Chinees sterrenbeeld: de betekenis van elk dier en element

Sinds 17 februari 2026 leven we in het jaar van het Paard, en preciezer: het Vuurpaard. Dat staat in de kalendertabel van het Hong Kong Observatory, de weerdienst van Hongkong die de traditionele Chinese kalender bijhoudt. Het jaar duurt tot en met 5 februari 2027. Wie in 2026 geboren wordt, is dus een Paard, net als iemand uit 2014 of 1990. Het element maakt het verschil: een Vuurpaard komt maar eens in de 60 jaar terug, want 1966 was het vorige. Veel Nederlandse pagina’s over dit onderwerp laten dat element weg, en ze vergeten vaak dat een Chinees jaar niet op 1 januari begint. Precies daar gaat het bij mensen die in januari of februari zijn geboren nogal eens mis.

Hieronder lees je wat elk dier betekent. Je vindt er ook de begindatum van elk Chinees jaar van 1936 tot en met 2031, zodat je met je geboortedatum zelf je dier en element kunt opzoeken. Onderaan staat hoe dit systeem verschilt van de westerse sterrenbeelden.

De geschiedenis van de Chinese astrologie

De Chinese astrologie rust op de traditionele Chinese kalender. Dat is een maan-zonkalender: een maand begint bij nieuwe maan. Om gelijk te blijven lopen met de seizoenen krijgt de kalender zeven keer in de 19 jaar een schrikkelmaand. Die rekenregel is volgens het Hong Kong Observatory al in de vijfde of zesde eeuw voor Christus in gebruik genomen. De jaartelling zelf werkt met twee reeksen tekens: tien zogeheten hemelse stammen en twaalf aardse takken. Samen vormen ze een cyclus van 60 jaar, en die manier van jaren tellen is volgens dezelfde weerdienst al twee- tot drieduizend jaar oud.

De twaalf aardse takken zijn de twaalf dieren van de dierenriem. De tien hemelse stammen zijn de vijf elementen, elk in een yin- en een yangvorm. Het koppelen van een dier aan elk jaar is een volkse toepassing van die kalender; hoe oud dat gebruik precies is, valt niet met zekerheid te zeggen. Veel bronnen noemen ronde getallen zonder onderbouwing. Wat wel vaststaat: het systeem is een kalender, geen sterrenkunde. Anders dan de westerse astrologie kijkt het niet naar de stand van de planeten op je geboortedag, maar naar het jaar waarin je bent geboren.

De Chinese sterrenbeelden

In de Chinese astrologie krijg je een sterrenbeeld op basis van het jaar waarin je bent geboren. De twaalf tekens zijn allemaal dieren, in een vaste volgorde: Rat, Os, Tijger, Konijn, Draak, Slang, Paard, Geit, Aap, Haan, Hond en Varken. In het Westen zouden we het ene dier stoerder vinden dan het andere: een Tijger klinkt nu eenmaal beter dan een Geit. In de Chinese traditie ligt dat anders. Elk dier staat voor een eigen manier van doen en heeft een mix van sterke en minder sterke kanten. Volgens de traditie neem je de eigenschappen van je dier over. Wetenschappelijk bewijs dat je geboortejaar je karakter bepaalt, is er niet; lees de beschrijvingen hieronder dus zoals ze bedoeld zijn, als een spiegel die al eeuwen wordt voorgehouden.

Rat

Een vriend voor het leven. Een Rat is vastberaden, ambitieus en intelligent, maar ook chaotisch en fel als iets misloopt.

Os

Een echte doorzetter. Een Os is geduldig, betrouwbaar en moedig, maar ook koppig en snel met een oordeel klaar. In sommige boeken heet de Os Buffel of Stier.

Tijger

Vaak de leider van de groep. Een Tijger is meelevend, onderhoudend en actief, maar ook opvliegend en jaloers.

Konijn

Heeft een goed geheugen. Een Konijn is gevoelig en discreet, maar ook moeilijk te doorgronden en geneigd om problemen te ontlopen. Dit dier heet in andere vertalingen Haas of Kat.

Draak

Recht voor zijn raap. Een Draak is beschermend en onafhankelijk, maar ook opschepperig en impulsief. De Draak is het enige fabeldier in het rijtje en geldt in China als een gelukkig teken.

Slang

Mysterieus, slim en moedig, maar ook arrogant en hebzuchtig. Een Slang denkt eerst na en zegt dan pas iets.

Paard

Geliefd, loyaal en talentvol, maar ook egoïstisch en heetgebakerd. Een Paard houdt van vrijheid en zit niet graag stil.

