Levensloopbestendig wonen en wat het kost

Een woning volledig geschikt maken kostte volgens het Planbureau voor de Leefomgeving in 2019 tussen € 18.000 en € 21.000. Dat planbureau is het onderzoeksinstituut van de Rijksoverheid voor wonen, natuur en ruimte. Veel huizen kunnen voor veel minder: het planbureau telde 603.000 oudere huishoudens met een gezondheidsrisico die wonen in een huis dat voor minder dan € 10.000 is aan te passen. Toch is ongeveer 80 procent van de woningen van senioren nog niet aangepast. Wachten tot het echt moet, is de duurste route die er is.

Welke kenmerken een huis levensloopbestendig maken

Een huis waarin je kunt blijven wonen als je slechter gaat lopen, minder goed gaat zien of geen trap meer op komt. Niet alleen als je oud bent: hetzelfde huis werkt ook met een gebroken been, een kinderwagen of een ouder die een paar maanden bij je intrekt. Het gaat om de indeling en de maten, niet om leeftijd.

Een levensloopbestendig huis heeft een paar belangrijke kenmerken, waaronder de volgende:

• Alles is gelijkvloers. Je hoeft geen trap te lopen om bij de badkamer of de slaapkamer te komen
• Ruime deuren en gangen, zodat een rollator of rolstoel erdoor kan zonder dat je de deurpost raakt
• Een veilige badkamer: een douche zonder opstapje en stevige beugels aan de muur om je aan vast te houden
• Goede verlichting, want wie beter ziet waar hij loopt, struikelt minder
• Geen drempels, zodat je met en zonder hulpmiddel vlak door het huis loopt

Welke maten heeft een rollator of rolstoel nodig

Dit is de vraag die op bijna geen enkele pagina over dit onderwerp met een getal wordt beantwoord, en het is wel de vraag waar je bij de aannemer iets aan hebt. De strengste maten staan in de eisen die de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid, in mei 2026 vastlegde voor een woning die geschikt is voor iemand in een rolstoel.

In de tabel staan de maten die je nodig hebt en de maat die de wet bij nieuwbouw als minimum stelt.

Meet je eigen huis na

Wat betekent dat bij jou thuis? Pak een rolmaat en meet de smalste deur in je huis. Kom je onder de 85 centimeter, dan is dat de eerste plek waar een rolstoel blijft steken. Bij de voordeur helpt een videodeurbel, zodat je niet hoeft op te staan om te zien wie er is. Naast het toilet hoort een vrije vloer van 1,2 bij 1,2 meter, zodat iemand met een rolstoel er langszij kan. En drempels? De eisen voor een rolstoelwoning staan op nul hoogteverschil op de route van de voordeur naar de vloer van de woning.

Voor een rollator zijn geen eigen wettelijke maten vastgelegd; dat hebben we gezocht en niet gevonden. Een rollator is smaller dan een rolstoel, dus wie op de rolstoelmaten bouwt, zit voor een rollator zeker goed. Bouw je op de nieuwbouwminima van 85 centimeter, dan past een rollator, maar houd je voor een rolstoel nauwelijks ruimte over.

Kiezen voor een levensloopbestendig huis

De meeste mensen denken pas aan een aangepaste woning als er iets gebeurt. Een val op de trap, een heupoperatie, en dan moet er binnen zes weken een badkamer uit. Dat is het slechtste moment om te verbouwen en het duurste moment om aannemers te zoeken.

Het planbureau vroeg senioren ook wat ze zelf wilden betalen om hun huis geschikt te maken. Eigenaren noemden eenmalig zo’n € 10.000, huurders ongeveer € 100 per maand. Dat ligt onder wat een volledige aanpassing kost, en dat verschil is precies de reden dat zo weinig mensen het doen. Ons oordeel: begin daarom met de aanpassingen die weinig kosten en veel opleveren, zoals beugels, verlichting en drempels weghalen.

Er is nog een reden om niet te wachten. Het aantal 80-plussers in Nederland groeit van ruim 0,9 miljoen in 2025 naar 2,1 miljoen in 2070, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek op 16 december 2025. Dat bureau maakt de officiële cijfers over Nederland. Hoe meer mensen tegelijk een aangepaste woning zoeken, hoe langer de wachtlijst.

Zelf je huis aanpassen

Woon je al jaren in een huis dat je niet uit wil, dan kun je het vaak stap voor stap geschikt maken. Deze aanpassingen komen het meest voor:

• Een douche zonder opstapje, eventueel in de plaats van het bad
• Drempels weghalen en de vloer doorlopend maken
• Antislipvloer in de badkamer en de keuken
• Stevige handgrepen bij de douche, het toilet en de trap
• De wasmachine en droger op een hoogte waarop je niet hoeft te bukken

Doe het in etappes. Dan zit je niet maanden in de bouwrommel en hoef je het bedrag niet in één keer op te hoesten. Begin bij de badkamer en het toilet, want daar gebeuren de meeste ongelukken.

