Universiteiten in Nederland: alle 14 op een rij

Universiteiten richten zich op theorie, onderzoek en kennis. Daarnaast kent Nederland tal van hogescholen, die zich meer op de praktijk richten. In het studiejaar 2025/2026 stonden er bij de universiteiten in totaal 332.026 bachelor- en masterstudenten ingeschreven, meldt Universiteiten van Nederland. De Open Universiteit werkt met een eigen onderwijsmodel en telt in dat cijfer niet mee.

Alle universiteiten in Nederland op een rij

Wat is de grootste universiteit van Nederland?

De Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam, de Rijksuniversiteit Groningen en de Erasmus Universiteit Rotterdam zijn de grootste van het land: ze tellen elk ongeveer 30.000 studenten. Welke universiteit precies bovenaan staat, wisselt per jaar en per telling. Het maakt bijvoorbeeld uit of alleen bachelor- en masterstudenten worden meegeteld, of ook deeltijd- en promotiestudenten.

De oudste universiteit van Nederland is de Universiteit Leiden, opgericht in 1575. De jongste is de Open Universiteit uit 1984, die zich richt op afstandsonderwijs. De kleinste zijn TU Eindhoven en Universiteit Twente, met elk zo’n 11.000 studenten.

Bekende universiteiten in Nederland

De Universiteit van Amsterdam (UvA) is een van de grootste universiteiten van het land. De universiteit ligt in het centrum van Amsterdam en sommige gebouwen zijn eeuwenoud, met hoge ramen en mooie trappen. Het gebouw aan de Oudezijds Achterburgwal dateert uit de 17^e eeuw. De UvA heeft veel studierichtingen: van psychologie tot rechten en van economie tot kunstgeschiedenis. Ook is er veel aandacht voor onderzoek, en de universiteit is populair bij internationale studenten.

De TU Delft is dé universiteit voor techniek en technologie. Hier studeren vooral mensen die ingenieur willen worden, met opleidingen als werktuigbouwkunde, luchtvaarttechniek en civiele techniek. De gebouwen zijn modern en groot en er zijn veel uitwisselingsprogramma’s met universiteiten in Europa, de Verenigde Staten en Azië.

De Universiteit Leiden is de oudste van Nederland, opgericht in 1575 tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De stad kreeg het recht om onderwijs te geven als beloning voor het verzet tegen de Spanjaarden. Leiden is een echte studentenstad: de veelal historische gebouwen liggen verspreid door het centrum. Je kunt er onder andere rechten, geschiedenis, biomedische wetenschappen en talen studeren.

Wanneer mag je naar de universiteit?

Voor een bacheloropleiding aan een universiteit heb je in principe een vwo-diploma nodig. Ook met een propedeuse van het hbo kun je doorstromen. Havisten gaan meestal eerst naar het hbo of stromen door naar 5 vwo. Welke diploma’s als minimale basis gelden, lees je in het artikel over leerplicht en startkwalificatie.

Voor sommige studies geldt een numerus fixus: er zijn dan meer aanmeldingen dan plaatsen en de universiteit selecteert. Dat komt onder meer voor bij geneeskunde en psychologie. Voor die opleidingen meld je je eerder in het jaar aan dan gebruikelijk.

Opvallende studierichtingen

Een aantal universiteiten heeft bijzondere opleidingen. Een paar voorbeelden:

• University College-opleidingen in Amsterdam, Utrecht en Maastricht. Dit zijn Engelstalige studies waarin je zelf veel kunt kiezen. Ze lijken op Amerikaanse universiteiten en trekken veel internationale studenten.
• Culturele antropologie in Nijmegen, waar je leert over verschillende culturen in de wereld.
• Artificial Intelligence in onder meer Groningen en Tilburg. Deze studie is populair door de opkomst van machine learning en AI-systemen.

Internationale studenten

Nederland is een populair studieland, ook voor studenten uit het buitenland. Dat komt doordat veel opleidingen in het Engels worden gegeven, de onderwijskwaliteit hoog is en studenten veel zelfstandigheid en inspraak krijgen. De universiteitssteden zijn bovendien compact en goed bereikbaar.

De laatste jaren daalt het aantal internationale studenten. Universiteiten wijzen daarbij op het tekort aan studentenhuisvesting en op beleid dat het aantal Engelstalige opleidingen beperkt. Volgens Universiteiten van Nederland daalde de instroom van internationale bachelorstudenten in 2025/2026 voor het derde jaar op rij, met 3,6 procent; de Nederlandse bachelorinstroom zakte met 3,3 procent. Het ministerie van OCW verwacht dat het totale studentenaantal de komende tien jaar met bijna tien procent verder daalt.

Andersom gaan Nederlandse studenten ook vaak op uitwisseling. Ze volgen dan een semester of een jaar onderwijs in bijvoorbeeld Spanje, Zweden, Canada of Japan.

Demonstraties en studentenprotest

Universiteiten zijn ook plekken waar studenten hun mening laten horen. Er wordt regelmatig gedemonstreerd voor betere huisvesting, tegen bezuinigingen op het onderwijs of tegen een hoger collegegeld. Ook klimaatbewegingen begonnen vaak op school en universiteit, met scholieren die op vrijdag staakten.

In de jaren zestig waren er grote studentenopstanden, bijvoorbeeld in Amsterdam, waarbij studenten meer zeggenschap eisten. Ook nu zijn studenten actief: in 2024 waren er protesten uit solidariteit met de Palestijnen en over de situatie in Gaza.

Veelgestelde vragen over universiteiten in Nederland