Valentijnsdag 2027 en wie het feest echt heeft bedacht

In 2027 valt Valentijnsdag op een zondag. De dag heet naar de heilige Valentijn, maar die had met de liefde niets te maken. Het oudste bekende verband tussen 14 februari en de liefde staat in een Engels gedicht van rond 1382. In Nederland begon het feest als reclameactie. In januari 1951 verspreidden de bloemisten een folder over de dag. Op dinsdag 6 februari lichtten ze hun actie toe op een persconferentie in Den Haag. Dat staat in de kranten van die weken, na te lezen in Delpher. Dat is het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek, de nationale bibliotheek van Nederland. Meer over feesten en gebruiken vind je in het kennisgebied Maatschappelijk.

Op welke dag valt Valentijnsdag de komende jaren

Valentijnsdag is elk jaar op 14 februari. In 2027 is dat een zondag, in 2028 een maandag. Een vrije dag levert dat niet op: Valentijnsdag staat niet tussen de officiële feestdagen van 2027.

Trouwen op Valentijnsdag

De weekdag maakt vooral uit voor wie op Valentijnsdag wil trouwen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het statistiekbureau van de overheid. Het telde hoeveel paren er op 14 februari trouwden. Op dinsdag 14 februari 2023 waren dat er 293. Dat is bijna drie keer zo veel als op een gemiddelde dinsdag in februari van dat jaar.

In de tabel staat op welke weekdag Valentijnsdag de komende vijf jaar valt. Daarnaast zie je hoeveel paren er op zo’n Valentijnsdag trouwden, in het jaar dat tussen haakjes staat. De laatste kolom geeft het gemiddelde op dezelfde weekdag in februari van dat jaar.

Volgens onze berekening trouwden er op elk van die vijf dagen tweeënhalf tot drieënhalf keer zo veel paren als gemiddeld. Het CBS geeft voor elke weekdag één Valentijnsdag uit de jaren 2015 tot en met 2023, zeven in totaal. Wij telden ze bij elkaar op: 1.454 huwelijken, tegen 516 op de gemiddelde dagen. Dat is bijna drie keer zo veel.

Wil je in 2027 op Valentijnsdag trouwen, dan wordt het dus een zondag, en dat doen weinig paren. De 18 huwelijken in de tabel zijn wel van 2021, een coronajaar met minder huwelijken dan normaal. In 2028 valt de dag op een maandag. Dat was in 2022 de drukste van de zeven Valentijnsdagen in het overzicht. Toen hielp ook de datum mee: februari 2022 was volgens het CBS in trek door de combinatie 2-’22.

Wie de heilige Valentijn was

Wie Valentijn precies was, weet niemand, want uit de eerste eeuwen van het christendom zijn 17 heiligen met die naam bekend. Dat getal komt van het Meertens Instituut. Dat instituut onderzoekt de taal en cultuur in Nederland. Meestal gaat het om een plaatselijke martelaar van wie de echte naam en daden niet zijn overgeleverd, schrijft het instituut. Een martelaar is iemand die om zijn geloof is gedood.

In de oude heiligenlijst van de kerk van Rome staan er twee op 14 februari. De ene was priester in Rome, de andere bisschop van de Italiaanse stad Terni. Zelfs hun jaartallen staan niet vast. Historica Lisa Bitel van de University of Southern California plaatst hun dood in 269 of 270. Het Meertens Instituut noemt voor de bisschop omstreeks 200 en voor de priester het jaar 273. De bronnen spreken elkaar hier dus tegen, en wij kunnen niet zeggen wie gelijk heeft.

De legende van de soldaten die niet mochten trouwen

Volgens een legende trouwde Valentijn soldaten, tegen het verbod van de keizer in. Zo vertelt de katholieke encyclopedie van de omroep KRO-NCRV het. Een ander verhaal zegt dat hij briefjes doorgaf tussen gevangen geliefden. Bewijs is er voor geen van beide. Het zijn middeleeuwse legenden, schrijft Bitel. Ze hebben volgens haar geen enkele basis in de geschiedenis van de derde eeuw. Zij steunt daarbij op de bollandisten. Dat zijn Belgische geestelijken. Vanaf 1643 gaven zij de oude teksten over heiligen uit. De conclusie van Bitel is kort: ‘St. Valentine was no lover or patron of love.’ Valentijn was geen minnaar en ook geen beschermer van de liefde.

