Midterms 2026 in Amerika en wanneer de uitslag komt

Op dinsdag 3 november 2026 kiezen Amerikanen alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden en 35 van de 100 senatoren. In 36 staten kiezen ze ook een gouverneur. De inzet is de meerderheid in het Congres, het Amerikaanse parlement. Op 3 oktober 2026 telde de Republikeinse fractie in het Huis 219 leden. De Democraten hadden er 214 en twee zetels waren leeg. Dat staat in de ledenlijst van het Huis zelf. De eerste stembureaus sluiten om middernacht Nederlandse tijd. Wie op woensdag 4 november wakker wordt, ziet dus de eerste uitslagen op zijn telefoon. Meer over politiek en samenleving lees je in het kennisgebied Maatschappelijk.

Wat zijn de midterms precies?

De midterms zijn de verkiezingen voor het Amerikaanse Congres, halverwege de termijn van een president. Een president zit vier jaar. Na twee jaar gaan de kiezers opnieuw naar de stembus. De president zelf staat dan echter niet op het stembiljet. Vandaar de naam: midterm betekent halverwege de termijn.

Het Congres bestaat uit twee kamers. De eerste is het Huis van Afgevaardigden, met 435 leden. Elk lid vertegenwoordigt een eigen kiesdistrict. Dat is een afgebakend gebied binnen een staat. Een lid van het Huis wordt voor twee jaar gekozen. Daarom staan alle 435 zetels elke keer op het spel. De tweede kamer is de Senaat, met 100 leden: twee per staat. Senatoren zitten er zes jaar. Daardoor is om de twee jaar ongeveer een derde van hen aan de beurt.

Meer dan alleen het Congres

Op hetzelfde stembiljet staan vaak nog meer namen. Veel staten kiezen die dag ook een gouverneur. Dat is de gekozen bestuurder van een staat. Vaak kiezen ze ook het parlement van hun staat. Soms kiezen mensen bovendien een officier van justitie of de leden van een schoolbestuur.

Voor een Amerikaan is het dus een lang biljet. Hij of zij kiest wie de landelijke wetten maakt, maar ook wie de eigen staat bestuurt.

De datum ligt vast in een landelijke wet. Verkiezingsdag is de dinsdag na de eerste maandag van november, in elk even jaar. In 2026 is dat 3 november.

De midterms van 3 november 2026

In de tabel zie je wat Amerikanen op dinsdag 3 november 2026 kiezen en hoe de zetels nu zijn verdeeld.

Het Huis draait om een paar zetels

In het Huis is het verschil klein. Van de 435 zetels zijn er nu 433 bezet. Voor een meerderheid zijn er dan 217 nodig. De Republikeinse fractie telt 219 leden. Een fractie is de groep leden die samen optrekt. Bij de Republikeinen zijn dat 218 partijleden en één lid dat als onafhankelijk te boek staat. De Democraten hebben 214 zetels.

Die stand komt van de griffier van het Huis. Dat is de ambtenaar die de ledenlijst bijhoudt. Na de verkiezing zijn alle 435 zetels weer bezet. Dan heeft een partij er 218 nodig. De Democraten moeten er dus alles bij elkaar vier bij winnen.

Bij de start van dit Congres, in januari 2025, stond het nog 220 tegen 215. Zo staat het in het archief van het Huis. Sindsdien stapten leden op of overleden ze.

Welke senaatszetels aan de beurt zijn

In de Senaat gaat het in 2026 om 35 zetels. Bij 33 daarvan loopt de termijn van zes jaar af op 3 januari 2027. In Florida en Ohio komt daar een tussentijdse verkiezing bij. Die gaat over een zetel waarvan de termijn nog niet om is.

Van de 33 gewone zetels zijn er nu 20 van de Republikeinen en 13 van de Democraten. Ook de zetels van Florida en Ohio zijn nu Republikeins. De Republikeinen verdedigen dus 22 zetels en de Democraten 13. Dat volgt uit de ledenlijst van de Senaat.

In de hele Senaat hebben de Republikeinen 53 zetels en de Democraten 45. De twee onafhankelijke senatoren horen bij de Democratische fractie. Samen zijn dat er 47. Bij 50 tegen 50 geeft de vicepresident de doorslag. Alleen hij mag in de Senaat een gelijke stand doorbreken, en hij is een Republikein. De Democratische fractie heeft dus 51 zetels nodig. Dat zijn er vier meer dan nu.

