Waarom is benzine zo duur? Zo is de pompprijs opgebouwd

Een liter benzine kostte begin oktober 2026 gemiddeld € 2,43. Dat is de prijs van maandag 5 oktober volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het statistiekbureau van de overheid. Van die € 2,43 gaat € 1,27 naar de staat. De rest is voor de olie, het raffineren, het vervoer en het tankstation. Juist dat deel maakt benzine nu zo duur, want de accijns staat in 2026 stil.

Wat er in een liter benzine zit

Een liter benzine bestaat uit vier delen: de brandstof zelf, accijns, een kleine heffing en btw. Accijns en btw zijn dus samen ruim de helft van wat je betaalt. In de tabel hieronder zie je hoe een liter benzine en een liter diesel begin oktober waren opgebouwd.

Je staat bij de pomp en de teller loopt al voorbij de € 100, terwijl de tank nog niet vol is. Bij 50 liter benzine kom je begin oktober uit op ongeveer € 122. Daarvan is € 42 accijns en € 21 btw, zo rekenden wij uit. Bijna € 58 is voor de brandstof zelf.

Accijns is een vast bedrag per liter

Op een liter benzine zit ruim 84 cent accijns, hoe duur de olie ook is. Accijns is een belasting op een klein aantal producten, zoals brandstof, drank en tabak. Op benzine is het € 844,69 per 1.000 liter, staat in de Wet op de accijns. Dat bedrag geldt al sinds 1 januari 2026. Op diesel zit daarentegen minder: ruim 55 cent per liter. Ook bier, wijn en sigaretten dragen accijns; de accijns in 2026 en 2027 staat per product op een rij.

Over de accijns betaal je ook btw

Btw betaal je over de hele prijs aan de pomp, dus ook over de accijns. Het tarief is 21 procent, staat in de Wet op de omzetbelasting. Zo betaal je dus belasting over belasting. Alleen al over de accijns op een liter benzine betaal je bijna 18 cent btw. Anders dan de accijns stijgt de btw mee met de prijs. Hoe duurder de olie, hoe meer btw de staat per liter krijgt.

Een heffing voor de noodvoorraad olie

Op elke liter benzine en diesel zit ook 0,8 cent voorraadheffing. Daarmee betaal je de kosten van de noodvoorraad olie van Nederland, zoals de opslag. Die voorraad houdt COVA aan, een stichting zonder winstoogmerk die dat voor de overheid doet. Het kabinet kan olie uit die voorraad vrijgeven, bij een dreigend tekort of om de stijging van de olieprijs te dempen. Dat laatste gebeurde op 2 september 2026, meldt de Rijksoverheid. Het ging om 45 kiloton benzine en 50 kiloton diesel, die COVA stap voor stap verkoopt.

Wat er in de rest van de prijs zit

De rest van de prijs is voor de brandstof en voor iedereen die eraan verdient. Daarin zitten de ruwe olie, het raffineren tot benzine, de opslag, het vervoer en het tankstation. Ook de ethanol die leveranciers door de benzine mengen, zit in dit deel. Dat bijmengen stimuleert de overheid om de uitstoot te verlagen, schrijft COVA. Hoe dit deel verder is verdeeld, vonden wij echter bij geen enkele overheidsbron.

Wel zegt het ministerie van Financiën iets over de korting op de accijns. De overheid kan verkopers niet verplichten om die korting door te geven aan jou. Onderzoek naar tanken over de grens wijst er wel op dat het grotendeels gebeurt, schrijft het ministerie.

Wat de prijs in 2026 omhoog dreef

Benzine is in 2026 duur omdat de olie zelf duurder werd, niet omdat de belasting omhoog ging. Door de situatie in het Midden-Oosten is er wereldwijd minder olie, schrijft de Rijksoverheid. Daardoor stijgt de prijs van ruwe olie, en daarmee die van benzine en diesel.

