Wat betekent LHBTI? De betekenis van de afkorting
LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgenders en intersekse personen. Lees wat het betekent.
In Nederland is LHBTI de verzamelnaam voor mensen met een seksuele gerichtheid, genderidentiteit of geslachtskenmerken die afwijken van de heteroseksuele en cisgender norm. Let op dat het bij de eerste drie letters om gerichtheid gaat, bij de T om genderidentiteit en bij de I om lichamelijke kenmerken. Dat zijn drie verschillende dingen.
Deze Nederlandse afkorting is een variant op het Engelse LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender). Voorheen was de afkorting LHBT; de I van intersekse is er later aan toegevoegd. Tegenwoordig schrijven veel organisaties lhbti+, met een plus. Je leest wie deze groepen zijn, wat die plus betekent, welke rol het onderwerp in de politiek speelt en wat de grondwetswijziging van 2023 veranderde.
Lesbische vrouwen en homoseksuele mannen
Hoewel de afkorting onderscheid maakt tussen lesbische vrouwen en homoseksuele mannen, gaat het in beide gevallen om homoseksualiteit: je aangetrokken voelen tot iemand van hetzelfde geslacht. Voor het gemak wordt er in de afkorting toch onderscheid gemaakt tussen lesbisch en homo.
Homoseksualiteit is in veel landen en culturen verboden en er staat vaak gevangenisstraf op. Homoseksualiteit onder vrouwen was doorgaans minder zichtbaar dan onder mannen en bleef daardoor lang verborgen. Er was van oudsher dan ook nauwelijks aandacht voor lesbische vrouwen. Verboden seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht werden vroeger sodomie genoemd. In bepaalde perioden was dat zelfs een reden om op de brandstapel te belanden.
In de loop van de vorige eeuw werden lesbische vrouwen zichtbaarder en verschenen er tijdschriften vanuit de feministische vrouwenbeweging. Vanaf ongeveer het jaar 2000 nam de sociale acceptatie in Nederland verder toe.
Homoseksualiteit onder mannen ligt van oudsher moeilijker. Het wordt in veel culturen afgekeurd, vaak op godsdienstige gronden, en homoseksuele mannen kregen te maken met discriminatie, achterstelling en vervolging. In Nederland is homoseksualiteit inmiddels breed geaccepteerd; in veel andere landen is dat nog niet het geval. Breed geaccepteerd betekent niet dat het vertellen vanzelf gaat: uit de kast komen blijft voor veel mensen een spannende stap.
Biseksuele mensen
Ben je biseksueel, dan voel je je aangetrokken tot zowel mannen als vrouwen. Dat hoeft niet in gelijke mate te zijn: iemand kan een sterke voorkeur hebben voor een van beide en daarnaast gevoelens hebben voor het andere geslacht.
Biseksualiteit kan minder dan homoseksualiteit rekenen op sociale acceptatie. Zowel heteroseksuele als homoseksuele mensen staan er soms afwijzend tegenover. De meest gehoorde reden is de gedachte dat biseksuele mensen niet zouden willen kiezen, terwijl aantrekking tot meerdere geslachten juist een eigenstandige gerichtheid is.
Transgenders
Ook transgender personen vallen onder de lhbti-groep. Bij een transgender persoon komt de genderidentiteit niet overeen met het geslacht dat bij de geboorte is toegekend. Denk aan iemand die bij de geboorte als jongen is geregistreerd maar zich vrouw voelt, of andersom. Dat kan tot uiting komen in kleding en naam, en kan ook leiden tot de wens om het lichaam medisch te laten aanpassen. Niet iedere transgender persoon wil dat.
Verwar dit niet met travestie: iemand die tevreden is met de eigen geslachtskenmerken, maar zich af en toe kleedt als iemand van een ander geslacht. Het woord travestiet geldt inmiddels als gedateerd.
Belangrijk om te weten: gerichtheid en genderidentiteit staan los van elkaar. Een transgender persoon kan hetero, homo, bi of iets anders zijn.
Wat betekent de plus in lhbti+?
