Verzet, hoger beroep en cassatie: wat is het verschil?

Verzet, hoger beroep en cassatie zijn drie rechtsmiddelen: verzet na een verstekvonnis, hoger beroep bij het gerechtshof en cassatie bij de Hoge Raad.

Team Kennisdomein

7 augustus 2026 ·

7 minuten Leestijd

6.9K X Bekeken

Met alle drie kun je iets doen tegen een uitspraak waar je het niet mee eens bent, maar ze gelden in verschillende situaties en kennen verschillende termijnen. Hieronder lees je precies wanneer je welk rechtsmiddel gebruikt, in civiele zaken én in strafzaken.

Het verschil in een oogopslag

Wat is verzet?

In het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering staat dat de partij die bij verstek is veroordeeld daartegen verzet kan doen. Ben je opgeroepen voor een zitting van de rechtbank en ga je daar niet heen, dan heb je verstek laten gaan. Dat gebeurt om uiteenlopende redenen. Soms komt iemand bewust niet, omdat hij het eens is met de vordering. Dan heeft verzet ook weinig zin.

Maar wat als je de dagvaarding nooit hebt ontvangen? Als je verstek liet gaan omdat je niet van de zitting wist, wil je daar iets aan kunnen doen. Zeker als je het niet eens bent met de uitspraak en kunt aantonen dat het anders zit. Dan ga je in verzet. Dezelfde rechter beoordeelt de zaak dan opnieuw, nu met jouw kant van het verhaal erbij. Het verstek is daarmee gezuiverd. Meer achtergrond over de opbouw van onze rechtspraak lees je in het artikel over het Nederlands rechtsstelsel.

Binnen vier weken in verzet

Als je niet op de zitting bent geweest, wijst de rechter een verstekvonnis. Daartegen kun je in verzet komen. De verzettermijn van vier weken kan op drie momenten gaan lopen:

• de gerechtsdeurwaarder geeft het verstekvonnis in persoon af aan de veroordeelde partij, waardoor vaststaat dat die de inhoud kent;
• de veroordeelde partij verricht een daad van bekendheid, bijvoorbeeld bellen met de deurwaarder of mailen over een betalingsregeling;
• het vonnis wordt ten uitvoer gelegd, bijvoorbeeld door beslag op de bankrekening of op het loon.

Ga je niet binnen vier weken in verzet, dan gaat de wet ervan uit dat je in de uitspraak berust. Verzet is dan niet meer mogelijk. Zolang het verstek niet is gezuiverd, staan hoger beroep en cassatie ook niet open.

De verzetdagvaarding

In verzet gaan doe je door een dagvaarding uit te laten brengen bij de wederpartij. Die verzetdagvaarding moet op tijd de deur uit. Wordt hij een dag na de termijn van vier weken uitgebracht, dan volgt niet-ontvankelijkheid: de zaak wordt niet inhoudelijk behandeld en het verstekvonnis blijft staan.

Het is daarom verstandig een advocaat in te schakelen die de dagvaarding opstelt en ervoor zorgt dat de deurwaarder hem op tijd afgeeft. Woon je niet in Nederland maar wel in het buitenland, dan is de verzettermijn acht weken in plaats van vier.

Wat is hoger beroep?

Was je wel bij de zaak betrokken maar ben je het niet eens met de uitspraak, dan kun je in hoger beroep. Het gerechtshof kijkt de zaak dan opnieuw inhoudelijk na. In civiele zaken is de termijn drie maanden na de uitspraak en is een advocaat verplicht.

Er geldt wel een ondergrens, de zogenoemde appelgrens. Gaat de zaak over een bedrag van € 1.750 of minder, dan kun je niet in hoger beroep tegen het vonnis van de kantonrechter. Bepalend is het bedrag dat in de dagvaarding is geëist, niet wat de rechter uiteindelijk toewees. Wat een procedure verder kost, lees je in het artikel over de kosten van een rechtszaak.

Wat is cassatie?

Denken een of beide partijen dat het gerechtshof fouten heeft gemaakt, dan kunnen zij in cassatie bij de Hoge Raad. Dat is de hoogste rechter van Nederland. De Hoge Raad behandelt de zaak niet opnieuw op de feiten, maar toetst of het recht juist is toegepast en of de procedureregels zijn gevolgd. De Hoge Raad kijkt onder meer of het gerechtshof:

• een wet of regel verkeerd heeft uitgelegd;
• de uitspraak onvoldoende heeft onderbouwd;
• ten onrechte heeft geweigerd een getuige te horen;
• geen hoor en wederhoor heeft toegepast;
• een belangrijke vraag niet heeft laten onderzoeken.