Gouverneurs in 36 staten

In 36 van de 50 staten kiezen de inwoners ook een gouverneur. Drie gebieden die geen staat zijn doen dat ook, zoals het eiland Guam. Dat meldt de National Governors Association. Dat is de vereniging van Amerikaanse gouverneurs. Bij 21 van die 39 verkiezingen mag of wil de zittende gouverneur niet meer meedoen. Daar komt er dus hoe dan ook een nieuw gezicht.

Hoe laat komt de uitslag in Nederland?

De eerste stembureaus sluiten om 18.00 uur plaatselijke tijd. In Nederland is het dan middernacht. Dat gebeurt onder meer in Kentucky. Daar staat de sluitingstijd in de wet van de staat. Het oosten van Kentucky houdt de tijd van de Amerikaanse oostkust aan. Met de oostkust scheelt het op 3 november zes uur. Nederland staat dan al ruim een week op wintertijd. In de Verenigde Staten gaat de klok op zondag 1 november terug.

Daarna gaat het van oost naar west. Elke staat kiest zijn eigen sluitingstijd, en het land telt meerdere tijdzones. In de tabel zie je hoe laat het in Nederland is bij de tijden die Amerikaanse zenders noemen.

Wanneer alles vaststaat

Reken er niet op dat woensdagochtend alles vaststaat. Het tellen van stemmen per post kost namelijk tijd. Bovendien kennen twee staten een tweede ronde. In Georgia staat die op 1 december, in Louisiana voor het Huis op 12 december. In beide staten komt die ronde er alleen als geen kandidaat meer dan de helft van de stemmen haalt. De data staan in de verkiezingskalender van de Federal Election Commission. Dat is de Amerikaanse toezichthouder op campagnegeld.

Het nieuwe Congres begint op 3 januari 2027. Tot die dag blijven de huidige leden zitten.

Waarom de midterms zo belangrijk zijn

De midterms kunnen de macht in het Congres omdraaien. Een wet moet namelijk door beide kamers. Verliest de partij van de president een van de twee, dan krijgt hij zijn wetten er veel moeilijker door. Bij de midterms kunnen kiezers dus een rem zetten op de president, zonder hem weg te stemmen.

Wat een andere meerderheid verandert

Elke kamer heeft eigen taken. De Senaat moet instemmen als de president een federale rechter, een minister of een ambassadeur benoemt. Federaal betekent landelijk: het gaat om rechters van het hele land. Een verdrag met een ander land heeft de steun van twee derde van de aanwezige senatoren nodig. Zo beschrijft de Senaat het zelf.

Alleen het Huis mag een afzettingsprocedure beginnen, ook tegen de president. Dat is de procedure om een bestuurder uit zijn ambt te zetten. Daarna velt de Senaat het oordeel. Voor een veroordeling is twee derde van de aanwezige senatoren nodig.

Krijgt de andere partij één kamer in handen, dan kan ze wetten tegenhouden en onderzoeken starten. Met de Senaat kan ze ook benoemingen ophouden.

De partij van de president verliest bijna altijd

Sinds 1946 zijn er 20 midterms geweest. In 18 daarvan verloor de partij van de president zetels in het Huis. Gemiddeld ging het om bijna 26 zetels. Het grootste verlies leden de Democraten in 2010, onder president Barack Obama: 63 zetels.

Twee keer ging het anders. In 1998 wonnen de Democraten van Bill Clinton er vier bij. In 2002 kregen de Republikeinen van George W. Bush er acht bij.

Waarom de partij van de president zo vaak verliest, is niet met één oorzaak te verklaren. Een veelgehoorde uitleg gaat zo. Wie ontevreden is over de economie of over een maatregel, kan dat niet kwijt aan de president zelf. Die staat immers niet op het biljet. Zijn partijgenoten in het Congres staan er wel op.

In de Senaat is het patroon minder strak. Daar verloor de partij van de president 13 keer zetels. Zes keer won ze er zetels bij en één keer bleef het gelijk. Dat komt doordat maar een derde van de Senaat meedoet. Het maakt dan veel uit welke staten aan de beurt zijn.

Winst en verlies bij elke midterm sinds 1946

Hieronder staat voor elke midterm sinds 1946 hoeveel zetels de partij van de president won of verloor. Een minteken is verlies, een plusteken is winst. De D staat voor Democraat, de R voor Republikein.

