond in Entomologische Berichten. Dat is het tijdschrift van de vereniging van insectenkenners in Nederland.

In een huis hoort de luchtvochtigheid tussen 30 en 70 procent te liggen. Dat staat in een richtlijn over vocht en schimmel van het RIVM, het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu. De 75 procent van het zilvervisje ligt daarboven. De 55 procent van het papiervisje ligt er middenin. Een huis dat voor mensen goed is, is dat dus ook voor het papiervisje.

Ook de temperatuur zit mee. Bij 24 graden groeit het papiervisje het snelst op. Dat is ongeveer de warmte die wij zelf prettig vinden. Volgens de schrijvers past het dier daardoor het best bij betrekkelijk droge huizen met centrale verwarming.

Een soort die pas in 2002 een Nederlandse naam kreeg

Het papiervisje wordt pas sinds 2002 als Nederlandse soort vermeld. Tot dan werd het aangezien voor het ovenvisje. De twee Amsterdamse onderzoekers zagen de vergissing en stelden de naam papiervisje voor. Beschreven was de soort al in 1905, met dieren uit Zuid-Afrika. De oudste Nederlandse vondst die de onderzoekers kenden, kwam uit 1989 uit Purmerend.

Het groeit ook traag. Een papiervisje doet er ruim een jaar over om volwassen te worden. Het KAD noemt 14 maanden, de onderzoekers 19. Zie je af en toe een papiervisje, dan zit er volgens hen al geruime tijd een groep in huis. Ook dit dier hongert niet snel uit: de sterkste kunnen volgens het KAD tot 300 dagen zonder voedsel.

Wat wij telden in de waarnemingen

Het papiervisje wordt in Nederland veel vaker gemeld dan het zilvervisje. Wij telden op 8 oktober 2026 in de open gegevens van GBIF 7.298 Nederlandse waarnemingen van het papiervisje, tegen 379 van het zilvervisje.

GBIF is een internationale databank voor waarnemingen van planten en dieren. Bijna alle meldingen van visjes komen van vrijwilligers op Waarneming.nl en Observation.org. Elke waarneming in die gegevens is nagekeken, door een soortkenner op een foto of door een computer volgens vaste regels. In de tabel hieronder staat per soort het aantal, ook van een vierde soort: het vierstreepzilvervisje.

Op elke melding van een zilvervisje komen volgens onze telling 19 meldingen van een papiervisje. Dat betekent niet dat er in huizen 19 keer zoveel papiervisjes zitten. Een papiervisje wordt groter en kan overal in huis opduiken. Een zilvervisje zit weggekropen in de badkamer. Wat opvalt, wordt vaker gemeld.

De telling laat wel zien dat het papiervisje in heel Nederland wordt gevonden. De waarnemingen komen uit alle twaalf provincies, van 4.265 melders. Tot en met 2018 staan er per jaar nooit meer dan 96 in. Uit 2023 zijn het er 1.458, uit 2024 maar 491 en uit 2025 weer 1.086. Zo’n sprong zegt volgens ons meer over het melden dan over het dier. Hoe snel het papiervisje zelf oprukt, kan deze telling niet zeggen.

Wat doen zilvervisjes bij mensen?

Zilvervisjes en papiervisjes doen mensen weinig. Volgens Milieu Centraal wordt aangenomen dat ze in kleine aantallen niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Op de pagina’s van het KAD en van Milieu Centraal staat niets over bijten, steken of ziektes.

Eén ding is wel onderzocht, al is dat dertig jaar geleden. In 1996 onderzocht een groep uit Amsterdam huisstof. Ze werkte bij het Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst. In de meeste van hun 53 monsters zat eiwit van zilvervisjes. Vaak wisten de bewoners niet dat ze zilvervisjes in huis hadden.

Een jaar eerder schreef dezelfde groep over het bloed van patiënten. Van de Nederlanders met een allergie voor huisstofmijt had ongeveer 30 procent ook antistoffen die reageren op zilvervisjes, kakkerlakken of dansmuggen. Volgens de onderzoekers komt dat door een kruisreactie: de afweer ziet de stoffen van deze dieren voor elkaar aan. Een positieve bloedtest op zilvervisjes bewijst volgens hen dus niet dat je ermee in aanraking kwam. Of zilvervisjes zelf klachten geven, staat niet in de samenvattingen die wij lazen. Wie het hele jaar een verstopte neus heeft, vindt meer in ons artikel over een allergie voor huisstofmijt.

Schade aan je spullen

Zilvervisjes maken volgens het KAD bijna niets kapot, papiervisjes wel. Papiervisjes kunnen in grote aantallen aanzienlijke schade doen aan behang, boeken, postzegels en affiches.

Het verschil zit in wat ze eten. Een zilvervisje eet vooral de lijm en de glanslaag van papier, schrijven de Amsterdamse onderzoekers. Een papiervisje eet het papier zelf. Je herkent de schade aan afgeschraapte plekken met krassen en gaten. Boeken en papieren die je wilt bewaren, horen volgens Milieu Centraal in afsluitbare plastic dozen.

Wat moet je doen als je zilvervisjes hebt?

