Blue Monday 2027 valt op 18 januari, maar is het echt?

Je kent het wel. Het is half januari en nog donker als je naar je werk fietst. Op de radio hoor je dat dit de somberste dag van het jaar is. Dat klopt niet. De dag komt uit een reclamecampagne van januari 2005, met een formule die niets meet. Onderzoekers uit Groningen vergeleken de vragenlijsten van 5.549 Nederlandse huisartspatiënten. Bij hen waren sombere klachten in de winter niet erger dan in de rest van het jaar. Blue Monday is dus geen uitkomst van onderzoek. Het is een dag die iemand heeft gekozen. Meer over hoe we in Nederland samenleven, staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Wanneer is Blue Monday tot en met 2030

Blue Monday valt in 2027 op maandag 18 januari en in 2028 op maandag 17 januari. Dat is steeds de derde maandag van januari. Zo omschrijft MIND de dag. Dat is de organisatie die in Nederland opkomt voor mensen met psychische klachten en hun naasten. De derde maandag schuift per jaar heen en weer tussen 15 en 21 januari. De data tot en met 2030 staan in de tabel verderop.

Andere omschrijvingen geven soms een andere datum

Naast de derde maandag zijn nog twee omschrijvingen in omloop. Het Trimbos-instituut is het kennisinstituut voor mentale gezondheid, alcohol, tabak en drugs. Het omschreef Blue Monday in januari 2020 als de maandag van de laatste volle week van januari. Wij lezen dat als de laatste week die van maandag tot en met zondag in januari valt. Soms is dat dezelfde dag. Maar in 2027, 2028 en 2029 scheelt het precies een week.

MIND geeft zelf ook een tweede omschrijving: de maandag van de een-na-laatste week van januari. Wij rekenden dat na. Die omschrijving geeft in 2027 dezelfde dag als de derde maandag, 18 januari. In 2028 geeft ze 24 januari, dezelfde dag als de omschrijving van het Trimbos-instituut.

De data per jaar naast elkaar

In de tabel hieronder zie je per jaar twee data. De eerste is de derde maandag, de tweede de maandag van de laatste volle week. De laatste kolom telt de dagen sinds eerste kerstdag, want de tijd sinds de kerst is een onderdeel van de formule achter de dag. Staan er twee getallen, dan hoort het eerste bij de derde maandag.

Wij houden voor 2027 de datum 18 januari aan. De derde maandag is de omschrijving die MIND als eerste noemt, en de een-na-laatste week geeft dat jaar dezelfde dag. Voor 2026 noemde MIND maandag 19 januari, ook een derde maandag. Een datum voor 2027 stond op 3 oktober 2026 nog niet op de site van MIND.

Waar Blue Monday vandaan komt

Blue Monday komt uit een reclamecampagne voor vakanties. De BBC is de Britse publieke omroep. Die schreef op woensdag 19 januari 2005 over een formule van Cliff Arnall. Hij was parttime docent aan de universiteit van Cardiff. Uit zijn formule zou blijken dat maandag 24 januari de ergste dag van het jaar was. Slecht weer, schulden, een kerst die ver weg lijkt, mislukte voornemens en weinig motivatie zouden op die dag samenkomen.

Wie de opdracht gaf, stond niet in het bericht. Het Trimbos-instituut schrijft dat een reisorganisatie de formule door een psycholoog liet maken. Die wilde mensen aansporen een vakantie te boeken. Een reclamestunt dus, zegt het instituut. MIND noemt het een marketingstunt om in de donkere wintermaanden meer zonvakanties te verkopen.

Blue Monday was niet het enige wat Arnall bedacht. Hij verzon volgens MIND ook een gelukkigste dag van het jaar. Volgens het Trimbos-instituut had hij al eerder een formule gemaakt voor een ijsjesfabrikant. Later deed hij mee aan een campagne om Blue Monday te stoppen. Die campagne kwam van het toerismebureau van de Canarische Eilanden, schrijft het instituut. Het doel was opnieuw mensen op reis krijgen.

De eerste Blue Monday was geen derde maandag

De eerste Blue Monday viel op de vierde maandag van januari. In het bericht van de BBC uit 2005 staat geen regel voor de dag, alleen een datum. Arnall zei er wel bij dat de energie van de feestdagen in de derde week van januari op is. Of de derde maandag daar vandaan komt, weten we niet. Pas je de regel van de derde maandag toe op 2005, dan kom je uit op 17 januari. De BBC noemde 24 januari, precies 30 dagen na eerste kerstdag. Arnall legde uit waarom die dag zo zwaar was: de kerst was dan een hele maand geleden. De omschrijving van het Trimbos-instituut geeft voor 2005 wel 24 januari.

