Wat is reiki? Betekenis, behandeling en wat onderzoek zegt

Bij reiki legt de behandelaar zijn handen op of vlak boven je lichaam, meestal een half uur tot anderhalf uur, terwijl jij je kleren aanhoudt. Het uitgangspunt van de methode is dat er levensenergie overgaat van de behandelaar naar jou. Over de werking is de wetenschappelijke stand van zaken helder: reiki is voor geen enkel gezondheidsdoel duidelijk werkzaam gebleken. Dat schrijft het National Center for Complementary and Integrative Health, het onderdeel van de Amerikaanse nationale gezondheidsinstituten dat alternatieve behandelwijzen onderzoekt. Schadelijke effecten zijn evenmin aangetoond.

Reiki in het kort

Over herkomst, sessieduur, onderzoek, vergoeding en de regels voor een behandelaar is dit wat we weten.

Wat betekent reiki?

Het woord reiki bestaat uit twee Japanse delen. Rei staat voor universeel of geest, ki voor levensenergie. Samen worden ze meestal vertaald als universele levensenergie. Diezelfde ki kom je in andere Aziatische tradities tegen als chi of qi. Reiki ontstond in Japan aan het begin van de twintigste eeuw; Mikao Usui geldt binnen de traditie als de grondlegger. Daarna verspreidde de methode zich naar de rest van de wereld.

De methode gaat ervan uit dat ieder mens levensenergie in zich draagt en dat die energie uit balans kan raken. Een reikibehandelaar probeert die balans te herstellen. Dat energieveld is een uitgangspunt van de leer en geen wetenschappelijk vastgesteld gegeven: er is geen bewijs gevonden dat het bestaat. Verderop lees je wat het onderzoek er precies over zegt.

Reiki als alternatieve geneeswijze

Reiki wordt gerekend tot de alternatieve of complementaire geneeswijzen. Complementair betekent dat mensen het naast de reguliere zorg gebruiken, niet in plaats daarvan. Sommigen kiezen ervoor omdat ze rust zoeken, omdat ze iets willen proberen naast hun behandeling, of omdat de aandacht en de aanraking hun goed doen. Anderen hebben er niets mee. Beide reacties komen veel voor. Zoek je vooral ontspanning, dan is beginnen met yoga een andere bekende weg.

Chakra en energiebanen

Reiki werkt met chakra’s. Dat is het woord dat in oosterse tradities wordt gebruikt voor de knooppunten waar energiebanen in het lichaam zouden samenkomen. In de reikileer gaat het vooral om zeven hoofdchakra’s, van het kruinchakra boven op je hoofd tot het stuitchakra onderaan je rug. Die indeling komt uit die tradities en is niet anatomisch aan te wijzen: op een scan of bij een operatie vind je ze niet terug.

Hoe werkt reiki volgens de leer?

Volgens reikibeoefenaars kunnen er blokkades ontstaan in de energiebanen, waardoor de energiehuishouding uit balans raakt. Met reiki zou dat netwerk weer in evenwicht komen. De behandelaar heft de blokkades naar eigen zeggen op door extra energie door het lichaam te laten stromen. Die energie zou niet van de behandelaar zelf komen maar uit de omgeving, en via de handpalmen zowel door de behandelaar als door de cliënt lopen. Dit is de verklaring die de methode zelf geeft. Ze is niet getoetst en ook niet toetsbaar met de middelen die de geneeskunde gebruikt, omdat er geen meetbare grootheid in voorkomt.

Hoe verloopt een reikibehandeling?

Hoe een sessie verloopt, hangt af van de behandelaar. In het algemeen zit je op een stoel of lig je op een behandeltafel, gewoon met je kleren aan. De behandelaar legt de handen op verschillende plaatsen van je lichaam of houdt ze er vlak boven. Die plaatsen komen overeen met de zeven hoofdchakra’s. Een sessie duurt meestal een half uur tot anderhalf uur.

Je komt de methode ook tegen als reikitherapie of reikibehandeling. Dat is dezelfde methode, alleen een andere naam. Hoeveel sessies iemand neemt, verschilt sterk: de een komt één keer, de ander plant een reeks afspraken. Voorbereiden hoeft niet, want je houdt je kleren aan en neemt niets mee. Vraag vooraf wel hoe lang een sessie duurt en wat die kost, want elke behandelaar bepaalt zijn eigen tarief.

