Wat is een wtw en wat doet hij thuis echt?

Een wtw haalt verse lucht van buiten naar binnen en voert de vuile lucht af. Onderweg geeft de vuile lucht zijn warmte af aan de verse. Toch heeft maar ongeveer 5 procent van de Nederlandse huizen balansventilatie, het systeem waar een wtw bij hoort. Dat schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven, het onafhankelijke voorlichtingscentrum over energie en duurzaam leven. Wij hebben sinds februari 2026 een wtw. Ons huis was er al op voorbereid: de kanalen lagen er, alleen de unit ontbrak. Drie luchtmeters houden de CO2 in de gaten en Homey kiest de stand. De eerste zomer zit erop, de eerste hele winter komt nog. Hieronder lees je wat het kostte, hoe ik de wtw laat regelen en wat tegenviel.

Wat een wtw is en hoe hij werkt

Wtw staat voor warmteterugwinning. Het is een vorm van balansventilatie: één apparaat regelt zowel de aanvoer als de afvoer van lucht. Verse lucht komt binnen via ventielen in de woonkamer en de slaapkamers. De vuile lucht gaat er vervolgens uit via de keuken, de badkamer en de wc.

In de unit lopen beide luchtstromen langs elkaar, in een onderdeel dat warmtewisselaar heet. Zo warmt de lucht die naar buiten gaat de verse lucht op. Daardoor hoef je minder te stoken. Van alle soorten mechanische ventilatie geeft balansventilatie het minste warmteverlies, volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven.

Het verschil met mechanische ventilatie

Bij gewone mechanische ventilatie zuigt een box alleen de vuile lucht af. De verse lucht komt dan binnen via roosters of klepramen, en in de winter is die koud. Bij een wtw komt alle verse lucht via de unit binnen. Roosters in de ramen zijn dan overbodig en zelfs nadelig, schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven. Wij hebben ze na de installatie allemaal dichtgemaakt met isolatiemateriaal. Mooi is anders, maar nieuwe ramen vond ik te duur.

Centraal of per kamer

Een centrale wtw heeft in elke kamer kanalen nodig, voor de aanvoer en de afvoer. In een bestaand huis vraagt dat vaak een grote verbouwing, schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven. Een alternatief is daarom lokale balansventilatie. Dan krijgt een kamer een eigen unit in de buitenmuur, zonder kanalen door het hele huis. Wij hadden geluk, want onze kanalen lagen er al. Ons bedrag hieronder zegt dus weinig over een huis zonder kanalen.

Wat onze wtw kostte

Alles bij elkaar kostte onze wtw € 9.468. Daarin zitten de unit met de installatie, betere ventielen, een inspectie van de kanalen en twee luchtmeters. Die meters heb je voor de wtw zelf niet per se nodig.

We begonnen met ventielen van een webwinkel. Tijdens de installatie hebben we die vervangen door originele ventielen van de fabrikant, die je per stuk kunt instellen. Later kwam er nog een derde luchtmeter bij; die zit niet in het bedrag.

Let op: in ons bedrag zitten dus geen nieuwe kanalen. Moeten die nog worden aangelegd, dan komt daar een verbouwing bij.

€ 400 subsidie als je ook isoleert

Sinds 1 januari 2026 geeft de ISDE € 400 voor een energiezuinig ventilatiesysteem. De ISDE is de subsidie van de overheid voor duurzame energie en energiebesparing. Hij wordt uitgevoerd door RVO, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Je krijgt het bedrag één keer, en alleen als je ook isoleert. Dit zijn de voorwaarden voor een centrale wtw, volgens RVO:

• een installatiebedrijf plaatst de unit, zelf doen mag niet;
• de unit is nieuw en geplaatst op of na 1 januari 2026;
• je huis is gebouwd vóór 2019, of de vergunning is aangevraagd vóór 1 juli 2018;
• de unit kan minstens 125 m³ lucht per uur verplaatsen;
• de unit haalt een rendement van minstens 85 procent;
• je laat ook isoleren, en daarvoor gelden eigen voorwaarden;
• je vraagt de subsidie aan binnen 24 maanden na de installatie.