Dat de dag op een maandag viel, was niet gepland. Het was toeval, zei Arnall volgens de BBC. Toch is juist de maandag gebleven. De afstand tot de kerst is veranderd. Met de derde maandag zit je in 2029 al op 15 januari, drie weken na de kerst.

Een dag die echt is uitgerekend, schuift geen week op als je hem anders omschrijft. Daaraan zie je wat Blue Monday is: een afspraak, geen uitkomst.

Waarom de formule niets meet

De formule van Blue Monday meet niets, want bij geen enkel onderdeel staat hoe je het meet. De BBC drukte de formule in 2005 af als 1/8W+(D-d) 3/8xTQ MxNA. Tussen de delen ontbreken tekens. Als som is ze dus niet eens te lezen. De zeven onderdelen legt het bericht wel uit. W staat voor het weer, D voor schulden en d voor het loon van januari. T is de tijd sinds de kerst. Q is de tijd sinds een mislukte poging om met een slechte gewoonte te stoppen. M staat voor motivatie en NA voor de behoefte om iets te doen.

In het bericht staat niet wat je voor die onderdelen invult. Is het weer een temperatuur, of een cijfer van 1 tot 10? Reken je schulden in euro’s en het weer in millimeters regen, dan tel je euro’s op bij regen. Daar komt geen datum uit. Er komt een getal uit waar niemand iets mee kan.

De formule kan bovendien niet voor iedereen dezelfde dag aanwijzen. Schulden, loon en motivatie verschillen per persoon. Wie geen schulden heeft en geen voornemen maakte, zou een andere somberste dag moeten hebben dan zijn buurman. Het Trimbos-instituut zegt het korter: de formule snijdt geen hout. Gelukkige en ongelukkige dagen kun je volgens het instituut niet met een formule berekenen.

Drie onderdelen naast de cijfers

Drie van de zeven onderdelen kun je wel naast echte cijfers leggen. Dat hebben wij gedaan voor Blue Monday 2027. In de tabel hieronder zie je per onderdeel wat de bedenker aannam en wat de cijfers zeggen.

Het daglicht en de voornemens op 18 januari

Op Blue Monday 2027 is het in het midden van het land 8 uur en 24 minuten licht. De zon komt die dag om 08.39 uur op en gaat om 17.03 uur onder. Die tijden komen van het KNMI, het instituut dat voor de overheid het weer meet. Op de kortste dag van het jaar, 21 december 2026, is dat 7 uur en 44 minuten. De donkerste weken liggen op Blue Monday dus al achter je.

Naar de voornemens is onderzoek gedaan in de Verenigde Staten. Onderzoekers van de Universiteit van Scranton volgden 200 mensen met een nieuwjaarsvoornemen. Na een week hield 77 procent het vol, na een maand nog 55 procent. Het onderzoek is wel oud. Het verscheen in de jaargang 1988-1989 van een Amerikaans vaktijdschrift. Psychologen van de Universiteit van Stockholm haalden dezelfde cijfers in 2020 nog aan. In het Amerikaanse onderzoek was de meerderheid half januari dus nog bezig. Wat onderzoek zegt over goede voornemens volhouden, lees je in een apart artikel.

Voelen mensen zich in januari echt somberder?

Bij een grote groep Nederlandse huisartspatiënten was dat niet zo. NESDA is de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst. Voor dat onderzoek vulden 5.549 mensen een vragenlijst in over sombere en angstige klachten. Uit de antwoorden komt een score voor de ernst van de klachten. De vragenlijsten zijn ingevuld tussen januari 2004 en februari 2007. Het waren patiënten van huisartsen rond Amsterdam en Groningen. Ze waren in de vier maanden daarvoor om welke reden dan ook bij de dokter geweest.

Het Universitair Medisch Centrum Groningen is het academisch ziekenhuis van die stad. Onderzoekers van dat ziekenhuis keken daarna of de scores per seizoen verschilden. Dat was niet zo. De laagste scores vielen in de zomer en de hoogste in de herfst, niet in de winter. Het verschil tussen de seizoenen was bovendien zo klein dat het toeval kan zijn. De winter liep in dit onderzoek van 21 december tot en met 20 maart. Blue Monday valt in die periode. De uitkomst verscheen in 2011 in een vaktijdschrift voor psychiaters.