De plus staat voor alle gerichtheden en identiteiten die niet in de losse letters passen. Organisaties als het College voor de Rechten van de Mens en het COC schrijven daarom lhbti+. Je komt ook langere varianten tegen, zoals lhbtiq+ en lhbtiqa+.
| Letter | Waar het voor staat | Wat het betekent |
|---|---|---|
| L | Lesbisch | Een vrouw die zich aangetrokken voelt tot vrouwen |
| H | Homoseksueel | Een man die zich aangetrokken voelt tot mannen |
| B | Biseksueel | Aangetrokken tot zowel mannen als vrouwen |
| T | Transgender | Genderidentiteit komt niet overeen met het geslacht bij de geboorte |
| I | Intersekse | Geboren met geslachtskenmerken die niet eenduidig mannelijk of vrouwelijk zijn |
| Q | Queer | Verzamelterm voor wie zich niet in vaste hokjes over gender of gerichtheid herkent |
| A | Aseksueel | Weinig tot geen seksuele aantrekking tot anderen |
| + | Plus | Alle overige gerichtheden en identiteiten, zoals panseksueel of non-binair |
Over de schrijfwijze bestaat geen harde regel. Taaladvies.net en Onze Taal melden dat zowel de kleine-letterversie lhbti+ als de versie met hoofdletters voorkomt. In beleidsstukken zie je meestal lhbti+ met kleine letters.
De regenboogvlag en de kleuren
De regenboogvlag werd in 1978 ontworpen door de Amerikaanse kunstenaar Gilbert Baker voor de Gay Freedom Day in San Francisco. Zijn eerste versie telde acht kleuren; door productieproblemen met de stof bleven er zes over. Dat is de vlag die je vandaag het vaakst ziet.
- Rood staat voor leven
- Oranje voor genezing
- Geel voor zonlicht
- Groen voor de natuur
- Blauw voor harmonie en rust
- Paars voor de geest
Sinds 2018 zie je ook de Progress Pride Flag van ontwerper Daniel Quasar. Die voegt aan de linkerkant een pijl toe met roze, lichtblauw en wit voor transgender personen, en zwart en bruin voor mensen van kleur binnen de gemeenschap.
LHBTI in de politiek
In de Nederlandse politiek is lhbti+ de afgelopen decennia een belangrijk onderwerp. Vrijwel alle partijen hebben er een standpunt over. Veel partijen zijn voorstander van gelijke behandeling en rechten. Sommige omdat zij lhbti+’ers een sterkere positie willen geven, andere meer vanuit het algemene beginsel van gelijke behandeling. Ook binnen godsdienstige stromingen lopen de opvattingen sterk uiteen: waar de ene uitgaat van gelijke rechten, is de andere uitgesproken tegenstander.
Gelijke behandeling roept ook praktische vraagstukken op. Niet alleen of twee mannen of twee vrouwen met elkaar kunnen trouwen, maar ook of zulke echtparen een kind kunnen adopteren, en of een kind meer dan twee juridische ouders kan hebben. Rond verkiezingen is dit dan ook regelmatig een thema.
Belangrijke wetten en mijlpalen rond lhbti+ in Nederland:
| Jaar | Mijlpaal |
|---|---|
| 1971 | Homoseksuele contacten zijn niet langer strafbaar |
| 1994 | Discriminatie op grond van seksuele gerichtheid wordt verboden in de Algemene wet gelijke behandeling |
| 2001 | Het burgerlijk huwelijk wordt opengesteld voor paren van gelijk geslacht |
| 2012 | Scholen worden verplicht lhbti-acceptatie te bevorderen |
| 2014 | De wet lesbisch ouderschap treedt in werking |
| 2023 | Handicap en seksuele gerichtheid worden toegevoegd aan artikel 1 van de Grondwet |
Artikel 1 van de Grondwet is in 2023 uitgebreid
Het wijzigen van een artikel in de Grondwet is ingewikkelder dan het wijzigen van een gewone wet. Het wetsvoorstel moet eerst worden goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer (eerste lezing), waarna verkiezingen volgen. Daarna moet hetzelfde voorstel opnieuw door beide Kamers worden aangenomen (tweede lezing), nu met een tweederdemeerderheid.
Het COC, de Nederlandse belangenorganisatie, heeft bijna twintig jaar gestreden om deze rechten in artikel 1 te verankeren. In de eerste lezing stemde de Eerste Kamer op 9 februari 2021 met een ruime tweederdemeerderheid voor. In de tweede lezing nam de Eerste Kamer het voorstel op 17 januari 2023 aan met 56 stemmen voor en 15 tegen. Op 22 februari 2023 trad de vernieuwde tekst in werking. Het initiatiefvoorstel kwam van D66, GroenLinks en de PvdA, in de tweede lezing verdedigd door Alexander Hammelburg (D66), Laura Bromet (GroenLinks) en Habtamu de Hoop (PvdA).