Een reikibehandeling op afstand

Reiki wordt ook op afstand gegeven. De cliënt zorgt dan zelf voor rust en een ontspannen houding, terwijl de behandelaar op een andere plek werkt. Beoefenaars zetten dit in wanneer iemand niet kan reizen of ver weg woont. Het idee erachter is dat afstand en tijd voor reiki-energie niet zouden uitmaken. Ook hiervoor geldt dat er geen bewijs voor werking is; het onderzoek dat er is, gaat vrijwel allemaal over sessies met de behandelaar in dezelfde ruimte.

Wanneer kun je je laten behandelen?

Je hoeft geen klachten te hebben om reiki te proberen. Mensen kiezen er ook voor bij spanning, vermoeidheid of gewoon om even tot rust te komen. Vaak gebruiken zij reiki naast een reguliere behandeling van lichamelijke of psychische klachten. Heb je klachten waarvoor je nog niet bij een arts bent geweest, ga dan eerst naar je huisarts. Reiki stelt geen diagnose en vervangt geen onderzoek.

Wat ervaren mensen na een behandeling?

Iedereen reageert anders op een reikibehandeling. Wat hieronder staat, zijn ervaringen die mensen zelf beschrijven. Het zijn geen gemeten effecten. Er is dus ook niet vastgesteld dat ze door de reiki komen, en niet door het liggen, de rust of de aandacht van een uur lang.

• Een warm, aangenaam gevoel
• Tintelingen in het lichaam
• Een ontspannen en rustig gevoel
• Beter slapen
• Emoties die loskomen

Sommigen merken juist niets. Ook komt het voor dat mensen zich de eerste dagen na een sessie wat vermoeider of emotioneler voelen.

Wat zegt onderzoek over reiki?

Reiki is wetenschappelijk onderzocht, onder meer bij pijn, angst, depressie en stress. Het National Center for Complementary and Integrative Health, dat als onderdeel van de Amerikaanse nationale gezondheidsinstituten onderzoek naar alternatieve behandelwijzen bundelt, vat de stand van zaken in drie zinnen samen. Reiki is voor geen enkel gezondheidsdoel duidelijk werkzaam gebleken. Het meeste onderzoek is niet van hoge kwaliteit en de uitkomsten spreken elkaar tegen. En er is geen wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van het energieveld waarop de methode is gebaseerd.

Dezelfde conclusie komt terug in de overzichtsstudies. Cochrane, de internationale organisatie die medisch onderzoek per onderwerp bij elkaar legt en op kwaliteit beoordeelt, publiceerde op 3 april 2015 een overzicht over reiki bij depressie en angst. De onderzoekers vonden drie bruikbare studies met in totaal 62 deelnemers. Hun conclusie: er is te weinig bewijs om te zeggen of reiki bij mensen boven de 16 wel of niet helpt. Dat aantal is klein. 62 deelnemers over drie studies verdeeld komt neer op ongeveer 20 mensen per onderzoek, minder dan een schoolklas.

Het meest recente overzicht

Het meest recente overzicht is van 10 mei 2026, in het vakblad Palliative Medicine, waarin onderzoek naar zorg in de laatste levensfase verschijnt. Twee Portugese onderzoekers legden alle studies naast elkaar over reiki en over therapeutic touch, een verwante methode waarbij de handen ook boven het lichaam worden gehouden. Het ging om mensen die palliatieve zorg krijgen: zorg gericht op comfort, voor wie niet meer beter wordt. Hun oordeel: het bewijs is beperkt en onderling erg verschillend, en de zekerheid ervan is zo laag dat er geen harde conclusie over werking uit te trekken valt.

Daar staat tegenover dat er geen schadelijke effecten van reiki zijn aangetoond. Het risico zit ergens anders: in zorg die je uitstelt. Reiki is geen vervanging van een bezoek aan de huisarts. Heb je klachten, ga dan naar je huisarts of blijf onder behandeling van je specialist, en stel onderzoek of behandeling niet uit. Wil je weten hoe die reguliere zorg is opgebouwd, lees dan over het verschil tussen eerstelijns- en tweedelijns zorg. Vertel je arts ook dat je reiki gebruikt, zodat die het volledige beeld heeft.

Wordt reiki vergoed door je zorgverzekering?

Uit de basisverzekering nooit. Dat komt door de maatstaf die bepaalt wat er in het basispakket zit: de stand van de wetenschap en praktijk. Zorginstituut Nederland, de overheidsorganisatie die adviseert wat er wel en niet in het basispakket hoort, toetst zorg aan die maatstaf. Daarbij volgt het de principes van evidence based medicine: geneeskunde op basis van bewijs. Zorg waarvoor dat bewijs ontbreekt, komt niet in het pakket. Reiki valt daarbuiten, net als de andere alternatieve geneeswijzen.

