Drones boven Nederland: regels, registratie en vliegbewijs

Een drone beweegt zich voort met vleugels, propellers of straalmotoren. De bekendste vorm is het model met vier elektromotoren die elk een propeller aandrijven. Die toestellen zijn de afgelopen jaren flink goedkoper geworden, waardoor er steeds meer van in het Nederlandse luchtruim hangen. Daarmee zijn ook de regels strenger geworden: sinds 31 december 2020 gelden in de hele Europese Unie dezelfde droneregels.

Wat kun je doen met een drone

Camera voor foto en video

Veel consumenten vinden drones vooral aantrekkelijk omdat je er vanuit de lucht mee kunt filmen en fotograferen. Dit zorgt voor mooie opnames vanuit een compleet nieuw perspectief. Fabrikanten van drones spelen hier nadrukkelijk op in. De camera’s in de drones worden steeds beter. Ook de verbinding met de afstandsbediening wordt steeds professioneler. Die afstandsbediening wordt meestal de controller genoemd. Vaak werkt hij in combinatie met een app op je telefoon.

Agrarisch gebruik van drones

Ook op de boerderij wordt de toepassing van drones steeds serieuzer. Zo worden drones ingezet om gewassen te besproeien. Ze hebben dan een tank aan boord met een inhoud van soms wel twintig liter. Onder elke hoekpropeller hangt een sprayinstallatie, waarmee met grote nauwkeurigheid kan worden gesproeid. Bovendien vliegt de drone op zijn eigen digitale radar, wat een stabiele vliegbeweging oplevert. Natuurlijk is zo’n agrarische drone ook uitgerust met een camera. Zo kan de stand van de gewassen direct worden geïnspecteerd. Let op: sproeien vanuit de lucht valt in Nederland onder strengere regels dan het gewone recreatieve vliegen en vraagt een vergunning in de specifieke categorie.

Bewaking, toezicht en inspectie vanuit de drone

Toezicht vanuit de lucht kan voor extra veiligheid zorgen. Niet iedereen is daar blij mee: een drone met camera die plotseling overvliegt kan een flinke inbreuk op de privacy opleveren. Dat is precies waarom de registratieplicht er is gekomen.

Toezicht vanuit de lucht dient diverse doelen. Politiediensten kunnen vanuit de lucht toezicht houden op rellen of op een groot ongeluk. Ook het beveiligen van een bouwplaats kan een doel zijn. De drone wordt dan vaak ingezet door een beveiligingsbedrijf of door de onderneming die de bouwwerkzaamheden uitvoert. In Nederland is dijkinspectie een taak die goed met drones kan worden verricht. En ook het drukke wegverkeer laat zich vanuit de lucht zorgvuldig observeren.

Met de inzet van drones zijn ook in de chemische industrie voordelen te behalen. De lichte vliegtuigjes kunnen op moeilijk bereikbare plekken opslagtanks met chemische stoffen inspecteren. Dat scheelt flink in de kosten: medewerkers hoeven minder vaak langdurige en soms gevaarlijke klimtochten te ondernemen. In plaats daarvan kan elke plek worden bekeken vanuit een drone die stil in de lucht hangt. Die combinatie van camera, sensoren en software maakt de drone een van de zichtbaarste toepassingen van robotica in het dagelijks werk.

De Europese droneregels en de open categorie

Sinds 31 december 2020 gelden in de hele Europese Unie dezelfde regels voor dronevliegers. Die regels kijken niet naar het doel van je vlucht, want hobby of werk maakt geen verschil, maar naar het risico. Er zijn drie risicoklassen: de open categorie, de specifieke categorie en de gecertificeerde categorie. Vrijwel elke particulier en de meeste bedrijven vliegen in de open categorie.

Binnen de open categorie bepaalt het gewicht en het zogeheten Cx-label van je drone in welke subcategorie je valt. Dat label staat sinds 1 januari 2024 op nieuwe drones die in de EU worden verkocht en loopt van C0 tot en met C4.

In de hele open categorie gelden daarnaast vier basisregels. Je vliegt niet hoger dan 120 meter, je houdt je drone altijd in zicht, je vliegt niet in het donker en je laat niets vanuit de drone vallen. Verder moet je drone Remote ID aan boord hebben, waarmee hij zijn identiteit en positie uitzendt. Alleen drones met een C0- of C4-label zijn daarvan vrijgesteld.

