Schimmel in huis, hoe gevaarlijk en wie lost het op?

Een op de vijf huishoudens had in 2024 last van vocht en schimmel in huis, tegen 15 procent in 2021. Dat blijkt uit het Woononderzoek Nederland, een groot onderzoek dat de overheid elke drie jaar laat doen. In huurwoningen ligt het hoger: 29 procent bij woningcorporaties en 31 procent bij particuliere verhuurders. De minister van Volkshuisvesting zette die cijfers op 23 april 2026 in een brief aan de Tweede Kamer. Schimmel geeft vooral meer kans op klachten aan je luchtwegen. Wie er iets aan wil doen, zoekt daarom niet uit welke schimmel het is, maar waar het vocht vandaan komt. Meer over wonen en gezondheid staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Wat schimmel met je longen doet

Wie in een vochtig huis met schimmel woont, heeft meer kans op luchtwegklachten zoals hoesten en piepen, en krijgt vaker een luchtweginfectie. Dat concludeerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de gezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties, in haar richtlijn over vocht en schimmel uit 2009. Mensen met astma krijgen er vaker aanvallen door. Er zijn ook aanwijzingen dat vocht in huis de kans vergroot dat astma ontstaat.

GGD Leefomgeving, de gezamenlijke site van de GGD’en, noemt de klachten die je merkt: keelpijn, niezen, hoesten, een verstopte neus, piepen en benauwdheid. De GGD is de gezondheidsdienst van je gemeente.

Een bewezen oorzakelijk verband vond de WHO voor geen enkele klacht, al was het bij astma-aanvallen bijna zover. Dat komt doordat een vochtig huis meer doet dan schimmel laten groeien. Ook bacteriën en huisstofmijt gedijen erin, en in onderzoek zijn die moeilijk uit elkaar te halen. Heb je een allergie voor huisstofmijt, dan heb je dus twee redenen om je huis droog te houden.

Als je longen gevoelig zijn

Heb je astma, een allergie of een andere longziekte, dan kan schimmel je klachten erger maken. Bespreek dat met je huisarts. De longverpleegkundige van de thuiszorg kan samen met jou bekijken wat je in huis of aan je gewoontes kunt veranderen. Je verzekering vergoedt dat advies alleen als een arts je ziekte heeft vastgesteld, schrijft GGD Leefomgeving.

De plek telt ook. In de badkamer ben je kort, in de slaapkamer lig je elke nacht uren. Daarom vindt de GGD schimmel in de slaapkamer vervelender voor je gezondheid. Volgens het Woononderzoek zit de schimmel bij 59 procent van de getroffen huishoudens in de badkamer, bij 35 procent in de slaapkamer en bij 23 procent in de woonkamer.

Is zwarte schimmel extra giftig?

Schimmel in huis is meestal zwart, grijs of bruin. De kleur zegt weinig: volgens de GGD-richtlijn heeft het voor je gezondheid geen zin om uit te zoeken welke schimmel het is. De schimmel met de slechtste naam heet Stachybotrys. Hij is groenzwart en komt in Nederland weinig voor. Dat staat in de richtlijn over schimmel en vocht die het RIVM in 2012 voor de GGD’en schreef en nu herziet. Het RIVM is het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu. Het Nederlandse schimmelinstituut stelde hem toen maar een of twee keer per jaar in een woning vast. Hij groeit alleen bij een vrijwel constante luchtvochtigheid van 94 procent, zoals na een lekkage of een overstroming.

Sommige schimmels maken gifstoffen. Toch is er volgens de WHO nauwelijks bewijs dat die gifstoffen een rol spelen bij de klachten in vochtige huizen.

Moe van schimmel?

Vermoeidheid, hoofdpijn en slecht kunnen concentreren worden online vaak stellig aan schimmel gekoppeld. Daar is weinig onderzoek naar gedaan, en het bewijs is zwak. Dieren en cellen in het laboratorium reageren wel op gifstoffen van schimmels. Maar de WHO schreef dat geen enkel onderzoek heeft laten zien dat bewoners met zulke klachten genoeg van die stoffen binnenkrijgen. Dat maakt je klachten niet minder echt. Voor moeheid zijn veel andere oorzaken, dus ga ermee naar de huisarts.

