Schoenen schoonmaken

Je schoenen krijgen veel te verduren: gras, regen, modder, een gemorst glas of net die ene hondendrol. De vraag is niet of je ze schoonmaakt, maar hoe. Het antwoord hangt af van het materiaal. Wat een leren schoen mooi houdt, ruïneert een paar van suède. Hieronder staat per materiaal wat werkt, en wat je vooral moet laten.

De onderkant van je schoenen schoonmaken

De onderkant is het makkelijkste deel. Het materiaal van de schoen maakt hier weinig uit, want een zool kan vrijwel altijd tegen water. Haal grote stukken vuil er eerst af met keukenpapier en borstel de zool daarna schoon onder lauwwarm stromend water. Een harde borstel mag hier wel.

Modder pak je anders aan. Laat die eerst indrogen en sla de schoenen dan tegen elkaar; het meeste valt er dan vanzelf af. De rest haal je met een borstel uit de groeven van de zool, zo nodig onder de kraan. Nat schrobben van verse modder werkt averechts: je wrijft hem juist dieper in het profiel.

Heb je een stoomreiniger in huis, dan is dat voor zolen het snelste gereedschap dat er is. Houd de stoom wel weg bij de rand waar de zool aan het bovenwerk is gelijmd.

Sneakers en andere textielschoenen schoonmaken

Textiel bestaat uit natuurlijke of kunstmatige vezels. Als voering voelt het zacht aan; in slijtvaste vorm wordt het ook voor de buitenkant gebruikt, vooral bij sneakers en sportschoenen. Zo’n bovenwerk van textiel op een flexibele zool maakt de schoen licht en luchtig, maar ook kwetsbaar voor vocht en hitte.

Zo pak je een sneaker aan

Eén vaste methode bestaat niet, want elke sneaker combineert weer andere materialen. Wel werkt deze volgorde voor vrijwel elk paar: eerst droog borstelen, dan een mild sopje maken van warm water met een beetje afwasmiddel, de veters apart wassen, daarna de zool en pas als laatste het bovenwerk. Laten drogen doe je aan de lucht, op kamertemperatuur.

• Kies twee borstels: Een harde voor de zool, een zachte voor het textiel. Een oude tandenborstel werkt prima voor de randen en de stiksels.
• Gebruik een witte microvezeldoek: Op wit zie je precies hoeveel vuil je er daadwerkelijk af haalt.
• Haal de veters eruit: Die mogen wel in de wasmachine, mits in een waszakje.
• Werk vlek voor vlek: Een sopje met afwasmiddel is meestal genoeg. Hardnekkiger: lauw water met een eetlepel oxipoeder, een theelepel soda en een theelepel natuurazijn. Kant-en-klare sneakercleaner doet hetzelfde werk.
• Krassen op wit werk je bij met tandpasta: Inwrijven met een zachte doek, voor diepere krassen een wattenstaafje.
• Vergeelde zolen krijg je met gewoon schoonmaken zelden helemaal wit. Een schoenprimer (alleen op leer en rubber) of een sneakerreiniger helpt; specialisten gebruiken daarvoor een uv-behandeling.
• Onherstelbare schade kun je camoufleren: Met een customize-set maak je van een beschadiging een print of een logo. Maak de schoen eerst goed schoon en laat hem volledig drogen.

Zeldzame sneakers schoonmaken

Bij zeldzame sneakers loont voorzichtig schoonmaken dubbel. De staat van de schoen bepaalt een groot deel van de doorverkoopwaarde, en te agressief poetsen kost meer dan een beetje vuil. Bewaar om diezelfde reden de originele doos en de aankoopbon: welke schoenen geld waard worden hangt sterk af van hoe compleet en hoe gaaf het paar is. Twijfel je of je een origineel in handen hebt, lees dan hoe je namaakschoenen herkent. Een replica poetsen loont zelden.

Stoffen schoenen schoonmaken

Stoffen schoenen worden sneller vies dan andere, en je ziet er ook eerder een vlek op. Doe ze met de hand, nooit in de machine: stoffen schoenen zijn meestal gelijmd, en die lijm laat in de wasmachine los.

Borstel eerst het losse vuil eraf. Breng daarna een beetje groene zeep of afwasmiddel aan op de vlek en borstel zachtjes met een kleine, zachte borstel. Dep de natte plek droog met een doek. Laat de schoenen daarna buiten drogen, uit de zon en niet op een warme dag: bij te veel warmte laat de lijm los en verandert het rubber van vorm.

Suède schoenen schoonmaken

Suède is gevoelig voor vuil en kan slecht tegen water. Hier wint voorkomen het van genezen: spuit een nieuw paar in met suèdespray vóór je het voor het eerst draagt, en herhaal dat ongeveer elke twee maanden. Schoonmaken doe je droog, met een suèdeborstel die het vuil uit de nerf haalt. Werk altijd in één richting en laat water zoveel mogelijk buiten beeld.

Leren schoenen schoonmaken

Leer is een natuurlijk materiaal dat van dierenhuiden wordt gemaakt en wordt al eeuwen voor schoenen gebruikt. Glad leer vraagt vooral om vet en om voorzichtigheid met water.

• Spuit een nieuw paar in vóór het eerste dragen. Dat houdt het leer soepel en beschermt tegen regen en zout.
• Poets met schoenpoets in de juiste kleur, aangebracht met een tandenborstel of een zachte poetsborstel. Poets voedt het leer en vult kleine krassen op.
• Wrijf na het intrekken na met een wollen doek. Dat geeft glans en haalt achtergebleven restjes poets weg.
• De binnenkant van een bananenschil werkt als noodoplossing voor glans, maar vervangt geen poets: er zit geen vet in dat het leer voedt.

Schoenen laten drogen

Drogen is de stap waarin de meeste schade ontstaat. Hitte vervormt zolen en laat lijm los, en direct zonlicht verkleurt materiaal.

• Zet schoenen nooit in de volle zon, op de verwarming of in de droger.
• Droog ze op kamertemperatuur, op een donkere en luchtige plek.
• Stop er keukenpapier in om de vorm te bewaren. Gebruik geen krantenpapier: de inkt geeft af.
• Reken op een nacht tot een etmaal. Half droge schoenen weer aantrekken geeft kringen en geur.

Mogen schoenen in de wasmachine?

Liever niet. In de trommel kunnen kwetsbare materialen beschadigen, en de warmte van de droger vervormt schoenen. Ook gelijmde zolen en decoratieve onderdelen kunnen loslaten, en zoolranden en stiksels slijten sneller.

Doe je het toch, dan geldt: alleen bij canvas of stevig textiel, op maximaal 30 graden, in een waszakje, zonder centrifuge en zonder droger. Die 30 graden is ook voor je energierekening de beste stand. Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal), de onafhankelijke voorlichter over energie en milieu, is een wasje op 30 graden twee tot drie keer goedkoper dan een wasje op 40 graden. Bij leer, suède en metallic is handwerk de enige veilige route. De veters mogen altijd los mee in de was.

Veelgestelde vragen over schoenen schoonmaken