De Valentijn van Westerhoven

Ook in Nederland wordt Valentijn al lang vereerd, maar om een heel andere reden. In het Brabantse dorp Westerhoven staat een kapel bij het Valentinusputje. Mensen halen er water tegen wratten en koorts, schrijft het Meertens Instituut. Valentijn geldt er als beschermer tegen ziekten. Pas sinds de jaren negentig wordt hij er ook vereerd als patroon van jonge partners.

De katholieke kerk, een van de drie grote stromingen in het christendom, viert Valentijn zelf niet meer overal. In 1969 verdween zijn gedenkdag van de kalender die voor de hele kerk geldt, schrijft KRO-NCRV.

Komt Valentijnsdag van een Romeins feest

Dat Valentijnsdag een Romeins feest zou voortzetten, is nooit bewezen. Het gaat om de Lupercalia, een feest halverwege februari. Jongemannen renden dan door Rome en sloegen voorbijgangers met repen geitenhuid. Paus Gelasius zou het feest in 496 hebben veroordeeld. Volgens het verhaal zette hij er de dag van Valentijn voor in de plaats.

Volgens Bitel is er geen bewijs dat de paus de Lupercalia bewust heeft vervangen door de verering van Valentijn. Tussen de dood van de martelaar en het eerste spoor van een dag van de liefde zit bovendien ruim duizend jaar.

Hoe oud het verhaal over de Lupercalia is, weten wij niet. Eind negentiende eeuw stond het nog als een mening in de boeken. Walter Skeat was hoogleraar in Cambridge en gaf toen het werk van de middeleeuwse dichter Chaucer uit. In zijn aantekeningen haalt hij een andere schrijver aan: ‘Mr. Douce thinks’ dat het kiezen van een valentijn een overblijfsel is van de Lupercalia. Een valentijn is een geliefde voor die dag. Meneer Douce denkt het dus.

Het gedicht dat van 14 februari een dag van de liefde maakte

Het oudste bekende verband tussen Valentijnsdag en de liefde staat in een gedicht van de Engelse dichter Geoffrey Chaucer. Het heet The Parlement of Foules, het parlement van de vogels. Skeat dateert het op 1382. In het gedicht komen alle vogels bij elkaar om een partner te kiezen. Chaucer schrijft: ‘For this was on seynt Valentynes day, whan every foul cometh ther to chese his make’. Dat betekent: dit was op Sint-Valentijnsdag, als elke vogel daar zijn partner komt kiezen.

Mensen dachten in die tijd dat vogels half februari een paar vormden. Geliefden vonden dat ze dat voorbeeld moesten volgen, schrijft Skeat. Het idee sloeg aan bij de adel. De Franse hertog van Orléans werd in oktober 1415 gevangengenomen en zat daarna jaren vast in Londen. In een brief aan zijn vrouw noemde hij haar zijn ‘very gentle Valentine’. Dat betekent: zijn zeer lieve Valentijn. Zo citeert Bitel hem.

In een Engelse brief uit februari 1477 klinkt het al als een vaste gewoonte. Er staat: ‘uppon Fryday is Sent Volentynes Day, and every brydde chesyth hym a make’. Vrijdag is het Sint-Valentijnsdag, en dan kiest elke vogel een partner. Wij rekenden het na met de kalender van toen. In 1477 viel 14 februari inderdaad op een vrijdag.

Misschien bedoelde Chaucer een andere dag

Over de datum zelf zijn de kenners het niet eens. Henry Ansgar Kelly is emeritus hoogleraar Engels aan de University of California in Los Angeles. Volgens hem viel de Valentijnsdag van Chaucer niet in februari, maar op 3 mei. De universiteit schreef dat in december 2025. Het gedicht vierde volgens Kelly de verloving van de Engelse koning Richard II. De universiteit noemt het de oudste bekende tekst die het paren van vogels in de lente verbindt met de liefde tussen mensen.