Waar het vocht vandaan komt

Het meeste vocht maak je zelf, met douchen, koken en ademen. Een huishouden van vier personen maakt elke dag minstens tien liter waterdamp. Dat rekent de GGD-richtlijn van het RIVM voor. Een douchebeurt geeft 2,5 tot 3 liter per uur. Een kwartier douchen is dus al 0,6 tot 0,75 liter. Koken geeft 0,6 tot 1,5 liter per uur. Ook ademen en zweten tellen: bij lichte activiteit geeft een mens 30 tot 60 gram vocht per uur af. Twee slapers geven in acht uur samen dus een halve tot bijna een hele liter af.

Dat is vocht van binnen, en daar heb je zelf invloed op. Vocht kan ook van buiten komen. Bij een lekkage komt water door het dak of een leiding binnen. Doorslaand vocht is regenwater dat door de buitenmuur trekt. Bij optrekkend vocht zuigt de muur water uit de grond omhoog. Ook uit een natte kruipruimte, de lage ruimte onder de vloer, kan vocht je huis in komen. Kieren in de vloer rond leidingen maak je dicht met kit of purschuim, raadt GGD Leefomgeving aan. Lekkage en vocht uit muren los je niet op met ventileren. Volgens de richtlijn kan betere ventilatie een bouwkundig gebrek nooit verhelpen.

Let vooral in het najaar en het voorjaar op. De kans op vochtproblemen is volgens de richtlijn dan het grootst. De verwarming staat dan vaak nog uit, terwijl het buiten al koud is.

Waarom juist de koude hoek schimmelt

Een koude muur maakt de lucht die ertegenaan komt vochtiger, en schimmel groeit al vanaf 80 procent luchtvochtigheid. Relatieve luchtvochtigheid is hoeveel waterdamp de lucht bevat, vergeleken met het maximum bij die temperatuur. Koude lucht kan minder vocht vasthouden. Koelt kamerlucht af tegen een koude muur, dan stijgt de luchtvochtigheid daar. Bij 100 procent ontstaan druppels. Dat heet condens.

Schimmel heeft die druppels niet nodig. De meeste schimmels in huis groeien al vanaf 80 procent luchtvochtigheid, schrijft de GGD-richtlijn. Een muur hoeft dus niet nat te zijn om te schimmelen. Hij hoeft alleen een paar graden kouder te zijn dan de kamer.

In de tabel hieronder zie je hoe koud een muur mag worden bij een kamer van 18 graden, de temperatuur die de GGD overdag als minimum aanraadt. Wij rekenden het uit met de formule die in de richtlijn staat.

Hoe koud een muur wordt, hangt af van de isolatie. Een nieuwe woning moet zo zijn gebouwd dat de koudste plek binnen bij 0 graden buiten en 18 graden binnen minstens 11,7 graden blijft. Dat volgt uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, de landelijke regels voor bouwen, dat sinds 2024 het Bouwbesluit vervangt. Voor bestaande woningen geldt die eis niet. Bij 60 procent luchtvochtigheid kan de koudste hoek van een nieuwe woning dus al schimmelen, en die van een slecht geïsoleerde oude woning nog eerder.

Een vochtmeter zegt weinig

Neem het moment dat je in oktober de kledingkast van de buitenmuur schuift. Op het behang zitten zwarte stipjes. De kamer voelde nooit vochtig, en de vochtmeter op het nachtkastje gaf keurig 55 procent. Dat klopt allebei. Volgens de richtlijn zegt de luchtvochtigheid midden in een kamer weinig, want tegen een koude buitenmuur kan het toch te vochtig zijn.

Wil je je huis isoleren, isoleer dan alle buitenmuren van een kamer tegelijk, raadt GGD Leefomgeving aan. Anders ontstaan koudebruggen. Een koudebrug is een plek waar de isolatie minder goed is, zodat dat stukje muur kouder blijft dan de rest.