Wanneer is registreren verplicht?

Registreren bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) is verplicht zodra je drone 250 gram of meer weegt. Het gaat dan om de serieuzere toestellen, die door hun gewicht al flink wat schade kunnen veroorzaken. Ook onder die grens kan registratie nodig zijn: een lichtere drone met een camera valt er namelijk ook onder. Twee groepen blijven vrijgesteld: drones onder de 250 gram zónder camera, en speelgoeddrones onder de 250 gram waarvan op de verpakking duidelijk staat dat het speelgoed is. Of je de drone recreatief of zakelijk gebruikt, maakt voor de registratieplicht niets uit.

Hoe gaat registreren in zijn werk?

Ben je eigenaar van zo’n drone, dan vraag je bij de RDW een exploitantnummer aan. Je wordt daarmee als drone-eigenaar ingeschreven. Heb je meerdere drones waarvoor de registratieplicht geldt, dan is één exploitantnummer genoeg.

Je vraagt het nummer online aan met DigiD. Na betaling krijg je het per e-mail toegestuurd. Vervolgens plak je het zichtbaar op je drone, met een sticker, label of QR-code, en programmeer je het in de Remote ID van het toestel. Drones met een C0- of C4-label hoeven alleen de zichtbare markering te dragen. Leent iemand anders jouw drone, dan heeft die persoon een eigen exploitantnummer nodig.

Weegt de drone 250 gram of meer, dan heb je naast het exploitantnummer ook een vliegbewijs nodig. Daarvoor leg je eerst een online kennistest af bij een erkende Nederlandse vliegschool; wat die test kost, verschilt per aanbieder. Slaag je, dan krijg je een unieke link waarmee je bij de RDW het vliegbewijs aanvraagt. Je logt in met DigiD, betaalt en ontvangt het bewijs per e-mail. Tijdens het vliegen moet je het bij je dragen, uitgeprint of op je telefoon. Wil je met een drone tussen 500 gram en 2 kilo dicht bij omstanders vliegen, dan heb je bovendien het aanvullende vaardigheidsbewijs A2 nodig.

Waar mag je vliegen met een drone?

Papieren op orde betekent niet dat je overal de lucht in mag. Nederland kent een flinke lijst gebieden waar de open categorie niet mag komen. Denk aan overheidsgebouwen, militaire terreinen, evenementen en tijdelijk afgezette gebieden, wegen met een limiet van 80 kilometer per uur of hoger en spoorlijnen. Ook de omgeving van luchthavens, Natura 2000-gebieden, helikopterplatforms bij ziekenhuizen, hoogspanningsleidingen, waterwingebieden, grote havens en risicovolle bedrijven zijn verboden. Boven de koninklijke paleizen en boven het beschermde natuurgebied van de Waddenzee mag helemaal geen enkele drone vliegen.

Check daarom vóór elke vlucht een actuele kaart. De Rijksoverheid verwijst naar de Aeret Kaartviewer en naar GoDrone. En kijk daarna ook gewoon om je heen: kabels, kranen, publiek en ander luchtverkeer staan zelden op een kaart.

Welke merken drones zijn er zoal?

In het Nederlandse luchtruim doen vooral de Chinese drones het goed. Het Chinese DJI is veruit de grootste en verkoopt drones die in prijs oplopen van enkele honderden euro’s tot meerdere duizenden euro’s, verdeeld over productlijnen voor de gewone consument, voor de professional en voor het bedrijfsleven. Zoek je als consument een Europees merk, dan kom je uit bij het Franse Parrot, dat zich de laatste jaren vooral op professionele en defensietoepassingen richt. Wil je echt goedkoop uit zijn, dan kom je terecht bij een naamloze kloon: de prijs is laag, maar de kwaliteit en de mogelijkheden ook.

Wil je serieus met een drone aan de slag, verdiep je dan vooraf in de specificaties. Let op de resolutie van de camera, kijk of de drone op GPS kan navigeren en let op de maximale vliegduur op een volle accu. Kijk ook welk Cx-label het toestel draagt: dat label bepaalt in welke subcategorie je valt en dus waar je mag vliegen. Een drone zonder label beperkt je meer dan de prijs doet vermoeden.

Veelgestelde vragen over drones