De cijfers komen van het American Presidency Project. Dat is een archief van de University of California in Santa Barbara. Wij hebben de kolom voor het Huis nageteld in de zetelverdeling per Congres uit het archief van het Huis. In zes jaren kwamen wij één of twee zetels anders uit: 1958, 1962, 1978, 1986, 2010 en 2018. Voor 2010 telden wij 64 zetels verlies, het project 63. Het beeld blijft gelijk: 18 keer verlies en 2 keer winst.

De opkomst is lager dan bij een presidentsverkiezing

Bij midterms stemmen minder mensen dan wanneer de president wordt gekozen. In 2022 bracht 52,2 procent van de Amerikaanse staatsburgers van 18 jaar en ouder een stem uit. In 2018 was dat 53,4 procent. Bij de presidentsverkiezing van 2024 stemde 65,3 procent. Dat zijn ongeveer 154 miljoen mensen. Die cijfers komen uit een grote enquête van het Census Bureau, het Amerikaanse bureau voor de statistiek.

Bij een midterm blijft dus bijna de helft thuis. Bij een presidentsverkiezing is dat ruim een derde. Stemmen hoeft bovendien niet op de dag zelf. In 2022 stemde 49,8 procent van de kiezers vervroegd of per post, zag het Census Bureau.

Waar de campagnes over gaan

Elke campagne heeft eigen thema’s, en die verschillen per staat en per district. Twee dingen tellen echter bij elke midterm mee: de kaart met kiesdistricten en de peilingen.

De midterms gelden daarnaast als graadmeter voor de stemming in het land. Een voorspelling voor de presidentsverkiezing twee jaar later zijn ze niet. Na het grote verlies van 1994 en van 2010 werd de president gewoon herkozen. Hoe de Amerikaanse presidentsverkiezingen precies werken, staat in een apart artikel.

De districtskaart telt mee

Eén ding krijgt in Nederland weinig aandacht: de indeling van de kiesdistricten. Staten tekenen hun eigen districtsgrenzen. De partij die de pen vasthoudt, kan die grenzen zo leggen dat de eigen kandidaten voordeel hebben. Dat heet gerrymandering.

Het Hooggerechtshof is de hoogste rechter van het land. Dat deed in 2026 uitspraak over de districtskaart van Louisiana. Daarna stelde de staat de verkiezing voor het Huis uit tot 3 november, meldt de Federal Election Commission. Wil je een uitslag begrijpen, kijk dan dus ook naar de kaart waarop is gestemd.

Zo lees je de peilingen

Een landelijke peiling voorspelt de uitslag van de midterms niet. Ze meet welke partij de kiezers in het hele land zouden kiezen. De zetels worden echter per district en per staat verdeeld. Een partij kan daardoor landelijk de meeste stemmen halen en toch minder zetels krijgen dan de andere partij.

Elke peiling heeft bovendien een foutmarge. Dat is de onzekerheid die bij elke steekproef hoort. Is het verschil tussen twee partijen kleiner dan die marge, dan zegt de peiling niet wie voorstaat. En een peiling is een foto van één week. Daarom noemen wij hier geen peilingcijfers.

Wat de midterms boeiend maakt voor buitenstaanders

Wie de Amerikaanse politiek van een afstand volgt, ziet bij de midterms hoe de macht daar is verdeeld. Amerikanen noemen dat checks and balances. Het betekent dat elk onderdeel van de staat de andere in toom houdt. De president leidt het land, maar wetten maakt hij niet alleen. Daarvoor heeft hij het Congres nodig.

De president blijft na de midterms gewoon zitten, ook met een Congres dat hem tegenwerkt. In Nederland is de macht anders verdeeld. Hoe het bij ons gaat, lees je in het artikel over de Tweede Kamerverkiezingen en over democratie in Nederland.

Wat Nederland en Europa ervan merken

En het raakt ons wel degelijk. Het Congres beslist over het geld van de landelijke overheid, dus ook over defensie en over steun aan andere landen. Een voorbeeld is het Amerikaanse lidmaatschap van de NAVO. Sinds eind 2023 staat in de Amerikaanse wet dat de president zijn land daar niet alleen uit mag terugtrekken. Daarvoor is twee derde van de aanwezige senatoren nodig, of een aparte wet van het Congres.

Ons oordeel: wie vanuit Europa kijkt, moet beide kamers volgen en niet alleen de Senaat. Het Huis en de Senaat beslissen samen over het geld voor defensie en steun. De Senaat keurt daarnaast benoemingen en verdragen goed.

Veelgestelde vragen over de Amerikaanse midterms