Levensloopbestendige woningen bouwen

Nieuwbouw is vaker gelijkvloers, heeft bredere deuren en een moderne badkamer. In sommige gemeenten staan clusters seniorenwoningen met zorg in de buurt. Reken er niet op dat er snel een vrijkomt.

De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wil tot 2030 290.000 woningen voor ouderen laten bouwen. De Algemene Rekenkamer, het instituut dat controleert of het Rijk zijn geld en plannen waarmaakt, keek daar op 21 mei 2025 naar. De conclusie is hard: uit de informatie van de minister valt niet op te maken of de bouw op koers ligt, en de Rekenkamer vindt het niet aannemelijk dat de 290.000 worden gehaald. Het aantal ouderenwoningen in de plannen van gemeenten blijft achter.

Dat maakt de keuze voor veel mensen simpeler dan ze denken. Kun je je eigen huis aanpassen, doe dat dan, want een geschikte woning huren of kopen is de komende jaren een kwestie van geduld. Hoe groot dat tekort is, staat in ons artikel over het tekort aan huur- en koopwoningen. Zoek je in de sociale sector, lees dan hoe je een sociale huurwoning vindt en hoe de wachttijden werken.

Kosten en subsidies

Een beugel of een verhoogd toilet kost weinig. Een nieuwe badkamer of een traplift is een andere orde. Bedragen die een gemeente daarvoor rekent, staan in haar eigen financieel besluit, en dat is openbaar. De gemeente Losser gaat per 1 januari 2026 uit van € 4.167,49 inclusief btw voor een rechte traplift. Dat is geen landelijk tarief, maar het geeft je een maat om een offerte tegen te houden.

De bedragen van het planbureau, € 18.000 tot € 21.000 voor een volledige aanpassing, zijn van 2019. Bouwen is sindsdien duurder geworden, dus reken op meer. Hoeveel meer precies is niet bekend; er is geen nieuwer landelijk onderzoek dat dit opnieuw heeft doorgerekend.

Naast de Wmo kun je bij je bank of gemeente vragen naar een blijverslening: een lening waarmee je je huis geschikt maakt om er te blijven wonen. Niet elke gemeente doet daaraan mee, dus vraag het na voordat je erop rekent.

Wanneer de gemeente meebetaalt en wanneer niet

De Wet maatschappelijke ondersteuning, kortweg de Wmo, verplicht je gemeente om je te helpen als je door een beperking niet meer zelfstandig thuis kunt wonen. Een woningaanpassing kan daar onder vallen. Je vraagt het aan bij je gemeente en die kijkt naar wat jij nodig hebt, niet naar wat je wenst. Zorgt iemand uit je omgeving voor je, dan kijkt de gemeente ook naar wat die mantelzorger nodig heeft. Lees waar een mantelzorger recht op heeft.

Hier zit de valkuil die nergens duidelijk staat. De Rijksoverheid schrijft het zelf: sommige gemeenten kiezen ervoor om geen vergoeding voor een aanpassing te geven, maar een verhuisvergoeding, bijvoorbeeld als een aanpassing erg veel geld kost. In Losser ligt die grens in het financieel besluit van 2026 op € 5.796. Kost jouw aanpassing meer, dan mag de gemeente eerst onderzoeken of verhuizen goedkoper is. De verhuiskostenvergoeding is daar maximaal € 2.588. Die grens staat per gemeente anders in de regels, dus vraag hem op voordat je een aannemer belt.

Wat je zelf betaalt

Betaalt de gemeente mee, dan betaal je een eigen bijdrage. Die is een vast bedrag per maand en hangt niet af van je inkomen of van hoeveel hulp je krijgt. In 2026 is dat € 21,80 per maand. Woon je samen met iemand en heeft een van jullie de AOW-leeftijd nog niet, dan betaal je niets.

Huur je je woning, vraag dan ook je verhuurder om toestemming en zet die afspraak op papier. Een woningcorporatie, de verhuurder van sociale huurwoningen, draait sommige aanpassingen aan het eind van de huur namelijk terug, en dan betaal je twee keer.

De eerstvolgende stap die het meeste oplevert, kost een uur en geen geld: zoek het financieel besluit van jouw gemeente op en kijk welk bedrag daar als grens staat en wat er voor een traplift is begroot. Daarmee weet je voordat je iets aanvraagt of je in de aanpassingsroute of in de verhuisroute zit. Meer over wonen, zorg en regelingen vind je in onze artikelen over maatschappelijke onderwerpen.

Veelgestelde vragen over levensloopbestendig wonen