Daarom spraken landen in maart 2026 af om een deel van hun noodvoorraad olie vrij te geven. Dat was een reactie op de sluiting van de Straat van Hormuz, een zeestraat in het Midden-Oosten. Nederland deed mee met 31 andere landen van het Internationaal Energieagentschap (IEA), een samenwerking van landen op het gebied van energie. In de tabel hieronder zie je wat een liter per maand gemiddeld kostte.

Van januari tot september werd een liter benzine gemiddeld ruim 43 cent duurder. Volgens onze berekening kwam 36 cent daarvan uit de brandstof zelf. De rest was btw, omdat die met de prijs meestijgt. De accijns bleef daarentegen gelijk.

Het record staat op 7 september 2026

De duurste dag tot nu toe was maandag 7 september 2026. Een liter benzine kostte toen gemiddeld € 2,466. Dat is het hoogste bedrag sinds het CBS in 2006 met deze dagprijzen begon. In de vorige crisis lag de top lager: op 10 maart 2022. Toen kostte een liter gemiddeld € 2,383.

Op sommige sites lees je dat benzine in de zomer van 2022 rond de € 2,50 kostte. Zoveel betaalde je volgens het CBS gemiddeld op geen enkele dag in dat jaar. Zie je een hoger bedrag, kijk dan of het om de adviesprijs gaat. Dat is namelijk de prijs die een oliemaatschappij zelf opgeeft. Die adviesprijzen hield het CBS bij tot en met 2009. Daarnaast houdt het sinds 2006 per dag de werkelijke pompprijzen van vrijwel alle tankstations bij.

Waarom diesel nu duurder is dan benzine

Diesel is duurder dan benzine omdat de brandstof zelf veel duurder werd, terwijl er minder accijns op zit. Sinds 10 september 2026 kost een liter diesel elke dag meer dan een liter benzine. Dat gold tot en met 5 oktober, de laatste dag waarover het CBS cijfers gaf. In januari was het nog andersom: toen was diesel gemiddeld 21 cent goedkoper.

Op diesel zit ruim 29 cent minder accijns dan op benzine. Het verschil zit dus in de brandstof zelf. Vóór belasting kostte een liter diesel op 5 oktober € 1,51, rekenden wij uit. Voor benzine was dat maar € 1,16.

Dat speelt bovendien niet alleen in Nederland. In de hele Europese Unie kostte diesel vóór belasting begin oktober bijna 25 cent meer dan benzine. Dat blijkt uit het Weekly Oil Bulletin, de wekelijkse lijst met brandstofprijzen van alle EU-landen. Die lijst maakt de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU.

Een sluitende verklaring vonden wij echter bij geen overheidsbron. Wel schreef het kabinet al op 3 juni 2026 dat raffinaderijen vooral meer maken van wat het meest gevraagd wordt. Dat waren toen kerosine, de brandstof voor vliegtuigen, en diesel. Tegelijk zag het kabinet krapte op de markt en stijgende prijzen. Volgens onze lezing verklaart die grote vraag naar diesel waarom diesel vóór belasting zoveel duurder werd.

Waar je goedkoper tankt

Langs de snelweg betaal je het meest: in september 2026 bijna 28 cent per liter meer dan bij een onbemand station. Een onbemand station is een pomp zonder personeel, waar je dus zelf met je pas betaalt. In de tabel hieronder zie je de gemiddelde prijzen van september.

Tank je 50 liter langs de snelweg in plaats van bij een onbemand station? Dan ben je volgens onze berekening bijna € 14 meer kwijt.

Tanken over de grens

In België en Luxemburg is benzine flink goedkoper dan in Nederland, in Duitsland minder. In de tabel hieronder staan de prijzen van 5 oktober 2026 uit het Weekly Oil Bulletin. Zonder belasting betekent: zonder accijns, btw en andere heffingen.

Daardoor was een tank van 50 liter benzine die dag in België bijna € 24 goedkoper, rekenden wij uit. In Duitsland scheelde het ook nog bijna € 12. Toch is niet het hele verschil belasting. Ook zonder belasting was benzine in Nederland bijna 12 tot ruim 14 cent per liter duurder dan in de drie buurlanden. Een verklaring daarvoor geeft de Europese Commissie niet bij haar cijfers.