De aanvullende verzekering

Een aanvullende verzekering is iets anders. Die sluit je vrijwillig af en de verzekeraar bepaalt daarin zelf wat hij vergoedt. Volgens de Rijksoverheid is een aanvullende verzekering bedoeld voor zorg die niet in de basisverzekering zit, en alternatieve geneeskunde is daar een van de voorbeelden van. Veel pakketten kennen een pot voor alternatieve zorg, met een maximum per behandeling en per jaar. Hoe hoog dat is, verschilt per verzekeraar en per pakket, en je vindt het in de polisvoorwaarden.

Reken het even voor met een voorbeeld. Kost een sessie 60 euro en vergoedt je polis hooguit 25 euro per behandeling, dan betaal je zelf 35 euro. Zit er een jaarmaximum van 100 euro op, dan is die pot na vier sessies leeg en betaal je de rest van het jaar alles zelf. Weeg daar de premie van de aanvullende verzekering tegen af: bij een paar tientjes per maand ben je aan die verzekering al gauw meer kwijt dan ze voor reiki teruggeeft.

Twee dingen om vooraf na te gaan. Vergoedt jouw polis alternatieve zorg, en zo ja tot welk bedrag per jaar. En stelt je verzekeraar eisen aan de behandelaar, bijvoorbeeld lidmaatschap van een bepaalde beroepsvereniging. Staat je behandelaar niet op de lijst van je verzekeraar, dan krijg je niets vergoed, ook al zit reiki in je pakket.

Onder welke regels valt een reikibehandelaar?

Reikibehandelaar is geen beschermd beroep. De Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, kortweg de Wet BIG, beschermt een vaste lijst titels: arts, tandarts, verpleegkundige, fysiotherapeut, psychotherapeut en een aantal andere. Wie zo’n titel voert, staat in het BIG-register en valt onder het tuchtrecht. Reikibehandelaar staat niet op die lijst. Iedereen mag zich zo noemen, ook zonder opleiding, en er is geen tuchtcollege waar je terechtkunt.

Dat betekent niet dat er geen regels gelden. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, de Wkkgz, noemt de alternatieve-zorgaanbieder met zoveel woorden: een zorgverlener die niet in het BIG-register staat en toch zorg verleent. Ook die valt onder de wet. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de toezichthouder van het ministerie, houdt in de gaten of een behandelaar schade of een aanmerkelijke kans op schade voor de gezondheid veroorzaakt. Wat de inspectie uitdrukkelijk niet doet, is oordelen over de werkzaamheid van alternatieve therapieën. Toezicht op de kwaliteit van reiki als methode bestaat dus niet.

Waar je een klacht kwijt kunt

Voor klachten geeft de Wkkgz je wel een route. Elke zorgaanbieder, ook een alternatieve, moet een klachtenfunctionaris hebben die voor jou gratis is en die helpt om er samen uit te komen. Lukt dat niet, dan moet de aanbieder zijn aangesloten bij een erkende geschilleninstantie. Die doet een bindende uitspraak waar beide partijen zich aan moeten houden, en kan een schadevergoeding toekennen tot ten minste 25.000 euro.

In de praktijk gaat dat in drie stappen. Je bespreekt de klacht eerst met de behandelaar zelf. Kom je er samen niet uit, dan schakel je de klachtenfunctionaris in. Levert ook dat niets op, dan leg je de zaak voor aan de geschilleninstantie. Vraag daarom vooraf bij welke geschilleninstantie je behandelaar is aangesloten. Een aanbieder die daar geen antwoord op heeft, voldoet niet aan de wet.

Wanneer is reiki niet geschikt?

Als vervanging van medische zorg. Dat is de enige harde grens die uit de bronnen volgt. Heb je klachten, dan hoort de huisarts voorop te staan. Een reikisessie is geen reden om een afspraak, een onderzoek of een kuur uit te stellen. Belooft een aanbieder je ziekte te genezen, of adviseert die je om met medicijnen te stoppen, stap dan op. Zulke meldingen horen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

Verder is aanraking niet voor iedereen prettig. Vind je het onaangenaam dat iemand je aanraakt, bespreek dat dan vooraf; een sessie zonder aanraking of op afstand is meestal mogelijk. Ga daarnaast na wat een sessie kost, of je verzekering meebetaalt en bij welke beroepsvereniging en geschilleninstantie de behandelaar is aangesloten. Dat zijn vragen die je aan de telefoon in twee minuten stelt.

Veelgestelde vragen over reiki