Het rendement zegt hoeveel van de warmte uit de afgevoerde lucht de unit opnieuw gebruikt. Voor een unit per kamer gelden andere eisen: minstens 80 procent en 80 m³ per uur, en een bepaald soort warmtewisselaar. Kijk dus vóór je koopt of de unit op de meldcodelijst van RVO staat. Je vraagt de subsidie pas aan als de unit er hangt.

Groningen en Noord-Drenthe

Heb je een koophuis in de provincie Groningen of in Aa en Hunze, Noordenveld of Tynaarlo? Dan krijg je deze subsidie niet bij de ISDE. Daar kun je via de isolatieaanpak Nij Begun een hogere subsidie en extra hulp krijgen, schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven. Dit zijn de regels van 2026; op 12 oktober 2026 waren die voor 2027 nog niet bekendgemaakt. Wat isoleren per maatregel oplevert, lees je in ons artikel over huis isoleren.

Zo laat ik de wtw regelen op CO2

Een wtw kan op een vaste stand draaien. Hij kan ook zelf harder of zachter gaan werken, met sensoren die CO2 of vocht meten. Dat heet vraaggestuurd. Bij ons kiest Homey de stand. Homey is namelijk een kastje dat de apparaten in huis aan elkaar koppelt. Het kijkt naar drie luchtmeters: in de slaapkamer, in de woonkamer en in de kelder. Van de drie telt steeds de hoogste CO2-waarde. In de praktijk is dat bijna altijd de slaapkamer.

CO2 meet je in ppm, deeltjes per miljoen. Hoe meer mensen in een kamer en hoe minder verse lucht, hoe hoger het getal. Dit zijn mijn grenzen:

Tussen die grenzen houdt Homey de laatste stand vast. Zo springt de wtw niet steeds heen en weer als de waarde rond een grens schommelt. Elke tien minuten kijkt Homey of de stand nog klopt.

Drie uitzonderingen op de CO2-regels

Daarnaast zijn er drie uitzonderingen:

• Slapen we, dan gaat hij niet lager dan stand 2. Die stand is nodig om de CO2 in de slaapkamer op een gezond niveau te houden.
• Brandt het licht in de badkamer vijf minuten, dan gaat de wtw naar stand 3. Tien minuten nadat het licht uit is, gaat hij terug. Blijft het licht aan, dan stopt het na een uur.
• Is het binnen warmer dan 26 graden terwijl we slapen, dan draait hij op stand 3. Met de bypass open geeft dat ’s nachts een milde verkoeling.

In de korte video hieronder zie je hoe dat loopt, met aan het eind de echte flows uit Homey.

Mijn keuze voor de nacht

Tot begin oktober draaide onze wtw ’s nachts meestal op stand 3. Ook dan bleef de slaapkamer rond de 1.250 ppm. Op stand 2 verplaatst de unit 273 m³ lucht per uur, op stand 3 is dat 412 m³. Die getallen lees ik overigens af in de app van de fabrikant. Begin oktober 2026 heb ik de grens voor stand 3 op 1.800 ppm gezet. Nu blijft hij ’s nachts op stand 2.

Een piek tot ongeveer 1.500 ppm in de slaapkamer nemen we voor lief. Anders ben je het hele huis onnodig hard aan het verversen, voor de meetwaarde in één kamer. Kenniscentrum Duurzaam Leven raadt bij drie standen ook stand 2 aan als er mensen thuis zijn, ook ’s nachts.