Of Chaucer het verband zelf verzon of een bestaand gebruik opschreef, weten we niet. Wel staat vast dat er geen oudere tekst bekend is. Ons oordeel: wie zegt dat Valentijnsdag een oeroud Romeins of christelijk liefdesfeest is, zegt meer dan de bronnen dragen. Het begon met een gedicht over vogels.

Hoe Valentijnsdag in 1951 naar Nederland kwam

Valentijnsdag kwam in 1951 naar Nederland, als reclameactie van de bloemisten. In januari stuurden zij een folder rond. Het Dagblad voor Noord-Limburg schreef daar op 27 januari over. Volgens die krant deden de bloemisten hun oproep ‘dit jaar voor het eerst’. Zinnen uit de folder stonden op 12 januari al in de krant De Schakel.

Op dinsdag 6 februari hield A.J. Verhage een persconferentie in Den Haag. Hij was voorzitter van het Bedrijfschap voor Sierteeltproducten en sprak namens de gezamenlijke bloemisterij. Dat zijn de kwekers en verkopers van bloemen en planten.

De reden was geld. In de eerste jaren na de oorlog gaven Nederlanders rond 120 miljoen gulden per jaar uit aan bloemen en planten. Dat zei Verhage volgens de krant Het Vrije Volk. Daarna daalde de verkoop in eigen land. Om de vraag op peil te houden had de bloemisterij besloten Valentijnsdag ‘als bloemenfeestdag in ere te herstellen’.

Er viel alleen weinig te herstellen. In de kranten uit de jaren veertig vonden wij het woord Valentijnsdag maar 20 keer. Het Overijsselsch Dagblad liet op 18 februari 1948 zien over wie het toen ging. Op Sint Valentijnsdag ‘klopt menig Engels meisjeshart’, stond in de kop. De krant De Tijd zag meteen wat er gebeurde. Boven haar stuk van 9 februari 1951 stond: ‘Bloemisten vinden een nieuwe dag uit’.

Een monnik met bloemen en een boze krant

Bij de nieuwe dag hoorde ook een nieuw verhaal. Valentijn was daarin een Italiaanse monnik die elke bezoeker een bloem uit zijn kloostertuin meegaf. Het verhaal stond in de folder van de bloemisten, schreef het Dagblad voor Noord-Limburg. De folder noemde het ‘een zeer romantische en bekoorlijke legende’. In bronnen over de heilige zelf vonden wij de monnik met zijn bloemen niet terug.

Niet iedereen was er blij mee. De krant De Maasbode zette op 9 maart 1951 boven een stuk de kop ‘Niet sollen met Heiligen!’. De regel eronder luidde: ‘Geen economische motieven als argument voor de invoering van een devotie’. Een devotie is de verering van een heilige. De krant gunde de bloemisten hun goede dag, maar vond de heiligenverering daar te goed voor.

Bloemen voor de geliefde en voor de typiste

De bloemisten verkochten de dag in het begin niet alleen als feest voor verliefden. Hun folder vertelde dat de bloemen van Valentijn twee harten bij elkaar brachten. Maar de bloemen spraken niet alleen van liefde, stond erbij. Iedereen mocht iedereen bloemen sturen, ook ‘de chef aan zijn beste typiste’.

Een jaar later ging het in de krant vooral over vriendschap. De Tijd schreef op 8 februari 1952 dat Valentijnsdag ‘verleden jaar voor het eerst ook in Nederland’ was ingevoerd. Je gaf elkaar een bloemetje uit vriendschap, stond erbij. Dat jaar zouden alle ambassades en consulaten bloemen krijgen.

Een paar jaar lang liet de vereniging van bloemisten op 14 februari bloemen bezorgen bij Nederlanders die iets goeds hadden gedaan. In 1958 stopte de vereniging daarmee. Ze vond dat de dag bekend genoeg was en dat het publiek de traditie zelf wel zou voortzetten. Dat viel tegen. Bijna dertig jaar later, op 14 februari 1987, kopte het Algemeen Dagblad nog: ‘Valentijnsdag is aan ons nog niet besteed’. De bloemenhandel deelde in die jaren zelf weer bloemen uit.

