Wat betekent LHBTI? De betekenis van de afkorting

LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgenders en intersekse personen. Dit betekent de afkorting precies.

Inhoudsopgave
    Wat betekent LHBTI?

    De afkorting LHBTI wordt in Nederland gebruikt als verzamelnaam voor mensen met een seksuele gerichtheid, genderidentiteit of geslachtskenmerken die afwijken van de heteroseksuele en cisgender norm: lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgender personen en intersekse personen. Let op dat het bij de eerste drie letters om gerichtheid gaat, bij de T om genderidentiteit en bij de I om lichamelijke kenmerken. Dat zijn drie verschillende dingen.

    Deze Nederlandse afkorting is een variant op het Engelse LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender). Voorheen was de afkorting LHBT; de I van intersekse is er later aan toegevoegd. Tegenwoordig schrijven veel organisaties lhbti+, met een plus. In dit artikel lees je wie deze groepen zijn, wat die plus betekent, welke rol het onderwerp in de politiek speelt en wat de grondwetswijziging van 2023 veranderde.

    Lesbische vrouwen en homoseksuele mannen

    Hoewel de afkorting onderscheid maakt tussen lesbische vrouwen en homoseksuele mannen, gaat het in beide gevallen om homoseksualiteit: je aangetrokken voelen tot iemand van hetzelfde geslacht. Voor het gemak wordt er in de afkorting toch onderscheid gemaakt tussen lesbisch en homo.

    Homoseksualiteit is in veel landen en culturen verboden en er staat vaak gevangenisstraf op. Homoseksualiteit onder vrouwen was doorgaans minder zichtbaar dan onder mannen en bleef daardoor lang verborgen. Er was van oudsher dan ook nauwelijks aandacht voor lesbische vrouwen. Verboden seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht werden vroeger sodomie genoemd. In bepaalde perioden was dat zelfs een reden om op de brandstapel te belanden.

    In de loop van de vorige eeuw werden lesbische vrouwen zichtbaarder en verschenen er tijdschriften vanuit de feministische vrouwenbeweging. Vanaf ongeveer het jaar 2000 nam de sociale acceptatie in Nederland verder toe.

    Homoseksualiteit onder mannen ligt van oudsher moeilijker. Het wordt in veel culturen afgekeurd, vaak op godsdienstige gronden, en homoseksuele mannen kregen te maken met discriminatie, achterstelling en vervolging. In Nederland is homoseksualiteit inmiddels breed geaccepteerd; in veel andere landen is dat nog niet het geval.

    Biseksuele mensen

    Ben je biseksueel, dan voel je je aangetrokken tot zowel mannen als vrouwen. Dat hoeft niet in gelijke mate te zijn: iemand kan een sterke voorkeur hebben voor een van beide en daarnaast gevoelens hebben voor het andere geslacht.

    Biseksualiteit kan minder dan homoseksualiteit rekenen op sociale acceptatie. Zowel heteroseksuele als homoseksuele mensen staan er soms afwijzend tegenover. De meest gehoorde reden is de gedachte dat biseksuele mensen niet zouden willen kiezen, terwijl aantrekking tot meerdere geslachten juist een eigenstandige gerichtheid is.

    Transgenders

    Ook transgender personen vallen onder de lhbti-groep. Bij een transgender persoon komt de genderidentiteit niet overeen met het geslacht dat bij de geboorte is toegekend. Denk aan iemand die bij de geboorte als jongen is geregistreerd maar zich vrouw voelt, of andersom. Dat kan tot uiting komen in kleding en naam, en kan ook leiden tot de wens om het lichaam medisch te laten aanpassen. Niet iedere transgender persoon wil dat.

    Verwar dit niet met travestie: iemand die tevreden is met de eigen geslachtskenmerken, maar zich af en toe kleedt als iemand van een ander geslacht. Het woord travestiet geldt inmiddels als gedateerd.

    Belangrijk om te weten: gerichtheid en genderidentiteit staan los van elkaar. Een transgender persoon kan hetero, homo, bi of iets anders zijn.

    Wat betekent de plus in lhbti+?

    De plus staat voor alle gerichtheden en identiteiten die niet in de losse letters passen. Organisaties als het College voor de Rechten van de Mens en het COC schrijven daarom lhbti+. Je komt ook langere varianten tegen, zoals lhbtiq+ en lhbtiqa+.

