Bollen planten: wanneer, hoe diep en hoe ver uit elkaar

Tulpen, narcissen, krokussen en sneeuwklokjes bloeien in het voorjaar, maar je plant ze in de herfst. Ze hebben een flinke periode kou nodig om te kunnen bloeien. Wij legden het advies van drie Amerikaanse universiteiten naast elkaar: Iowa State, Oregon State en Wisconsin. Die geven tuinadvies via hun voorlichtingsdienst. Het advies van Oregon State gaat vooral over West-Oregon, dat net als Nederland een nat klimaat heeft. Voor bijen en hommels lazen we Natuurpunt, de Vlaamse natuurvereniging. En voor de veiligheid het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum en het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren.

Wanneer je bollen plant

Voorjaarsbollen moeten in de winter een tijd in de kou staan, anders bloeien ze niet, schrijft Iowa State. Daarom plant je ze in de herfst en niet in het voorjaar. Dan hebben ze ook tijd om wortels te maken voordat ze bloeien. Oregon State noemt oktober en november de beste maanden voor het grootste deel van West-Oregon. Wisconsin plant als de grond is afgekoeld tot ongeveer 10 tot 13 graden, en tot een paar weken voordat de grond bevriest.

Te vroeg kan ook. Plant je in september terwijl de grond nog niet is afgekoeld, dan kan het blad al in de herfst boven de grond komen, waarschuwt Iowa State. Wacht dus liever tot het koeler is.

Te laat bestaat bijna niet

Ben je laat? Plant ze dan toch: zolang de grond niet bevroren is, kun je volgens Iowa State nog tot in december planten. Oregon State noemt half december, als je de grond nog kunt spitten. Laat je de bollen in de zak liggen, dan verschrompelen ze vaak en gaan ze in de winter dood, schrijft Iowa State. Plant je ze pas in het voorjaar, dan groeien ze meestal slecht en bloeien ze vaak niet.

Hoe diep je bollen plant

Hoe groter de bol, hoe dieper hij gaat. Iowa State noemt twee tot drie keer de breedte van de bol. Wisconsin meet in hoogte: twee tot drie keer zo diep als de bol hoog is. Oregon State houdt drie keer de breedte aan. De diepte meet je vanaf de onderkant van de bol, niet vanaf de punt. De punt gaat omhoog. Zie je geen punt, worteltjes of knop? Dan kun je sommige bollen op hun kant leggen, schrijft Iowa State. De bol vindt zelf het licht en bloeit gewoon.

Iowa State geeft per soort een diepte en een afstand. Wij hebben de inches omgerekend naar centimeters:

In groepjes en hoeveel per vierkante meter

Bollen staan mooier in groepjes dan in een rij. Iowa State raadt bij grote bollen, zoals tulp en narcis, groepjes van minstens vijf aan, en liever tien of meer. Bij kleine bollen, zoals krokus, minstens 25 en liever 50 of meer. Wil je dat het er natuurlijk uitziet? Gooi dan een handvol bollen op de grond en plant ze waar ze vallen. Wisconsin legt er vijf tot acht samen in één plantgat, met ongeveer 2,5 centimeter tussen grote bollen zoals tulp en narcis. Onze rekensom hieronder gaat uit van de ruimere afstanden van Iowa State.

Hoeveel bollen je per vierkante meter nodig hebt, vonden we alleen bij verkopers. Wij rekenden het zelf uit met de afstanden van Iowa State. Bij tulpen op 10 tot 15 centimeter van elkaar heb je 45 tot 100 bollen per vierkante meter nodig. Krokussen op 7,5 centimeter komen uit op ongeveer 180 per vierkante meter. Voor een strook van een meter lang en een halve meter breed heb je dus 22 tot 50 tulpen nodig.

Zo plant je bollen in de tuin

Bollen hebben grond nodig waar het water goed weg kan. Daarover zijn de drie universiteiten het eens. In grond die nat blijft, gaan ze vaak achteruit en rotten ze, schrijft Iowa State. Kies dus geen plek waar in de winter water blijft staan, schrijft Oregon State. Heb je zware, natte grond, dan kun je bollen ook in een verhoogd bed planten.

• Maak de grond los en meng er wat compost door. Oregon State legt compost of goed verteerde mest onderin het plantgat.
• Graaf per groepje één groot gat in plaats van voor elke bol een apart gaatje.
• Zet de bollen met de punt omhoog op de goede diepte, op de afstand uit de tabel.
• Doe de grond erover en druk hem licht aan.
• Geef daarna water, maar niet te veel, schrijft Iowa State. De meeste bollen verdragen natte grond slecht.

Muizen en eekhoorns eten bollen

Niet elke bol is even lekker. Tulpen en krokussen zijn favoriet bij muizen, woelmuizen en konijnen, schrijft Iowa State. Narcissen en hyacinten zijn giftig voor eekhoorns en aardeekhoorns, schrijft Wisconsin, en daardoor graven die er minder snel naar. Narcissen worden volgens Iowa State ook niet aangevreten door konijnen en herten. Last van eekhoorns of konijnen? Kies dan narcissen.

