Thuisbatterij bij stroomuitval? Zonder noodstroom niet

Kenniscentrum Duurzaam Leven, voorheen Milieu Centraal, is de onafhankelijke voorlichter over energie en milieu. Volgens het kenniscentrum werkt een thuisbatterij tijdens een storing alleen met een speciale noodstroomfunctie, en soms met een aanpassing in de meterkast. Ons oordeel: noodstroom houdt hooguit koelkast, licht en cv een paar dagen aan, en die tijd heb je zelden nodig. Een aansluiting is de verbinding van een huis of bedrijf met het stroomnet. Volgens onze berekening krijgt een aansluiting gemiddeld eens in de ruim drie jaar met een storing te maken. Dat volgt uit de cijfers over 2025 van Netbeheer Nederland, de vereniging van de bedrijven die het stroomnet beheren.

Waarom de omvormer uitschakelt als het net wegvalt

Zonnepanelen en een thuisbatterij hebben een omvormer. Dat is het kastje dat gelijkstroom omzet in de wisselstroom uit je stopcontact. Voor die omvormer geldt de Systeemcode elektriciteit. Dat zijn de technische regels voor iedereen die op het stroomnet is aangesloten. De Autoriteit Consument en Markt (ACM), de toezichthouder op de energiemarkt, stelt ze vast.

Een thuisbatterij die 0,8 kilowatt of meer kan leveren, valt onder dezelfde eisen als een kleine installatie die stroom opwekt. Met kilowatt meet je hoeveel stroom iets tegelijk levert. Zo’n installatie moet een beveiliging hebben die de spanning van het net bewaakt. Zakt die spanning onder 80 procent van de normale waarde, dan grijpt de beveiliging binnen twee seconden in.

Bij een storing valt de spanning helemaal weg. De omvormer schakelt dus af, en je zonnepanelen en je batterij leveren niets meer.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert voor de overheid regelingen uit op het gebied van energie. Blijft de omvormer leveren terwijl je huis aan het net hangt, dan probeert hij volgens RVO het hele net overeind te houden. Europa heeft eigen regels voor het aansluiten van installaties die stroom leveren. Volgens RVO gelden die sinds 1 september 2021 ook voor energieopslag, zoals een thuisbatterij.

Wat je nodig hebt voor noodstroom

Allereerst heb je een omvormer met een noodstroomuitgang nodig. RVO noemt dat een EPS-uitgang, van het Engelse emergency power supply. Die uitgang blijft onder spanning als het net uitvalt, mits de noodstroomfunctie aan staat.

Daarnaast moet je huis bij een stroomuitval van het net worden afgeschakeld, schrijft RVO. Daarvoor is volgens het kenniscentrum soms een aanpassing in de meterkast nodig. Je huis draait dan als een eiland op eigen stroom. Vakmensen noemen dat eilandbedrijf.

Het hele huis of alleen een noodstroomgroep

Een groep is een stroomkring in je meterkast met een eigen zekering. RVO beschrijft twee manieren om noodstroom aan te leggen. Bij de eerste hangt je hele huis achter de noodstroomuitgang. Vraagt je huis dan tegelijk meer stroom dan de omvormer kan leveren, dan valt alles alsnog uit.

Bij de tweede manier komt alleen op een aparte groep wat niet mag uitvallen, zoals de koelkast en de cv-ketel. Wij vinden dat de verstandigste keuze. De wasmachine of de oven trekt je batterij dan niet leeg.

Eén fase of drie fasen

Een fase is een stroomdraad van het net naar je meterkast. Volgens RVO hadden in 2022 vijf van de acht miljoen huisaansluitingen één fase. Heb je drie fasen, dan raadt RVO dringend af om een omvormer voor één fase te plaatsen. Welke aansluiting je hebt, zie je volgens het kenniscentrum door in te loggen bij je netbeheerder.

Aarding

Aarding is een draad die stroom bij een fout veilig naar de grond afvoert. De Systeemcode eist dat een installatie die stroom opwekt en zowel aan het net als los ervan kan draaien, goed geaard is. Soms levert de netbeheerder die aarding mee via je aansluiting. Koppel je het huis bij een storing los, dan kan die aarding ook wegvallen, waarschuwt RVO.

Wat noodstroom je aan opslag kost

Een kilowattuur (kWh) is de maat voor een hoeveelheid stroom. In noodstroomstand houdt de omvormer altijd een vooraf ingesteld deel van de batterij vast, schrijft RVO in een handreiking voor installateurs. Op een andere plek schrijft RVO zelfs dat de batterij in noodstroomstand op 100 procent blijft. Die reserve kun je niet gebruiken om zonnestroom op te slaan.