    LetterWaar het voor staatWat het betekent
    LLesbischEen vrouw die zich aangetrokken voelt tot vrouwen
    HHomoseksueelEen man die zich aangetrokken voelt tot mannen
    BBiseksueelAangetrokken tot zowel mannen als vrouwen
    TTransgenderGenderidentiteit komt niet overeen met het geslacht bij de geboorte
    IIntersekseGeboren met geslachtskenmerken die niet eenduidig mannelijk of vrouwelijk zijn
    QQueerVerzamelterm voor wie zich niet in vaste hokjes over gender of gerichtheid herkent
    AAseksueelWeinig tot geen seksuele aantrekking tot anderen
    +PlusAlle overige gerichtheden en identiteiten, zoals panseksueel of non-binair
    De letters van lhbti+ en de langere varianten, met hun betekenis.

    Over de schrijfwijze bestaat geen harde regel. Taaladvies.net en Onze Taal melden dat zowel de kleine-letterversie lhbti+ als de versie met hoofdletters voorkomt. In beleidsstukken zie je meestal lhbti+ met kleine letters.

    De regenboogvlag en de kleuren

    De regenboogvlag werd in 1978 ontworpen door de Amerikaanse kunstenaar Gilbert Baker voor de Gay Freedom Day in San Francisco. Zijn eerste versie telde acht kleuren; door productieproblemen met de stof bleven er zes over. Dat is de vlag die je vandaag het vaakst ziet.

    • Rood staat voor leven
    • Oranje voor genezing
    • Geel voor zonlicht
    • Groen voor de natuur
    • Blauw voor harmonie en rust
    • Paars voor de geest

    Sinds 2018 zie je ook de Progress Pride Flag van ontwerper Daniel Quasar. Die voegt aan de linkerkant een pijl toe met roze, lichtblauw en wit voor transgender personen, en zwart en bruin voor mensen van kleur binnen de gemeenschap.

    LHBTI in de politiek

    In de Nederlandse politiek is lhbti+ de afgelopen decennia een belangrijk onderwerp. Vrijwel alle partijen hebben er een standpunt over. Veel partijen zijn voorstander van gelijke behandeling en rechten. Sommige omdat zij lhbti+’ers een sterkere positie willen geven, andere meer vanuit het algemene beginsel van gelijke behandeling. Ook binnen godsdienstige stromingen lopen de opvattingen sterk uiteen: waar de ene uitgaat van gelijke rechten, is de andere uitgesproken tegenstander.

    Gelijke behandeling roept ook praktische vraagstukken op. Niet alleen of twee mannen of twee vrouwen met elkaar kunnen trouwen, maar ook of zulke echtparen een kind kunnen adopteren, en of een kind meer dan twee juridische ouders kan hebben. Rond verkiezingen is dit dan ook regelmatig een thema.

    Belangrijke wetten en mijlpalen rond lhbti+ in Nederland:

    JaarMijlpaal
    1971Homoseksuele contacten zijn niet langer strafbaar
    1994Discriminatie op grond van seksuele gerichtheid wordt verboden in de Algemene wet gelijke behandeling
    2001Het burgerlijk huwelijk wordt opengesteld voor paren van gelijk geslacht
    2012Scholen worden verplicht lhbti-acceptatie te bevorderen
    2014De wet lesbisch ouderschap treedt in werking
    2023Handicap en seksuele gerichtheid worden toegevoegd aan artikel 1 van de Grondwet
    Mijlpalen in de Nederlandse wetgeving rond lhbti+.

    Grondwetswijziging: artikel 1 uitgebreid in 2023

    Het wijzigen van een artikel in de Grondwet is ingewikkelder dan het wijzigen van een gewone wet. Het wetsvoorstel moet eerst worden goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer (eerste lezing), waarna verkiezingen volgen. Daarna moet hetzelfde voorstel opnieuw door beide Kamers worden aangenomen (tweede lezing), nu met een tweederdemeerderheid.