Schimmel weghalen en voorkomen

De GGD’en vatten de aanpak samen in vier V’s: verwijderen, vocht beperken, ventileren en verwarmen. Ze hangen samen. Hoe meer vocht, hoe beter je moet verwarmen en ventileren.

Weghalen zonder risico

Haal plekken meteen weg, ook als het nog maar een paar stipjes zijn. Gebruik een toegelaten schimmelbestrijder uit de supermarkt. Je herkent hem aan een nummer op de verpakking dat begint met NL of EU, of eindigt op een N. Maak de plek eerst vochtig, dan komen er minder sporen in de lucht. Zet een raam open terwijl je werkt. Heb je gevoelige longen, laat een ander het dan doen.

Meng nooit soda, bleek, chloor of andere middelen door elkaar. Daarbij kunnen schadelijke gassen ontstaan, waarschuwt GGD Leefomgeving.

Zit de schimmel in hout, kit of gips, dan zit hij vaak in het materiaal zelf. Dat moet eruit. Schilder er ook niet overheen, want schimmel groeit door verf heen.

Minder vocht en genoeg warmte

Douche hoogstens vijf minuten en houd de badkamerdeur dicht. Trek de wanden en vloer daarna droog met een wisser. Droog de was buiten, of in een kamer met de deur dicht en het raam open. Kook met de deksel op de pan en de afzuigkap aan. Zet de badkamerdeur na het douchen niet open om het vocht via de gang kwijt te raken. Dan verspreidt het zich door het huis, en schimmel in de slaapkamer is erger dan in de badkamer.

Ventileer 24 uur per dag. Laat de roosters in je ramen altijd open, of zet in elke kamer een raam op een kier. Zet elke dag tien minuten ramen tegenover elkaar open. Heb je mechanische ventilatie, zet die thuis op de hoogste stand en als je weg bent op stand 1, nooit uit. Stand 1 en 2 geven volgens de GGD vaak te weinig frisse lucht.

Verwarm overdag tot minstens 18 graden en ’s nachts tot 15 graden. Een koude kamer schimmelt het eerst. Wil je toch besparen, laat de kamer dan niet kouder worden, maar houd jezelf warm met een elektrische deken op de bank.

Ventileren kost geld. In een goed geventileerd huis gaat ongeveer een kwart van je stookkosten naar het opwarmen van verse lucht, schrijft Milieu Centraal, de onafhankelijke voorlichter over energie en milieu. Een ontvochtiger of vochtvreter is geen alternatief. Die werken alleen tijdelijk in een kleine, afgesloten ruimte, en een ontvochtiger gebruikt veel stroom.

Gedrag of gebrek als oorzaak

Geef de vier V’s een maand. Komt de schimmel dan nog terug, dan is er volgens de GGD vaak meer aan de hand. De tabel hieronder helpt je de oorzaak te herkennen en te zien wie aan zet is.

Wat je als huurder kunt doen

Als huurder meld je schimmel door een lek, optrekkend vocht of te weinig ventilatie schriftelijk bij je verhuurder. Die is verantwoordelijk voor het onderhoud, ook voor het verhelpen van vocht- en schimmelproblemen. Dat schreef de minister in haar brief van april 2026. De WHO maakt dezelfde verdeling: de eigenaar zorgt voor een gebouw zonder vochtproblemen, de bewoner voor verstandig gebruik van water, verwarming en ventilatie.

Wat bij jou hoort

Het Besluit kleine herstellingen, een landelijke regel van de overheid, legt vast welk onderhoud de huurder zelf doet. Daaronder vallen het schoonhouden van je woning, het witten van binnenmuren en plafonds, het schoonhouden van de ventilatieroosters en het vervangen van de filters van mechanische ventilatie. Een huurcontract mag je niet meer laten doen dan dat besluit, schrijft de GGD-richtlijn. Het weghalen van een paar stipjes is dus jouw werk. Het oplossen van een lek of optrekkend vocht niet.