Stel dat je 2 van de 6 kWh als reserve instelt. Bij een storing heb je dan 2 kWh. De rest van het jaar vangt volgens onze berekening een derde van de batterij geen zonnestroom op. Wat een thuisbatterij na 2027 oplevert, lees je in ons artikel over kopen of wachten met een thuisbatterij.

De handreiking van RVO is uit 2022 en geschreven samen met bedrijven uit de branche. Hoe jouw batterij de reserve regelt, staat in de handleiding. Wat de noodstroomfunctie zelf kost, hebben we bij geen onafhankelijke bron gevonden.

Hoe lang je doet met 6 kWh

Een gemiddelde thuisbatterij slaat volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven ongeveer 6 kWh op. Hoe lang je daarmee doet, hangt volgens het kenniscentrum af van hoe vol hij is en van wat erop draait. Hoeveel opslag je nodig hebt voor je zonnestroom, is een andere vraag.

In de tabel zie je per apparaat het verbruik per jaar en per dag. De laatste kolom gaat uit van 6 kWh die bij de storing klaarstaat, dus een volle batterij als reserve. Hij laat zien hoe lang die alleen dat apparaat laat draaien.

De cijfers voor de cv-ketel en de warmtepomp gelden voor een goed geïsoleerd hoekhuis met twee bewoners.

Koelkast, licht en cv-ketel samen

Zet je een nieuwe koelkast, het licht en de cv-ketel op een noodstroomgroep, dan haal je volgens onze berekening ruim drie dagen. Op papier is dat langer dan de 72 uur waar de overheid mee rekent. Een huis met een warmtepomp verwarm je met 6 kWh nog geen dag.

Waarom het in het echt korter duurt

• Een warmtepomp gebruikt volgens het kenniscentrum vooral in de winter stroom, dus op een koude dag veel meer. Voor de stroom van een cv-ketel geldt volgens ons hetzelfde, omdat hij in de winter vaker draait.
• Zonder noodstroomstand hangt het van het moment af hoe vol de batterij is. Op een gemiddelde decemberdag wekken tien panelen volgens het kenniscentrum maar 2,5 kWh op. Dat is veel te weinig om de batterij vol te laden.
• Met noodstroomstand heb je alleen de reserve die je hebt ingesteld.
• Wij rekenden zonder verlies bij het laden en omzetten.
• Of zonnepanelen de batterij tijdens een storing bijladen, hebben we bij geen officiële bron gevonden.

Wat jouw eigen apparaten gebruiken, lees je in ons artikel over het stroomverbruik van apparaten.

Hoe vaak en hoe lang de stroom uitvalt

In 2025 telde Netbeheer Nederland 27.053 onverwachte onderbrekingen in het stroomnet. Wie door een storing werd getroffen, zat gemiddeld 73,9 minuten zonder stroom. Niet elke storing raakt iedereen. Per aansluiting ging het daarom om gemiddeld 23,4 minuten per jaar zonder stroom door een storing. Geplande onderbrekingen voor werk aan het net deden daar in 2025 nog 27,2 minuten bij.

Een middag zonder stroom in Friesland

Maandag 25 augustus 2025, half drie ’s middags. Bij Herbaijum in Friesland vaart een ponton met een omhoogstaande kraan tegen een hoogspanningslijn. Voor 21.936 klanten valt de stroom uit. De storing duurt tot 20.44 uur, in totaal 6 uur en 14 minuten. Wie de hele storing zonder stroom zit, heeft een middag en een begin van de avond geen koelkast en geen wifi. Zonnepanelen leveren dan niets op. Het is de langste van de vijf grootste storingen die Netbeheer Nederland over 2025 beschrijft.

Herstelnorm van vier uur en daarna geld

Volgens de Systeemcode moet de netbeheerder een storing in het net in je straat binnen vier uur proberen te herstellen. Duurt de storing 4 uur of langer, dan krijg je een vergoeding. Dat geldt ook als de storing verderop in het net zat. De Systeemcode rekent vanaf de eerste melding van een klant, of vanaf het moment dat de netbeheerder de storing zelf eerder vaststelt. Met een gewone huisaansluiting krijg je € 35 bij een storing van 4 tot 8 uur. Voor elke volgende 4 uur komt er € 20 bij.

Er zijn uitzonderingen, zoals een storing in het zwaarste hoogspanningsnet, van 220 kV of hoger. Ook een extreme situatie zoals een overstroming en automatisch afschakelen om een grotere uitval te voorkomen vallen erbuiten.