Sinds deze wijziging luidt artikel 1 van de Grondwet:
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
De woorden handicap en seksuele gerichtheid zijn met deze wijziging expliciet aan het non-discriminatieartikel toegevoegd.
Veelgestelde vragen over LHBTI
Waar staat de afkorting LHBTI voor?
LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgender personen en intersekse personen. Het is de Nederlandse verzamelterm voor mensen van wie de seksuele gerichtheid, genderidentiteit of geslachtskenmerken afwijken van de heteroseksuele en cisgender norm.
Wat is het verschil tussen LHBTI en LGBT?
LGBT is de oorspronkelijke Engelse afkorting (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender). LHBTI is de Nederlandse variant, met een extra I voor intersekse personen. In het Engels kom je vooral LGBTQ+ tegen, in het Nederlands lhbti+ of lhbtiq+.
Wat betekent de I in LHBTI?
De I staat voor intersekse. Dat zijn mensen die geboren zijn met lichamelijke geslachtskenmerken die niet eenduidig als mannelijk of vrouwelijk zijn te bestempelen. Intersekse zegt niets over iemands seksuele gerichtheid.
Wat betekent queer?
Queer is een verzamelterm voor mensen die zich niet herkennen in vaste categorieën over gender of seksuele gerichtheid. Het woord was oorspronkelijk een scheldwoord en is later door de gemeenschap zelf overgenomen als geuzennaam.
Wat is het verschil tussen panseksueel en queer?
Panseksueel beschrijft een gerichtheid: aangetrokken kunnen worden tot mensen ongeacht hun gender. Queer is breder en beschrijft geen specifieke gerichtheid, maar het feit dat iemand buiten de gangbare hokjes valt. Iemand kan dus beide termen op zichzelf van toepassing vinden.
Waar staan de kleuren van de regenboogvlag voor?
In de zeskleurige vlag staat rood voor leven, oranje voor genezing, geel voor zonlicht, groen voor de natuur, blauw voor harmonie en paars voor de geest. De vlag werd in 1978 ontworpen door Gilbert Baker en telde toen nog acht kleuren.
Sinds wanneer beschermt de Grondwet tegen discriminatie op seksuele gerichtheid?
Sinds 22 februari 2023. Op die datum trad de wijziging van artikel 1 van de Grondwet in werking, waarbij handicap en seksuele gerichtheid als non-discriminatiegronden zijn toegevoegd.
Sinds wanneer is het homohuwelijk in Nederland toegestaan?
Sinds 1 april 2001. Nederland was daarmee het eerste land ter wereld dat het burgerlijk huwelijk openstelde voor paren van gelijk geslacht.
Hoe we dit artikel hebben gemaakt
Eerste publicatie op , laatst bijgewerkt op . Onze redactie heeft dit artikel gecontroleerd op feiten, cijfers en bronnen.
Zie je een fout, of mis je iets? Laat het ons weten, dan zoeken we het uit en passen we het artikel aan. Zo werkt onze redactie.
Bronnen
- College voor de Rechten van de Mens, thema lhbti+. Wat de wet verstaat onder seksuele gerichtheid, genderidentiteit en geslachtskenmerken, en waar discriminatie gemeld kan worden.
- Nederlandse Taalunie, Taaladvies over lhbt, lgbt, lhbti en langere varianten, 6 december 2024. Welke schrijfwijzen gangbaar zijn en dat de kleine letters de voorkeur hebben.
- Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden, geldend sinds 22 februari 2023. De tekst van artikel 1 met de toegevoegde gronden handicap en seksuele gerichtheid.
Geschreven door
Team Kennisdomein is de redactie van Kennisdomein. We maken onderwerpen die ingewikkeld lijken begrijpelijk voor iedereen, in gewone taal.
Verder lezen in Maatschappelijk
Seksuele geaardheid: betekenis en alle soorten op een rijSeksuele geaardheid is op wie je verliefd wordt en valt. Lees wat het betekent en welke soorten er zijn, van hetero tot aseksueel.
Uit de kast komen: hoe vertel je het, ook later in je leven?Uit de kast komen is vertellen dat je lesbisch, homo, bi of trans bent. Hoe pak je dat aan, en wat als het thuis niet veilig is?
Seksualiteit: wat erbij hoort en waar je terechtkuntSeksualiteit gaat over je lichaam, gevoelens, relaties en gezondheid. Lees wat erbij hoort en waar je met vragen terechtkunt.
Relatievormen: 8 soorten relaties op een rijRelatievormen lopen van monogamie en open relaties tot polyamorie en latrelaties. Lees welke soorten er zijn en wat ze inhouden.