Melden met een datum

Meld het probleem schriftelijk bij je verhuurder, met een brief of een e-mail, en bewaar wat je stuurt. Maak foto’s met een datum. De Huurcommissie, de onafhankelijke instantie die geschillen tussen huurder en verhuurder beslecht, heeft een modelbrief. Je verhuurder krijgt zes weken om het op te lossen. Wil de Huurcommissie daarna je zaak behandelen, dan vraagt ze om bewijs van je melding waaruit de datum blijkt.

Huurverlaging via de Huurcommissie

Na die zes weken kun je een zaak starten, of eerder als je verhuurder schriftelijk weigert. Schimmel of vochtplekken van 0,25 vierkante meter of meer in een woonkamer, slaapkamer, keuken of badkamer gelden voor de Huurcommissie als een ernstig gebrek. Dat geldt als ze door de woning zelf komen. Denk aan een lek, optrekkend of doorslaand vocht, te weinig ventilatiemogelijkheden of een slecht geïsoleerde muur. Schimmel doordat je zelf te weinig ventileert of stookt, telt niet. 0,25 vierkante meter is een plek van 50 bij 50 centimeter. In een gang, berging of toilet ligt de grens op 1 vierkante meter. Te weinig ventilatie is alleen een gebrek als het tot ernstige stank- of vochtoverlast leidt en de kamer geen raam heeft dat open kan en geen ventilatiekanaal.

Bij zo’n gebrek kan de Huurcommissie je kale huur, de huur zonder servicekosten, tijdelijk verlagen tot 40 procent, tot het is opgelost. Betaal je € 750 kale huur, dan kan die zakken tot € 300 per maand. Is de schimmel door de staat van de woning over meerdere kamers verspreid en is een kamer daardoor bijna onbruikbaar, dan kan het zelfs tot 30 procent. Start je de zaak binnen zes maanden na je melding, dan gaat de verlaging meestal in op de eerste dag van de maand na die melding. Een zaak kost je € 25, en dat krijg je terug als je gelijk krijgt. Heb je een minimuminkomen, dan kun je vrijstelling vragen.

Voor welke huurders dit geldt

Een bindende uitspraak van de Huurcommissie kan alleen bij sociale huur, en bij middenhuur met een contract vanaf 1 juli 2024. In welke groep je valt, hangt af van je huur bij het begin van je contract. In de vrije sector kan de Huurcommissie alleen advies geven, en alleen als jij en je verhuurder daar allebei mee instemmen. Je kunt ook naar de kantonrechter, de rechter voor huurzaken, maar niet met hetzelfde gebrek naar allebei. Volgens de GGD-richtlijn bereik je via de Huurcommissie vaak meer dan via een brief van de gemeente aan de verhuurder.

Een onafhankelijke expert vanaf 2027

Het kabinet wil van 2027 tot en met 2029 € 2 miljoen per jaar uittrekken voor onafhankelijke vocht- en schimmelexperts. Die komen als je verhuurder eerst zelf onderzoek heeft gedaan en jullie er daarna samen niet uitkomen. Een onderzoek kost gemiddeld € 1.500 tot € 2.000 per woning. De verhuurder betaalt 75 procent, het Rijk 25 procent, en de verhuurder betaalt alle aanpassingen die eruit volgen. Hoe je als huurder zo’n expert aanvraagt, stond op 26 september 2026 nog niet vast.

Waarom een schimmelmeting weinig oplevert

Een sporenmeting of kweek zegt niets over je gezondheid, want niemand weet bij welke hoeveelheid schimmel je ziek wordt. Ons oordeel: betaal er dus niet voor. De GGD-richtlijn noemt zo’n onderzoek uit oogpunt van gezondheid niet zinvol. Een meting is een momentopname en de hoeveelheid sporen schommelt sterk. De WHO stelt om dezelfde reden geen grenswaarden vast. Bovendien haal je elke schimmel op dezelfde manier weg.

Het geld hoort bij de oorzaak. Volg eerst een maand lang de vier V’s en schrijf op wat er gebeurt. Komt de schimmel toch terug, vraag dan een vakman of je verhuurder naar de oorzaak te kijken. Kom je er niet uit, dan denkt het team Milieu en Gezondheid van je eigen GGD met je mee.

Veelgestelde vragen over schimmel in huis