Heb je last van gravers, leg dan na het planten kippengaas plat over de grond en zet het vast met stenen of haringen. Haal het weg voordat het blad in het voorjaar opkomt, raadt Iowa State aan. Plant de bollen ook op de goede diepte en druk de grond goed aan. Dan kunnen eekhoorns ze moeilijker uitgraven, schrijft Iowa State. Afweermiddelen werken volgens Iowa State minder goed dan gaas.

Bollen voor bijen en hommels

Vroeg in het voorjaar vliegen hommelkoninginnen en de eerste wilde bijen, en dan zijn nectar en stuifmeel hard nodig. Krokussen zijn dan belangrijk voor honingbijen, hommelkoninginnen en de eerste solitaire bijen, schrijft Natuurpunt. Ook blauwe druifjes zijn erg in trek. Niet alle bollen helpen. Narcissen en tulpen worden juist nauwelijks bezocht door wilde bijen. Ook veel sieruien en looksoorten die later in het jaar bloeien, worden druk bezocht door bijen, schrijft Natuurpunt.

Natuurpunt schreef in 2021 ook dat bollen traditioneel sterk worden behandeld tegen plagen, en dat bijen dan via nectar en stuifmeel vergiftigd kunnen raken. Daarom raadt Natuurpunt biologische bollen aan. Laat verder genoeg ruimte tussen de bollen, zodat er plek blijft voor wilde voorjaarsbloemen zoals paardenbloem, madeliefje en ereprijs. In een grasland dat al bloemrijk is, raadt Natuurpunt het planten van bollen sterk af.

Bollen in het gras of in een pot

Plant je bollen in het gazon, dan kun je daar een tijd niet maaien. Maai het blad pas als het helemaal afgestorven en bruin is. Bij narcissen blijft het blad volgens Iowa State vier tot zes weken na de bloei groen, en meestal duurt het tot eind juni of begin juli voordat het is afgestorven.

Ook in een pot of bak kunnen bollen goed. Oregon State plant in een pot van 35 tot 50 centimeter breed 20 tot 30 bollen of meer, in lagen, met narcissen onderop, daarboven tulpen en bovenaan krokussen. Met bollen die op verschillende momenten bloeien, bloeit de pot langer, schrijft Oregon State. Zorg voor een gat in de bodem, zodat water weg kan. Zet de pot buiten op een beschutte plek, want de bollen hebben de kou nodig. Daalt de temperatuur onder ongeveer 1 tot 2 graden onder nul, dan zet Oregon State de pot tijdelijk binnen.

Bollen binnen laten bloeien

Je kunt tulpen, narcissen, hyacinten en krokussen ook binnen laten bloeien, eind van de winter. Begin daarmee eind van de zomer of vroeg in de herfst, schrijft Iowa State. Dan moet je de kou nabootsen. Bollen hebben 12 tot 16 weken nodig bij 4,5 tot 7 graden. Dat kan in de koelkast, in een koude kelder of in een sleuf in de tuin. Houd ze in die tijd donker en geef regelmatig water. Daarna haal je de potten naar binnen, eerst op een koele plek en na een paar dagen in de warmte en het licht.

Na de bloei

Knip de uitgebloeide bloem van een tulp af, maar laat het blad staan tot het bruin is, schrijft Iowa State, want het blad maakt voeding voor de bol van volgend jaar. Bind of vlecht het blad niet, schrijft Iowa State over narcissen. De meeste moderne tulpen bloeien maar drie of vier jaar goed. Daarna worden ze elk jaar zwakker, tot er alleen nog blad komt en geen bloem. Darwinhybriden houden het volgens Iowa State het langst vol. Narcissen leven vaak langer dan tulpen, schrijft Wisconsin. Botanische tulpen houden het volgens Oregon State ook langer vol dan gewone tulpen.

Botanische tulpen kunnen zich vanzelf uitzaaien en jaren blijven bloeien, schrijft Oregon State. Natuurpunt raadt verwilderingsbollen aan, omdat die zich elk jaar uitbreiden. Wat je verder in de herfst in de tuin laat staan, lees je bij je tuin winterklaar maken.

Bollen zijn giftig

In veel bolgewassen zitten stoffen die de huid irriteren, schrijft het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum van het UMC Utrecht. Wie bollen eet, bijvoorbeeld omdat hij ze aanziet voor uien, kan soms ernstige maag- en darmklachten krijgen. Draag daarom handschoenen bij het planten. Wisconsin raadt handschoenen aan bij hyacinten, omdat sommige mensen daar huidirritatie van krijgen.

Ook voor honden en katten zijn bollen gevaarlijk. Narcis, krokus en tulp zijn giftig, en de bol het meest, schrijft het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren. Hyacint en sneeuwklokje zijn ook giftig, maar minder. Houd je dieren weg terwijl je plant, en laat ze geen bollen opgraven.

Welke klussen er na het bollen planten nog komen, staat per maand in onze tuinkalender voor het hele jaar.

Veelgestelde vragen over bollen planten