Wat er in 2027 verandert aan de pomp

Gaat het plan voor 2027 door, dan stijgt de accijns op benzine maar met 0,7 cent per liter. Dat plan staat in het Belastingplan 2027, het pakket belastingwetten dat het kabinet op Prinsjesdag indiende. In het voorstel wordt de accijns € 851,69 per 1.000 liter. Met btw erbij merk je aan de pomp minder dan 1 cent.

Zonder het plan loopt daarentegen een tijdelijke korting af. Die korting bestaat sinds 1 april 2022. De accijns springt dan naar € 1,028 per liter, staat in de toelichting bij het wetsvoorstel. Aan de pomp is dat met btw ruim 22 cent per liter meer dan nu.

Voor diesel heeft het kabinet aangekondigd dat het de korting ook een jaar wil verlengen, schrijft de Rijksoverheid. De accijns blijft dan ongeveer € 0,55 per liter, zonder verlenging wordt hij ongeveer € 0,67. Voor lpg, ook wel autogas, verlengt het kabinet de korting niet. Die stopt dus op 1 januari 2027.

Wat het je per jaar kost

Wat het je per jaar scheelt, hangt af van hoeveel je tankt. Wij rekenen met 12.000 kilometer per jaar. De auto rijdt 1 op 15, het verbruik waarmee het kabinet in het Belastingplan rekent. Je tankt dan 800 liter per jaar. In de tabel hieronder zie je wat je dan aan accijns en de btw daarover betaalt.

Met het plan merk je de belasting in 2027 dus nauwelijks. Zonder het plan betaal je bijna € 180 per jaar meer, alleen al aan accijns en btw. De accijns is maar een klein deel van wat er op 1 januari verandert voor je huishouden.

Wat staat nog niet vast

Of de accijns op 1 januari 2027 laag blijft, beslissen de Tweede en de Eerste Kamer. Ze moeten de plannen namelijk nog goedkeuren, schrijft de Rijksoverheid. Pas als ook de Eerste Kamer heeft ingestemd, staat het bedrag voor 2027 vast.

Bovendien kan er nog iets veranderen. Op 24 september 2026 diende een Kamerlid een voorstel in voor een lagere accijns op benzine. Die zou dan nog eens ongeveer 17 cent per liter dalen. Of daar een meerderheid voor is, blijkt bij de stemming. Beide Kamers stemmen in november en december over het Belastingplan. Voor diesel geldt nog iets anders: op 10 oktober 2026 ging het wetsvoorstel zelf alleen over benzine. Het kabinet kondigde wel op 15 september aan dat het het voorstel voor diesel aanpast. Diesel is dus nog maar een aankondiging, benzine een voorstel.

Ook voor 2028 is er een plan. De korting wordt dan kleiner: de accijns op benzine wordt ongeveer € 0,95 per liter. Op diesel wordt dat dan ongeveer € 0,62. Uiteindelijk stopt de korting op 1 januari 2029, schrijft de Rijksoverheid.

En de olieprijs zelf voorspelt niemand. Het kabinet schreef in juni 2026 dat de gevolgen voor de prijzen groter worden naarmate het conflict langer duurt.

Wat je zelf aan de prijs kunt doen

Aan de olieprijs en de accijns doe je niets, aan de plek waar je tankt wel. Ons oordeel: wie de hoge benzineprijs aan de belasting wijt, kijkt naar het verkeerde deel van de liter. De accijns staat in 2026 stil. De brandstof zelf werd van januari tot september 36 cent per liter duurder.

Tank dus niet langs de snelweg als het niet hoeft. Woon je bij de grens, dan scheelt een volle tank in België of Luxemburg al gauw meer dan € 20. Rijd je veel, kijk dan ook wat 100 km elektrisch rijden kost. En reken met de prijs van nu uit wat een auto per maand kost.

Veelgestelde vragen over de benzineprijs