Wat CO2 zegt over je lucht en je slaap

Is 1.500 ppm erg? CO2 zelf is bij die waarden niet schadelijk. Het RIVM, het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu, noemt CO2 in een rapport uit 2007 een maat voor ventilatie. Is het getal hoog, dan kunnen ook andere stoffen zich ophopen. Tussen 800 en 1.200 ppm vinden mensen de lucht meestal niet muf, schrijft het RIVM. Daarboven kunnen klachten komen, zoals benauwdheid en moeheid. Pas rond 30.000 ppm geeft CO2 zelf gezondheidsklachten. In een onderzoek dat het RIVM beschrijft, kwam bijna de helft van de slaapkamers minstens één keer per week boven 1.200 ppm.

Voor je slaap ligt de lat lager. Onderzoekers uit Shanghai en van de Technische Universiteit van Denemarken lieten 36 gezonde jonge mensen slapen in nagebootste slaapkamers, bij drie standen van de ventilatie. Vergeleken met gemiddeld 750 ppm sliepen ze minder goed bij 1.000 en 1.300 ppm. Ze lagen bovendien 5 tot 8 minuten langer wakker. De onderzoekers raden aan om in de slaapkamer gemiddeld onder de 1.000 ppm te blijven. Hoger dan 1.300 ppm hebben ze niet gemeten.

Op stand 3 bleef onze slaapkamer rond de 1.250 ppm, dus ook dan boven dat advies. Een piek in één kamer vind ik het niet waard om het hele huis ’s nachts op de hoogste stand te zetten.

Zet de unit zelf op handmatig

Eén les uit de praktijk. Stond onze unit op automatisch, dan viel hij na twee uur terug naar zijn eigen tijdsprogramma. Dat stond in de fabriek op stand 2. Een opdracht van Homey hield dus maar twee uur stand. Daarom staat de unit nu vast op handmatig, en kiest alleen Homey de stand. Het nadeel: valt Homey uit, dan blijft de wtw op de laatste stand staan.

Wat tegenviel aan onze wtw

Geluid in de kelder

De unit hangt in de bijkeuken, direct boven de kelder. Op stand 2 hoor je hem in de kelder behoorlijk. Dat is jammer, want daar staat de tv. Een geluidsdemper haalt er iets af, maar niet alles. Het kanaal is daar te kort om het geluid uit te laten doven. Units die sinds 2018 op de markt komen, maken volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven hoogstens 40 decibel. Dat zegt iets over de unit, niet over de plek waar hij hangt.

Koelen doet hij nauwelijks

Een wtw met een bypass laat in de zomer koele nachtlucht binnen, zonder die op te warmen. Sinds 2016 moet een nieuwe unit zo’n bypass hebben. In onze slaapkamer koelde dat bij verschillende tests hoogstens 3 graden, met het ventiel helemaal open. Meestal was het echter 1 tot 2 graden. De lichte luchtstroom die we voelden, was ons meer waard dan die paar graden.

Een koelmodule op de wtw hebben we niet genomen. Onze warmtepomp kan maar beperkt koelen. Een koelmodule had dus misschien iets extra gedaan. Toch lees ik over de praktijk wisselende verhalen: weinig graden koeling voor een forse investering.

Vocht in de zomer

Onze unit heeft een zogeheten enthalpiewisselaar. Ik had verwacht dat de wtw daardoor in de zomer een beetje zou ontvochtigen. Dat doet hij echter niet. Wordt het buiten benauwd, dan worden onze kamers juist sneller vochtig. Wat een gezonde luchtvochtigheid is, lees je in ons artikel over luchtvochtigheid in huis.

Condens op de kanalen

Aan het einde van de zomer zag ik in de kelder condens op de metalen kanalen boven het verlaagde plafond. Toen heb ik de bypass dichtgezet en de unit op het stookseizoen gezet. Daardoor houdt hij vooral de warmte binnen. In koude nachten haalt hij zo geen veel koudere lucht binnen, terwijl de lucht in huis nog vochtig is. Of dat genoeg is, merk ik deze winter.

