Te veel mest gegeven? Zo herken en herstel je de schade

Kunstmest is een zout. Ligt er te veel op één plek, dan trekt dat zout het water uit de cellen van het gras en sterft het af. Dat schrijft Purdue University, een Amerikaanse universiteit met een eigen voorlichting over tuin en gazon. Strooi op een gazon per keer hoogstens ongeveer 5 gram snelwerkende stikstof per m2, raadt Purdue aan. Zo beperk je schade aan het blad en mest die wegspoelt. Bij een zak met 20 procent stikstof is dat 25 gram korrels per m2. Loop je twee keer over dezelfde strook, dan krijgt die strook bijna 50 gram. Komt volgens de zak meer dan de helft van de stikstof langzaam vrij, dan mag het per keer het dubbele zijn. Volg dan de dosering op de zak.

Waar je te veel mest aan herkent

Te veel mest geeft een patroon dat de vorm van je werk volgt. Bij veel ziektes en plagen is de schade ongelijk verdeeld. Schade door mest ligt meestal gelijkmatig over de plant, of precies waar je strooide, schrijft de tuinvoorlichting van Washington State University. Dat is de eerste aanwijzing.

Op het gazon

Je ziet gele tot bruine strepen waar de banen van de strooier elkaar overlapten. Of je ziet bruine plekken op de plek waar je keerde, waar je begon of stopte, of waar je iets morste. Daar viel de meeste mest op één plek. Loop je een hele baan twee keer, dan zie je een strook zo breed als de strooier. Het gebeurt vaak met snelwerkende mest die niet goed is ingeregend, of die je op een warme dag strooide.

Een hond geeft plekken die erop lijken, en dat is ook bijna hetzelfde. Hondenplas bevat veel stikstof, de voedingsstof die in gazonmest de hoofdrol speelt. Gemorste mest op een kleine plek doet precies hetzelfde, schrijft de voorlichtingsdienst van de University of Wisconsin.

Het verschil zit daarom vooral in waar de plekken liggen. Een hond geeft losse, kleine plekken op de plaatsen waar hij vaak plast, met een dood midden en vaak een ring van extra donkergroen gras eromheen. Daar is de stikstof verdund genoeg om als mest te werken. Mest geeft strepen langs je banen, of een plek waar je keerde of morste.

Te veel mest geeft strepen en plekken. Is het hele gazon egaal dof en strogeel na een droge, warme periode, dan is mest meestal niet de oorzaak. Gras kan in de warmste weken bijna stoppen met groeien en zelfs in rust gaan, schrijft Purdue. Dat gras is meestal niet dood en wordt weer groen als het koeler en natter wordt.

In de border en de moestuin

Planten met te veel mest gaan eerst hangen en groeien minder. Dat lijkt op een tekort aan water, ook als de grond nat is. De wortels kunnen door het zout minder water opnemen. Daarna worden de punten en randen van de bladeren bruin. Dat gebeurt bij jong en bij oud blad. Jonge scheuten kunnen afsterven. Strooide je korrels op natte bladeren, dan zie je verbrande vlekjes op het blad.

Een milder teken zie je pas later. Een plant met te veel stikstof maakt veel weelderig blad en weinig bloemen, schrijven de tuinvoorlichters van Purdue. Bij tomaat, courgette of een appelboom kan dat ook minder vruchten betekenen, want zonder bloem komt er geen vrucht. Dat zachte, snelle blad trekt bovendien bladluis en spint aan, schrijft Washington State University. Kenniscentrum Duurzaam Leven, de Nederlandse voorlichter over duurzaam leven die vroeger Milieu Centraal heette, zegt het kort: van te veel mest worden planten slap en kwetsbaar.

In potten en bakken

Planten in een pot krijgen het snelst last. Als het water verdampt, blijft het zout in de potgrond achter. Een witte of bruinige korst op de potgrond of langs de binnenrand van de pot is een duidelijk teken. Bij een terracotta pot zie je het wit soms ook aan de buitenkant. Dat is zout.

Wat je ziet en wat het waarschijnlijk is, staat hier naast elkaar:

Wat je meteen doet als je te veel mest hebt gestrooid

Hoe sneller je bent, hoe meer je redt. Zolang de korrels nog op het gras liggen, kun je het grootste deel weghalen. Wacht dus niet op regen.