Geit

Een natuurmens. Een Geit is creatief en oprecht, maar ook onzeker en pessimistisch. In Engelstalige boeken heet dit dier vaak Schaap of Ram.

Aap

Levendig, onafhankelijk en dapper, maar ook wispelturig in de liefde en een praatjesmaker.

Haan

Zegt waar het op staat. Een Haan is beschaafd en extravert, maar ook naïef en opschepperig.

Hond

Familie staat voor een Hond voorop. Een Hond is zorgzaam en fantasierijk, maar ook eigenwijs en klagerig.

Varken

Betrouwbaar, sensueel en optimistisch, maar ook naïef en verwaand. Het Varken sluit de rij en staat voor rijkdom en gastvrijheid.

Waarom juist deze twaalf dieren?

Daarover gaat een legende die in China elk kind kent. De Jadekeizer, de hoogste god in de Chinese volksreligie, schreef een wedstrijd uit: de eerste twaalf dieren die de rivier overstaken, kregen een jaar naar zich vernoemd. De Rat liftte mee op de rug van de Os en sprong vlak voor de finish naar voren. Zo werd de Rat het eerste dier en de Os het tweede. In andere versies van het verhaal is het de Boeddha, de stichter van het boeddhisme, die de dieren uitnodigt. De legende verklaart de volgorde, niet de keuze van de dieren. Een sluitende historische verklaring daarvoor is er niet.

Hoe wordt je sterrenbeeld bepaald?

Je sterrenbeeld volgt uit het jaar waarin je bent geboren, geteld volgens de Chinese kalender. Met het Chinese nieuwjaar gaat het nieuwe dier in; je bent dan geboren onder dat teken. Je hebt dus twee dingen nodig: je geboortejaar en, als je in januari of februari jarig bent, de datum van het Chinese nieuwjaar in dat jaar. Beide staan in de tabellen hieronder.

Welk Chinees sterrenbeeld ben ik?

Zoek in de tabel hieronder het jaar waarin je bent geboren en lees af welk dier daarbij hoort. Achter elk jaar staat tussen haakjes de eerste dag van dat Chinese jaar. Ben je in januari of februari jarig, vergelijk dan je verjaardag met die datum. Ben je in 1983 of eerder geboren, kijk dan in de tweede tabel.

Geboren tussen 1936 en 1983

Deze tabel werkt precies hetzelfde. De cyclus duurt twaalf jaar, dus een jaartal dat hier niet staat reken je zelf uit door er twaalf bij op te tellen of af te trekken. De datum tussen haakjes moet je dan wel opzoeken, want die verschuift elk jaar.

Geboren in januari of februari?

Dan telt ook de datum achter je geboortejaar. Ben je vóór die dag geboren, dan hoor je nog bij het dier van het jaar ervoor. Dat is het dier één rij hoger in de tabel; bij de Rat is dat het Varken. Ben je op die dag of later geboren, dan geldt het dier van je eigen rij. Het element volgt dezelfde regel.

Een voorbeeld. Ben je op 10 februari 2026 geboren, dan ben je een Slang, want het jaar van het Paard begon pas op 17 februari. Je element is dan hout, het element van 2025. Dit is de fout die je op de meeste horoscoopsites tegenkomt: ze zetten iedereen uit 2026 bij het Paard.

Dat de datum elk jaar verschuift, komt door de maan. Een Chinees jaar begint meestal bij de tweede nieuwe maan na de kortste dag, en die valt altijd tussen 21 januari en 20 februari. Ben je vóór 1936 geboren, dan vind je je datum in de omrekentabellen van het Hong Kong Observatory. Die lopen van 1901 tot 2100 en zijn gratis in te zien; de link staat onderaan bij de bronnen.

Waarom sommige sites een ander dier noemen

Vul je begin februari een geboortedatum in op een horoscoopsite, dan kan daar een ander dier uitkomen dan in onze tabellen. Dat komt door een tweede manier van tellen. Waarzeggers laten het dier volgens het Hong Kong Observatory vaak wisselen op het Begin van de Lente. Dat is een van de 24 vaste punten in het jaar van de zon die de Chinese kalender gebruikt, om de seizoenen bij te houden. De officiële kalender begint het jaar bij Chinees nieuwjaar. Zo staat het ook in de norm voor de Chinese kalender die de Chinese regering op 12 mei 2017 vastlegde.

