Verticuteren doe je beter in september dan in het voorjaar

Een dun viltlaagje van hoogstens 1,3 centimeter is goed voor je gazon. Pas boven 2,5 centimeter krijgt het gras er last van. Dat schrijft Penn State University, een Amerikaanse universiteit, in een uitleg van oud-hoogleraar graswetenschap Peter Landschoot. Meet dus eerst, voordat je een verticuteermachine huurt. En moet het vilt eruit, kies dan eind augustus of september. Tuinwinkels noemen vaak het voorjaar, maar dan geef je onkruid meer kans.

Wat verticuteren is

Tussen de groene sprieten en de grond zit een laag van dode en levende stengels, wortels en uitlopers, en die laag heet vilt. Verticuteren is die laag eruit halen met een machine met verticale messen. De messen draaien rond. Ze snijden in het vilt en trekken het naar boven.

Vilt ontstaat als het gras sneller plantenresten maakt dan bacteriën en schimmels in de grond ze kunnen afbreken. Ongeveer een kwart van het vilt bestaat uit lignine, een houtachtige stof die slecht verteert, schrijft Penn State. Daarom groeit de laag in de loop van de jaren aan.

Maaisel maakt geen vilt

Veel mensen denken dat het maaisel dat blijft liggen het vilt veroorzaakt. Daar is weinig bewijs voor, schrijft Penn State. Maaisel wordt in de grond snel afgebroken en draagt meestal niet bij aan vilt. Het maaisel laten liggen mag dus gewoon, en het levert je gazon zelfs voeding op.

Wanneer vilt een probleem wordt

Een beetje vilt is goed. Een laag van hoogstens een halve inch, ongeveer 1,3 centimeter, beschermt het gras tegen hitte, kou en wisselend vocht. Zo staat het in de uitleg van Penn State.

Wordt de laag dikker dan 2,5 centimeter, dan gaan de wortels in het vilt groeien in plaats van in de grond, en bij warm, droog weer drogen ze daar snel uit. Na veel regen houdt het vilt juist te veel water vast, en krijgen de wortels te weinig lucht. Ook zakken de wielen van de maaier in de zachte laag weg, waardoor je het gras te kort maait.

Meten is eenvoudig. Steek met een schop een klein stuk gazon uit en kijk van opzij. De bruine, verende laag tussen het groen en de grond is het vilt. Is die dunner dan ongeveer 1,3 centimeter, dan hoef je niet te verticuteren.

Wat je doet bij welke viltlaag

Met de dikte van het vilt weet je meteen wat je moet doen. Penn State en Iowa State trekken de grenzen net iets anders. Wij nemen ze allebei mee.

In welke maand je verticuteert

Penn State raadt de late zomer en het begin van de herfst aan. Het is dan minder warm, zodat het gras minder schade oploopt, en er komt minder onkruid tussen dan na het verticuteren in het voorjaar. Iowa State University noemt september als beste maand, omdat het gras daarna nog een paar weken goed groeit om te herstellen.

In de zoekresultaten adviseren tuinwinkels vaak het voorjaar, van maart tot mei, of twee keer per jaar. Wij volgen de universiteiten: september is de beste maand, het voorjaar alleen als het echt niet kan wachten. Is september voorbij, haal dan alleen het blad van het gras en pak het vilt het jaar erna in september aan. Wat er in het najaar verder moet gebeuren, staat in ons stuk over je tuin winterklaar maken.

Niet bij hitte, droogte of zwak gras

Verticuteer niet als het gras al verzwakt is, of als het warm en droog is. Het gras raakt dan sneller beschadigd en herstelt slechter, schrijft Penn State. Wacht tot het een paar dagen koeler is en de grond niet meer uitgedroogd is, ook al staat de gehuurde machine dan een weekend later op je lijstje.

Zo pak je het aan

Voor een gewone tuin kun je een verticuteermachine huren. Voor kleine stukken is er ook een machine met draaiende draadtanden. Die is minder sterk en gaat minder lang mee, schrijft Penn State. Gaat het om een paar vierkante meter, dan kan het ook met een verticuteerhark met de hand.

Begin voorzichtig. Zet de messen eerst hoog en ga één keer over het gazon. Kijk dan hoeveel vilt er is weggehaald en hoe dun het gras is geworden, en ga pas daarna eventueel dieper. Zo raadt Penn State het aan, want wie te veel weghaalt, dunt het gazon sterk uit. Oefen eerst op een stuk dat niet opvalt. Achter de schuur, bijvoorbeeld.

Na het verticuteren zie je kale plekken. Schrik niet. Dat hoort erbij. In het najaar kun je in één ronde verticuteren, het gras voeden en kale plekken doorzaaien. Hoeveel mest je dan strooit, staat in ons artikel over je gazon bemesten.

Bij een dikke laag moet je doorzaaien

Is het vilt 5 centimeter of dikker, dan groeien de meeste wortels in die laag. Haal je het vilt weg, dan haal je ook veel levend gras weg. Een mooi gazon zonder kale plekken krijg je dan niet in één keer, schrijft Penn State. Zaai in dat geval meteen opnieuw in.

Zo voorkom je dat het vilt terugkomt

Het vilt komt sneller terug als de grond de resten slecht afbreekt. Penn State noemt onder meer drie oorzaken. Zure grond met een pH van 5,5 of lager remt de bacteriën die vilt afbreken. Vastgetrapte grond doet dat ook. En te veel stikstof laat het gras extra wortels en stengels maken.

Ook de grassoort telt. Veldbeemdgras en roodzwenkgras maken uitlopers en daardoor veel vilt. Engels raaigras groeit in pollen en vormt veel minder vilt. Een gazon met veel raaigras hoef je dus minder vaak te verticuteren. Welke soorten in je gazon staan, lees je op de verpakking van het graszaad. Leg je een nieuw gazon aan, dan scheelt een mengsel met Engels raaigras later werk, schrijft Penn State.

Beluchten helpt om vilt voor te zijn. Met een beluchter of holle pennen haal je kleine propjes grond uit het gazon. Er komt dan meer lucht in de grond, zodat het bodemleven het vilt sneller opruimt. Is de laag al dikker dan 2,5 centimeter, dan is beluchten niet genoeg en moet het vilt er met een machine uit.

Regenwormen helpen ook. Ze mengen grond door het vilt, en daardoor breekt het bodemleven het sneller af. Sommige middelen tegen insecten verminderen het aantal regenwormen, en dan groeit het vilt sneller aan. Gebruik zulke middelen daarom alleen als het echt nodig is, schrijft Penn State.

Veelgestelde vragen over verticuteren