Speelt geen van deze punten, dan is cassatie niet mogelijk. Is dat wel zo, dan moet je in civiele zaken binnen drie maanden na de uitspraak in hoger beroep cassatie instellen, opnieuw met een dagvaarding die op tijd wordt uitgebracht. Geeft de Hoge Raad je gelijk, dan vernietigt hij de uitspraak. De zaak gaat dan meestal terug naar een ander gerechtshof, dat hem opnieuw beoordeelt.

Verzet, hoger beroep en cassatie in strafzaken

In het strafrecht gelden kortere termijnen dan in civiele zaken. Ben je het niet eens met het vonnis van de strafrechter, dan stel je in beginsel binnen veertien dagen na de uitspraak hoger beroep in. Ook tegen de uitspraak van het gerechtshof geldt een termijn van veertien dagen om cassatie in te stellen bij de Hoge Raad. In de cassatieprocedure is bijstand van een advocaat verplicht.

Ook een maatregel valt onder het vonnis van de strafrechter. Legt de rechter naast een gevangenisstraf tbs op, dan geldt voor het hoger beroep dus dezelfde termijn van veertien dagen.

Verzet werkt in het strafrecht anders. Krijg je van het Openbaar Ministerie een strafbeschikking — een straf zonder tussenkomst van een rechter, bijvoorbeeld een geldboete — en ben je het daar niet mee eens, dan kun je daartegen in verzet. Dat doe je in beginsel binnen veertien dagen nadat je van de strafbeschikking op de hoogte bent geraakt. Het OM kan de strafbeschikking daarna intrekken of aanpassen; gebeurt dat niet, dan legt de officier van justitie de zaak alsnog voor aan de rechter.

Twijfel je over je situatie of over een termijn, schakel dan een advocaat in. Termijnen in het recht zijn hard: is de termijn verstreken, dan is het rechtsmiddel meestal definitief van tafel.

Veelgestelde vragen over verzet, hoger beroep en cassatie

Wat is een verstekvonnis?

Een verstekvonnis is een uitspraak die de rechter doet zonder dat de gedaagde partij op de zitting is verschenen. De rechter toetst de vordering dan beperkt: hij kijkt of die op basis van de dagvaarding niet onrechtmatig of ongegrond voorkomt. In een verstekvonnis wordt de eis daardoor bijna altijd volledig toegewezen.

Wat betekent ‘uitvoerbaar bij voorraad’?

Uitvoerbaar bij voorraad betekent dat verzet of hoger beroep de tenuitvoerlegging van het vonnis niet stopt. Is iemand veroordeeld om € 10.000 te betalen en gaat hij in verzet, dan mag de winnende partij toch al maatregelen nemen om dat bedrag te incasseren, bijvoorbeeld door beslag te leggen op de bankrekening.

Wat betekent niet-ontvankelijk?

Niet-ontvankelijk betekent dat je niet hebt voldaan aan de formele eisen uit de wet, bijvoorbeeld doordat je pas na vijf weken verzet instelt in plaats van binnen vier weken. De rechter behandelt de zaak dan niet inhoudelijk en het eerdere vonnis blijft staan.

Wat is het verschil tussen hoger beroep en cassatie?

In hoger beroep bekijkt het gerechtshof de zaak volledig opnieuw, inclusief de feiten en het bewijs. In cassatie doet de Hoge Raad dat niet: die toetst alleen of het recht juist is toegepast en of de procedureregels zijn nageleefd. Cassatie is dus geen derde inhoudelijke ronde.

Heb ik een advocaat nodig?

In civiel hoger beroep en in cassatie is een advocaat verplicht. Bij verzet tegen een verstekvonnis van de kantonrechter mag je zelf procederen, maar omdat de verzetdagvaarding via een deurwaarder en binnen een harde termijn moet worden uitgebracht, is juridische hulp verstandig.

Eerste publicatie op: 16 augustus 2020

• Deel Artikel:

Gerechtsdeurwaarder Rechtbank

Geschreven door: Team Kennisdomein

Van Kennisdomein

Team Kennisdomein bestaat uit specialisten die hun sporen hebben verdiend. Het team zorgt voor invulling van Kennisdomein vanuit de passie voor schrijven en het delen van kennis met anderen. De specialisten willen graag meer inzicht creëren in tal van onderwerpen zodat...

Meer informatie