Twee cijfers die door elkaar lopen

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) is het kennis- en opleidingsinstituut voor brandweer en crisisbeheersing. In een rapport van 12 mei 2026 schrijft het NIPV dat de jaarlijkse onderbrekingsduur al jaren rond 70 minuten ligt. Dat leest als 70 minuten per jaar zonder stroom. Volgens ons lopen daar twee cijfers door elkaar. Als bron noemt het NIPV de cijfers van Netbeheer Nederland. Daarin duurde een onderbreking in 2023 gemiddeld 71,8 minuten voor wie hem trof. Maar per aansluiting ging het dat jaar om 21,8 minuten zonder stroom door storingen. Wie op 70 minuten per jaar rekent, schat de tijd zonder stroom volgens onze berekening dus ruim drie keer te hoog in.

Spanje en Portugal op 28 april 2025

Op 28 april 2025 om 12.33 uur viel in Spanje en Portugal de stroom uit. ENTSO-E is de Europese vereniging van netbeheerders van de hoogspanningsnetten. Op 20 maart 2026 publiceerde ENTSO-E het eindrapport van een Europees panel van netbeheerders en toezichthouders. Volgens dat panel was het de zwaarste stroomuitval in Europa in 20 jaar. Het Spaanse stroomnet was binnen 16 uur volledig hersteld, het Portugese binnen 12 uur.

Volgens onze berekening had een volle batterij met noodstroom voor koelkast en licht die 16 uur overbrugd. Maar Denk Vooruit, de voorlichting van de Rijksoverheid over noodsituaties, waarschuwt dat bij een lange stroomstoring telefooncentrales kunnen uitvallen. Ook mobiel bellen kan dan binnen enkele uren wegvallen. Noodstroom voor je wifi helpt dan volgens ons weinig.

Wat de overheid aanraadt

Denk Vooruit rekent met 72 uur: met een noodpakket ben je de eerste drie dagen van een noodsituatie goed voorbereid.

In het noodpakket horen onder meer 3 liter water per persoon per dag, een zaklamp en een radio op batterijen. Ook een opgeladen powerbank hoort erbij, een draagbare batterij voor je telefoon. Een thuisbatterij staat niet op de lijst. Wat je verder in huis haalt, lees je in ons artikel over een noodpakket voor 72 uur.

Valt de stroom uit, dan raadt Denk Vooruit onder meer dit aan:

• Bel niet 112 voor de storing zelf; dat nummer is voor acute nood. Het nationale stroomstoringsnummer 0800-9009 mag je wel bellen.
• Haal de stekkers uit het stopcontact, zodat apparaten geen schade oplopen als de stroom terugkomt.
• Is het koud, houd ramen en deuren dan dicht en woon vooral in de kleinste ruimte.

Het advies van de overheid leunt op een powerbank en een radio, niet op een thuisbatterij. Daar zijn wij het mee eens.

Brandgevaar bij een stekkerbatterij

Een stekkerbatterij is een kleine batterij die je zelf in het stopcontact steekt. Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven komt er dan op één groep stroom van twee kanten: van het net en van de batterij. Daardoor kan de bedrading te heet worden zonder dat de zekering uitschakelt, waarschuwt het kenniscentrum. Dat kan zelfs tot brand leiden als er nog meer zware apparaten op dezelfde groep zitten, zoals een wasmachine of droger.

In Nederland gelden regels voor elektrische installaties om brand en andere problemen te voorkomen. Vakmensen volgen daarvoor de norm NEN 1010, schrijft het kenniscentrum. Zij sluiten een thuisbatterij daarom aan op een aparte groep in de meterkast, en niet op een stopcontact. Meer lees je in ons artikel over de thuisbatterij met stekker.

Een thuisbatterij melden en veilig neerzetten

Alles in je huis dat stroom het net in kan sturen, moet voldoen aan de eisen van de Systeemcode voor installaties die stroom opwekken. Ga je een batterij plaatsen of veranderen, dan laat je dat volgens de Systeemcode op tijd weten aan je netbeheerder. Zo kan die zijn net aanpassen als dat nodig is.

Kies volgens het kenniscentrum een goed geventileerde plek voor de batterij; een kast is dat niet. Een loop- of vluchtroute is ook geen goede plek. Hang er verder een rook- en koolmonoxidemelder bij.

Als je toch noodstroom wilt

Ons oordeel blijft: voor ruim 20 minuten per jaar zonder stroom door storingen is noodstroom veel moeite voor weinig. Wie het toch wil, vraagt de installateur naar vier dingen.

• Heeft de batterij een noodstroomuitgang, of is daar een uitbreiding voor nodig?
• Hoe wordt je huis bij een storing van het net gescheiden, en wat gebeurt er met de aarding?
• Welke groepen komen op noodstroom, en levert de omvormer genoeg stroom tegelijk?
• Hoeveel reserve houdt de batterij vast, en kun je die zelf instellen?

Vraag ook wat de noodstroomfunctie extra kost.

Veelgestelde vragen over stroomuitval en noodstroom