Zoek eerst uit of je zilvervisjes of papiervisjes hebt. Bij een zilvervisje pak je het vocht aan. Bij een papiervisje gaat het om kieren, warmte en papier. In de tabel hieronder staat per maatregel wat hij bij elke soort doet.

Voor zilvervisjes is een droger huis genoeg: een bestrijding is volgens het KAD in het algemeen niet nodig. Onder 50 procent luchtvochtigheid gaan ze volgens Milieu Centraal dood.

Waar hebben zilvervisjes een hekel aan?

Zilvervisjes hebben een hekel aan droge lucht, kou en licht. Droge lucht is voor het zilvervisje het ergst. Kou werkt vooral tegen het papiervisje. Onder 16 graden eet het niet meer en vervelt het niet meer.

Een papiervisje overleeft meer dan een uur in direct zonlicht niet, schrijven de Amsterdamse onderzoekers. Voor geuren als lavendel of citroen vonden wij bij onze bronnen geen bewijs.

Wat vallen en een spuitbus doen

Met lijmvallen en lokdoosjes zie je of en waar je visjes hebt, schrijft Milieu Centraal. Uitroeien doe je ze er niet mee, want ze planten zich te snel voort.

Het Noorse instituut voor volksgezondheid heeft dat getest. In een flatgebouw kregen acht appartementen gemiddeld 40 extra lijmvallen, met krekelpoeder als lokstof. In de meetvallen daalde het aantal papiervisjes met 9,5 procent. Na het weghalen van de vallen zaten er meer dan aan het begin. De bewoners vonden de vallen hinderlijker dan de dieren, en de proef stopte na vier weken.

Een glazen pot werkt anders, want langs het gladde glas klimt een visje er niet meer uit. Volgens de Amsterdamse onderzoekers kun je zo met enig geduld een hele groep wegvangen, omdat het papiervisje traag groeit. Lokvoer is daarbij niet nodig, want de dieren ruiken te slecht.

Een spuitbus is bij zilvervisjes volgens het KAD onnodig en zelfs af te raden. Milieu Centraal raadt chemische middelen af vanwege het milieu, maar noemt ze bij een echte plaag soms de enige oplossing.

Wie betaalt de bestrijding in een huurhuis?

In een huurhuis betaal je de bestrijding van ongedierte in beginsel zelf. Dat geldt zolang de kosten klein blijven en het ongedierte niet door de bouw van de woning komt. Zo staat het in het Besluit kleine herstellingen. Dat is de landelijke regel over het onderhoud dat een huurder zelf doet.

De Huurcommissie werkt die regel uit in haar Beleidsboek Gebreken van juli 2026. De Huurcommissie beslist onafhankelijk over conflicten tussen huurders en verhuurders. Een uitspraak doet ze bij sociale huur, en bij middenhuur met een contract vanaf 1 juli 2024. In de vrije sector geeft ze alleen advies, en alleen als jij en je verhuurder daar allebei schriftelijk mee instemmen.

Ongedierte is volgens het beleidsboek een gebrek als het door de bouwkundige staat van de woning naar binnen kan. Grote kosten zijn er bijvoorbeeld als de plaag ook in andere woningen zit en niet per woning te bestrijden is.

Volgens onze lezing past dat laatste bij papiervisjes in een flat. Ze verspreiden zich volgens het KAD via leidingkokers en de spouw, de holle ruimte in de muur. Bestrijden moet volgens het KAD in alle aaneengesloten woningen. Het KAD raadt aan papiervisjes te melden bij de eigenaar van de woning.

Zeker is de uitkomst niet. Het beleidsboek noemt zilvervisjes en papiervisjes nergens bij naam. In de onderhoudslijst staan vlooien en mieren bij de huurder, kakkerlakken en houtwormen bij de verhuurder. Hoe de Huurcommissie over visjes oordeelt, hangt dus af van jouw geval.

Wanneer je een vakman nodig hebt

Voor zilvervisjes heb je geen bestrijder nodig, voor een plaag van papiervisjes wel. Dat is ons oordeel.

Papiervisjes bestrijden hoort volgens het KAD een deskundige te doen. Die brengt eerst in kaart hoe ver de dieren zijn verspreid, ook in de aangebouwde panden. Erkende bestrijders kijken volgens Milieu Centraal eerst samen met jou naar voorkomen. Gif is hun laatste redmiddel.

Het Noorse onderzoek uit 2020 laat zien wat er kan. Vakmensen legden kleine druppels lokaas met gif langs de wanden op zeven plekken in Noorwegen, waaronder een flat en een kinderdagverblijf. Op zes plekken vingen de onderzoekers aan het eind geen enkel papiervisje meer. Na gemiddeld 17 weken was 90 procent van de dieren weg. Een Noorse verzekeraar betaalde mee, en de Noorse bestrijdingsbranche werkte mee. Of hetzelfde lokaas in Nederland is toegestaan, hebben wij niet nagezocht.

Zet vanavond een glazen pot met plakband om de buitenkant tegen de plint. Wat je morgen vindt, leg je naast de eerste tabel.

Veelgestelde vragen over zilvervisjes