Een kleinere groep liet wel iets zien

In een kleinere groep uit hetzelfde onderzoek zagen de onderzoekers in de winter wel een kleine stijging. Dat tweede deel telde 1.090 mensen in vier groepen. Er waren gezonde deelnemers, mensen met een depressie, mensen met een angststoornis en mensen met allebei. De gezonde deelnemers en de mensen met een angststoornis hadden in de winter iets meer sombere klachten. Bij de mensen met een depressie vonden de onderzoekers die stijging niet.

De onderzoekers wijzen zelf op een ouder Nederlands onderzoek onder 5.356 mensen uit de hele bevolking. Daarin lag de score voor sombere klachten in de winter hoger dan in de zomer. Hun eigen grote groep bestond uit mensen die pas bij de huisarts waren geweest. Dat kan het verschil verklaren, schrijven ze.

Wat mensen zelf zeggen

Vraag je het mensen zelf, dan zegt ruim de helft dat het seizoen meetelt. Aan een tweede onderzoek binnen NESDA deden 2.168 mensen mee. Een deel had ooit een depressie of een angststoornis gehad, een deel niet. Van hen zei 53,5 procent dat hun stemming met de seizoenen meebeweegt. Een sombere stemming noemden ze het vaakst in de wintermaanden.

Wij lezen die uitkomsten zo. Veel mensen hebben het gevoel dat hun stemming met het seizoen meebeweegt. Op de vragenlijsten zie je dat nauwelijks terug: bij de huisartspatiënten niet, in de kleinere groep een beetje. Een dag als Blue Monday past precies in dat gat. Hij vertelt je vooraf hoe je je gaat voelen. Een onderzoek dat één dag in januari als somberste aanwijst, hebben wij niet gevonden.

De winter raakt sommige mensen wel

Dat er geen somberste dag is, betekent niet dat de winter niemand raakt. Volgens MIND heeft 3 procent van de Nederlanders een winterdepressie. Dat zijn depressieve klachten die terugkomen in het najaar en de winter, en in het voorjaar weer afnemen. Last van een winterdip heeft 8,5 procent. MIND noemt het onzin dat iedereen zich op één dag somberder voelt dan op alle andere dagen. Maar dat je je in een bepaald seizoen minder goed voelt, bestaat volgens de organisatie wel. Wat het verschil is tussen een winterdip en een winterdepressie, leggen we apart uit.

Wat er in Nederland op Blue Monday gebeurt

In Nederland is Blue Monday ook een actiedag geworden. MIND schrijft dat er veel kritiek is op de formule, maar dat veel media toch aandacht aan de dag geven. Die aandacht gebruikt de organisatie om geld op te halen voor voorlichting over somberheid en depressie. Bij de MIND Blue Monday Run organiseren deelnemers in hun eigen buurt een hardlooptocht of een wandeling. De eerste run was in 2018 in Blauwestad. Daarna groeide hij uit tot een landelijke actie.

Het Trimbos-instituut zet er een vraag naast. Draagt zo’n dag eraan bij dat het woord depressie minder gaat betekenen? Het lijkt dan alsof iedereen een beetje depressief is. Een depressie is een serieuze aandoening, schrijft het instituut, net als andere ziekten.

Ons oordeel: als datum is Blue Monday niets waard, als aanleiding is hij bruikbaar. Krijg je half januari een mail met een Blue Monday-korting, dan weet je nu waar de dag vandaan komt. Een actie die geld ophaalt voor voorlichting over depressie, is een beter gebruik van dezelfde maandag.

Als het meer is dan een sombere dag

Een sombere maandag gaat voorbij, een depressie blijft lang hangen. MIND waarschuwt daarom dat je de twee niet moet verwarren. Het onbehagen van Blue Monday is iets anders dan het leed van een echte depressie. Somberheid is volgens MIND een tijdelijk gevoel dat meestal vanzelf overgaat. Houdt het lang aan en zit het je dagelijks leven in de weg, zoek dan hulp. Waar de grens ligt en wanneer je naar de huisarts gaat, lees je in ons artikel over een dipje of een depressie.

Denk je aan zelfdoding? Praat er dan nu over met iemand. Bij 113 Zelfmoordpreventie, de landelijke hulplijn, kun je bellen of chatten. Bel gratis 113 of chat via 113.nl.

Wat wij op 18 januari zouden doen: de dag gebruiken voor iets wat wel werkt. Loop in je lunchpauze een halfuur buiten, alleen of met een collega die een zware maand heeft. Bewegen heeft een goede invloed op je mentale gezondheid, schrijft MIND. En vragen hoe het echt met iemand gaat, kan op elke maandag.

Veelgestelde vragen over Blue Monday