Onderhoud en stroomverbruik van een wtw

Bij een wtw komt alle verse lucht door de filters. Kenniscentrum Duurzaam Leven adviseert om ze minstens twee keer per jaar te vervangen en tussendoor schoon te zuigen. Woon je aan een drukke weg, doe het dan vaker. Vuile filters geven bovendien meer weerstand. Daardoor werkt de motor harder en gebruikt hij meer stroom.

Onze unit meldt zelf wanneer een filter aan de beurt is. Na een aanpassing van die instelling verwacht ik dat het fijnstoffilter elke drie maanden aan de beurt is. Het grove filter voor de lucht die naar buiten gaat, verwacht ik elke zes maanden.

Het grotere onderhoud laat je doen, volgens hetzelfde kenniscentrum. Laat de unit eens in de twee jaar nakijken door een monteur. Het hele systeem moet ongeveer elke vier jaar worden gecontroleerd en zo nodig opnieuw ingesteld. De afvoerkanalen laat je minstens eens in de acht jaar schoonmaken.

Wat een wtw aan stroom gebruikt

Kijk op het typeplaatje van de unit. Staat daar AC, 50 Hz, 230 V of een golfje (~), dan heb je een oude wisselstroommotor die veel stroom gebruikt. Moderne units werken daarentegen op gelijkstroom en zijn veel zuiniger, schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven. Kom je er niet uit, vraag het dan de fabrikant. Sinds 2016 krijgt elke nieuwe unit een energielabel. Een wtw kan het zuinigste label halen: A+.

Bij ons gebruikt de unit op stand 1 ongeveer 20 watt, op stand 2 ongeveer 60 en op stand 3 ongeveer 160. Draait hij een heel jaar op stand 2, dan is dat ruim 500 kWh: 60 watt keer 24 uur keer 365 dagen. Stand 3 verplaatst anderhalf keer zoveel lucht als stand 2, maar kost ruim tweeënhalf keer zoveel stroom. Ook daarom draait onze wtw ’s nachts liever op stand 2.

Wil je weten wat jouw unit gebruikt? Met een P1-meter zie je het verbruik van je hele huis bijna meteen. Zet de wtw een stand hoger of lager en kijk hoeveel watt er verandert.

Wat de wtw ons in de winter oplevert, weet ik pas na deze winter. Ik verwacht dat hij de warmtepomp behoorlijk wat kWh scheelt.

Waar je op let bij een wtw

Dit zou ik nakijken voordat je een wtw laat plaatsen:

• Liggen er kanalen? Zo niet, dan kies je tussen een verbouwing en een unit per kamer.
• Heeft de unit een bypass, een motor op gelijkstroom en energielabel A+? Een bypass is sinds 2016 verplicht; let er vooral op bij een oudere unit in een huis dat je koopt.
• Waar komt de unit te hangen? Niet boven of naast een kamer waar je rust wilt. Vraag naar een geluidsdemper en een kanaal dat lang genoeg is.
• Kies je een enthalpiewisselaar, vraag dan wat die in de zomer met het vocht in huis doet. Bij ons maakte hij de kamers eerder vochtiger dan droger.
• Lopen er kanalen door een koele of vochtige ruimte, zoals een kelder? Vraag dan of ze geïsoleerd zijn tegen condens.
• Kan de lucht van kamer naar kamer? Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven zit er minstens 1,5 centimeter ruimte onder de deuren, of een rooster in de deur of muur.
• Zet een CO2-meter in de slaapkamer. Bij ons zit daar de piek, en daar slaap je.
• Kies voor het onderhoud een bedrijf met Ventilatiekeur, een keurmerk voor werk volgens vaste regels en kwaliteitseisen. Wil je subsidie, check dan de meldcodelijst.

Heb je een warmtepomp of ben je die van plan? Dan werken ze samen: hoe minder warmte er met de ventilatie naar buiten gaat, hoe minder de warmtepomp hoeft te doen.

Veelgestelde vragen over de wtw