• Raap op wat je gemorst hebt. Een stofzuiger voor buiten of een stoffer en blik werkt, en de korrels kunnen terug in de zak, schrijft Purdue.
• Geef de plek daarna ruim water. Dat verdunt wat er nog ligt, en het water neemt het mee de grond in.
• Strooide je op een border, spoel dan ook de korrels van de bladeren en geef de grond eromheen water.
• Bemest die plek de komende weken niet opnieuw. Heeft het gras of de plant het al zwaar door hitte of droogte, geef dan geen mest, raden Purdue en Washington State University aan.

Water helpt vooral bij snelwerkende korrels en vloeibare mest, die oplossen en wegspoelen, schrijft Washington State University. Langzaamwerkende en organische mest geven hun stikstof pas over weken af. Bij organische mest hangt dat af van warmte, vocht en het bodemleven. Die krijg je met water niet zomaar weg, maar ze verbranden het gras ook minder snel, schrijft Purdue.

Een pot doorspoelen

Bij een plant in een pot spoel je het zout eruit. De tuinvoorlichting van de University of California beschrijft het zo. Haal eerst de korst weg met ongeveer 2,5 centimeter van de bovenste potgrond. Geef dan water tot het onderuit de pot loopt. Wacht ongeveer vijf minuten en geef nog een keer zoveel. De eerste keer lost het zout op, de tweede keer spoel je het eruit. Gooi het water in het schoteltje weg, anders zuigt de pot het zout weer op.

Zit er een witte laag op een terracotta pot, dan zit het zout ook in de pot zelf. Verpot de plant dan in een schone pot met verse potgrond.

Zo herstel je een verbrande plek in het gras

Een kleine dode plek, niet groter dan een vuist, groeit in het groeiseizoen vanzelf dicht vanuit het gras eromheen. Dat duurt een paar weken, schrijft de University of Wisconsin. Bij een grotere plek krab je het dode gras deels los. Meng een paar handjes graszaad door een emmer aarde, strooi dat over de plek en houd het vochtig tot het zaad opkomt.

Blijft een grote strook of plek helemaal bruin, dan is opnieuw zaaien of graszoden leggen vaak de enige oplossing, zegt Purdue. Hoeveel zaad je nodig hebt en wanneer het aanslaat, lees je in het artikel over gras zaaien.

Zo voorkom je het de volgende keer

De meeste schade ontstaat bij het strooien zelf. Vooral aan het begin en eind van een baan gaat het mis, als je stilstaat of keert terwijl de strooier nog open staat. Purdue en Washington State University laten zien waar het misgaat. Daaruit volgen een paar eenvoudige regels voor wie met een strooiwagen werkt:

• Begin te lopen voordat je de strooier opent, schrijft Purdue.
• Sluit hem weer voordat je stilstaat of keert, want juist daar ontstaan de plekken.
• Oefen eerst een rondje met een lege strooier, zodat je je tempo kent.
• Zet de strooier op de stand die op de zak staat, en lees het etiket.
• Strooi op vochtige grond en laat het daarna inregenen of geef zelf water.

Strooi niet meer dan nodig

Voor de meeste planten is één keer per jaar bemesten in het voorjaar genoeg, schrijft Kenniscentrum Duurzaam Leven. Het waarschuwt ook voor te veel per keer: wat de plant niet opneemt, spoelt bij regen weg naar het grondwater en het oppervlaktewater. Voor het gazon ligt dat anders; dat krijgt ook in het najaar mest. Wanneer en hoeveel lees je in het artikel over gazon bemesten.

Twijfel je hoeveel korrels er per m2 op moeten, reken het dan vooraf uit. Met de rekenhulp voor mest, aarde en graszaad vul je in wat er op je zak staat en hoe groot je gazon of border is. Je ziet dan hoeveel je moet kopen en welk deel van de zak je per keer strooit. Weeg dat deel af voor je begint. Heb je aan het eind nog veel over, dan strooide je te dun; is de zak te vroeg leeg, dan te dik.

Veelgestelde vragen over te veel mest