Pas na 1990 brak Valentijnsdag echt door

De doorbraak van Valentijnsdag kwam pas in de jaren negentig, veertig jaar na de start. Dat zie je als je telt hoe vaak het woord in de krant stond. Wij deden dat op 3 oktober 2026 in Delpher. Omdat het archief niet voor elk tijdvak evenveel kranten bevat, rekenden we het om naar het aantal per miljoen krantenstukken.

In de tabel staat per tien jaar hoe vaak Valentijnsdag of Valentijndag in de krant stond, ook per miljoen krantenstukken. Daar tellen advertenties en familieberichten in mee.

Na de start in 1951 gebeurde er dertig jaar weinig, en in de jaren zeventig zakte de aandacht zelfs. Naar verhouding stond het woord in de jaren negentig ruim vier keer zo vaak in de krant als in de jaren tachtig. Per jaar geteld zit de sprong tussen 1990 en 1992. In 1990 telden wij 72 stukken per miljoen, in 1992 waren het er 299. De telling is een benadering, want de computer leest oude kranten niet foutloos. De sprong is er te groot voor om toeval te zijn.

Wat de kranten in 1987 en 1989 schreven

Vlak voor de doorbraak was Valentijnsdag voor de bloemenhandel nog een kleine dag. Een onderzoeker van de bloemenveilingen vertelde in 1987 aan het Algemeen Dagblad hoeveel bloemen er extra werden aangevoerd. Voor Moederdag was dat minstens een kwart meer dan voor een gewoon weekend. Voor Valentijnsdag was het ongeveer tien procent. Twee jaar later schreef Het Vrije Volk dat de dag ‘steeds meer terrein’ won. Een Rotterdamse kaartenverkoper zag dat jaar ook Nederlandse uitgevers meedoen. Tot dan toe kreeg hij alleen Engelstalige kaarten binnen.

Het Meertens Instituut spreekt zelfs van de introductie van Valentijnsdag in de jaren negentig. Voor de actie van de bloemisten klopt dat dus niet, voor het feest zoals we het nu kennen wel. In dezelfde jaren kwam er nog een feest uit het buitenland bij. Hoe dat ging, lees je in ons artikel over waarom we Halloween vieren.

Is Valentijnsdag alleen voor geliefden

Nee, en in Nederland is Valentijnsdag dat ook nooit helemaal geweest. De bloemisten van 1951 mikten op liefde en ook op vriendschap en aandacht. Later kreeg de liefde de overhand. Volgens de encyclopedie van KRO-NCRV raakte de dag hier ingeburgerd door de romantiek van Hollywood en tv-soaps.

Nu schuift het weer terug. Irene Stengs doet bij het Meertens Instituut onderzoek naar rituelen. ‘Je ziet steeds vaker dat mensen Valentijnsdag vieren zonder romantische liefde’, zei ze in februari 2025. ‘Op de basisschool worden kinderen al gestimuleerd om iets aardigs tegen elkaar te zeggen, los van het romantische aspect’, voegde ze eraan toe. Denk aan het kaartje dat je kind op 14 februari uit school meeneemt, van een klasgenoot die gewoon aardig wil zijn.

Vriendschap is ook een van de acht soorten relaties die wij eerder op een rij zetten. Een bos bloemen voor een goede vriendin past dus bij de dag, en bij wat de bedenkers in 1951 voor ogen hadden.

Is Valentijnsdag commercieel geworden? In Nederland niet, want hier is het nooit iets anders geweest. De dag begon met een folder en een persconferentie over tegenvallende verkoop. Groot werd het feest pas toen mensen er zelf iets mee gingen doen.

Twijfel je of een andere traditie echt zo oud is als ze lijkt? Zoek het woord dan op in Delpher en kijk wanneer de kranten het een gebruik van hier noemen. Bij Valentijnsdag kom je uit in januari 1951.

Veelgestelde vragen over Valentijnsdag