    Het COC, de Nederlandse belangenorganisatie, heeft bijna twintig jaar gestreden om deze rechten in artikel 1 te verankeren. In de eerste lezing stemde de Eerste Kamer op 9 februari 2021 met een ruime tweederdemeerderheid voor. In de tweede lezing nam de Eerste Kamer het voorstel op 17 januari 2023 aan met 56 stemmen voor en 15 tegen. Op 22 februari 2023 trad de vernieuwde tekst in werking. Het initiatiefvoorstel kwam van D66, GroenLinks en de PvdA, in de tweede lezing verdedigd door Alexander Hammelburg (D66), Laura Bromet (GroenLinks) en Habtamu de Hoop (PvdA).

    Sinds deze wijziging luidt artikel 1 van de Grondwet:

    Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

    De woorden handicap en seksuele gerichtheid zijn met deze wijziging expliciet aan het non-discriminatieartikel toegevoegd.

    Veelgestelde vragen over LHBTI

    Waar staat de afkorting LHBTI voor?

    LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgender personen en intersekse personen. Het is de Nederlandse verzamelterm voor mensen van wie de seksuele gerichtheid, genderidentiteit of geslachtskenmerken afwijken van de heteroseksuele en cisgender norm.

    Wat is het verschil tussen LHBTI en LGBT?

    LGBT is de oorspronkelijke Engelse afkorting (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender). LHBTI is de Nederlandse variant, met een extra I voor intersekse personen. In het Engels kom je vooral LGBTQ+ tegen, in het Nederlands lhbti+ of lhbtiq+.

    Wat betekent de I in LHBTI?

    De I staat voor intersekse. Dat zijn mensen die geboren zijn met lichamelijke geslachtskenmerken die niet eenduidig als mannelijk of vrouwelijk zijn te bestempelen. Intersekse zegt niets over iemands seksuele gerichtheid.

    Wat betekent queer?

    Queer is een verzamelterm voor mensen die zich niet herkennen in vaste categorieën over gender of seksuele gerichtheid. Het woord was oorspronkelijk een scheldwoord en is later door de gemeenschap zelf overgenomen als geuzennaam.

    Wat is het verschil tussen panseksueel en queer?

    Panseksueel beschrijft een gerichtheid: aangetrokken kunnen worden tot mensen ongeacht hun gender. Queer is breder en beschrijft geen specifieke gerichtheid, maar het feit dat iemand buiten de gangbare hokjes valt. Iemand kan dus beide termen op zichzelf van toepassing vinden.

    Waar staan de kleuren van de regenboogvlag voor?

    In de zeskleurige vlag staat rood voor leven, oranje voor genezing, geel voor zonlicht, groen voor de natuur, blauw voor harmonie en paars voor de geest. De vlag werd in 1978 ontworpen door Gilbert Baker en telde toen nog acht kleuren.

    Sinds wanneer beschermt de Grondwet tegen discriminatie op seksuele gerichtheid?

    Sinds 22 februari 2023. Op die datum trad de wijziging van artikel 1 van de Grondwet in werking, waarbij handicap en seksuele gerichtheid als non-discriminatiegronden zijn toegevoegd.

    Sinds wanneer is het homohuwelijk in Nederland toegestaan?

    Sinds 1 april 2001. Nederland was daarmee het eerste land ter wereld dat het burgerlijk huwelijk openstelde voor paren van gelijk geslacht.

    Bronnen

    Eerste publicatie op: 13 februari 2021
    Geschreven door: Team Kennisdomein
    Van Kennisdomein
    Team Kennisdomein bestaat uit specialisten die hun sporen hebben verdiend. Het team zorgt voor invulling van Kennisdomein vanuit de passie voor schrijven en het delen van kennis met anderen. De specialisten willen graag meer inzicht creëren in tal van onderwerpen zodat...
    Meer informatie

    Aanbevolen artikelen

    Internet of things in een afbeelding
    Maatschappelijke onderwerpen
    Het Internet der Dingen, of beter bekend als Internet of Things, is een revolutionair concept dat onze dag...
    Typisch Amerikaans beeld
    Maatschappelijke onderwerpen
    Na de grote show van de
    Vrouw die naar foto van vroeger kijkt
    Maatschappelijke onderwerpen
    Nostalgie is het warme gevoel dat opkomt als je terugdenkt aan mooie momenten van vroeger. Ontdek waar dat...
    Universiteit in Nederland
    Maatschappelijke onderwerpen
    Nederland telt 14 universiteiten, van Leiden (1575) tot Twente. Samen hebben ze ruim 330.000 studenten. Be...
    Meer artikelen over Maatschappelijke onderwerpen