Voor wie tussen die twee dagen is geboren, geven de twee manieren een ander dier. Neem weer 10 februari 2026: volgens de officiële kalender een Slang, volgens de regel van de waarzeggers al een Paard, want de lente begon op 4 februari. In de jaren van onze tabellen valt het Begin van de Lente meestal op 4 februari. Op 5 februari viel het in 1939, 1943 en de schrikkeljaren van 1936 tot en met 1980. Op 3 februari viel het in 2017, 2021 en 2025, en dat gebeurt weer in 2029. Wij houden de officiële kalender aan, net als het Hong Kong Observatory.

De vijf elementen

Naast een dier heeft elk jaar een element: hout, vuur, aarde, metaal of water. Dat element komt uit de tien hemelse stammen van de kalender. Elk element krijgt twee jaren achter elkaar, een yin- en een yangjaar, en daarna is het volgende element aan de beurt. Tien stammen en twaalf dieren geven samen 60 combinaties, en daarom komt precies dezelfde combinatie maar eens in de 60 jaar terug. Twee mensen met hetzelfde dier krijgen dus een andere duiding: een Vuurpaard uit 2026 is volgens de traditie een ander type dan een Metaalpaard uit 1990.

Het element van je geboortejaar

Je hoeft daar geen tabel voor te onthouden. Het laatste cijfer van je geboortejaar zegt welk element het is, omdat de reeks van tien stammen gelijk loopt met onze telling in tientallen. Hieronder zie je welk cijfer bij welk element hoort.

Hoe de elementen op elkaar inwerken

In de Chinese natuurfilosofie bestaat alles uit een combinatie van de vijf elementen, en ze houden elkaar in evenwicht. Elk element voedt een volgend element en houdt een ander juist in toom: hout voedt vuur, vuur voedt aarde, aarde brengt metaal voort, metaal voedt water en water voedt hout. In de andere richting werkt hout aarde tegen, aarde water, water vuur, vuur metaal en metaal hout. Astrologen gebruiken die twee kringen om te zeggen of twee mensen elkaar versterken of dwarszitten. De tabel hieronder geeft per element waar het volgens de traditie voor staat.

Het vaste element van je dier

Naast het jaarelement geeft de traditie elk dier ook een eigen, vast element. Daar bestaan twee indelingen van, en dat verklaart waarom sites elkaar tegenspreken. De eerste deelt de dieren in per seizoen. Tijger, Konijn en Draak horen bij de lente en dus bij hout. Slang, Paard en Geit horen bij de zomer en vuur, Aap, Haan en Hond bij de herfst en metaal, en Varken, Rat en Os bij de winter en water. In die indeling heeft geen enkel dier aarde als eigen element.

De tweede indeling geeft het laatste dier van elk seizoen (Draak, Geit, Hond en Os) aan aarde, als de overgang tussen twee seizoenen. Welke je ook aanhoudt: het jaarelement uit de tabel hierboven weegt in een Chinese horoscoop zwaarder dan het vaste element van het dier.

Wat is de Chinese horoscoop?

De Chinese horoscoop is de voorspelling die astrologen afleiden uit je dier en je element. Waar de westerse horoscoop uitgaat van je geboortemaand, kijkt de Chinese horoscoop naar je geboortejaar. Je leest er wat een komend jaar volgens de traditie voor jouw teken in petto heeft, meestal in combinatie met het dier en het element van dat nieuwe jaar.

De begrippen lopen in het dagelijks gebruik door elkaar, dus hier het onderscheid in drie zinnen. De Chinese dierenriem is het systeem van twaalf dieren. Je Chinese sterrenbeeld is het dier dat bij jouw geboortejaar hoort. De Chinese horoscoop is de duiding die daaruit volgt. Wil je weten hoe die duiding zich verhoudt tot andere vormen van sterrenwichelarij, lees dan ons artikel over de astrologische stromingen.

Chinese en westerse astrologie vergeleken

Beide systemen werken met twaalf tekens, en daar houdt de overeenkomst wel zo’n beetje op. De westerse astrologie kijkt naar de stand van de zon op je geboortedag en deelt het jaar in twaalf perioden van ongeveer een maand, van Ram tot Vissen. De Chinese astrologie deelt de tijd in jaren: iedereen die in hetzelfde Chinese jaar is geboren, deelt hetzelfde dier. Een westerse horoscoop verandert dus elke maand van teken, een Chinese elk jaar. Wie beide leest, merkt dat ze soms tegenstrijdige dingen zeggen. Dat is geen fout van een van de twee; het zijn twee losstaande tradities die toevallig allebei het woord sterrenbeeld gebruiken.

Veelgestelde vragen over het Chinese sterrenbeeld