Is de fysieke winkel achterhaald? Wat de cijfers zeggen

Een fysieke winkel is een winkel met een echt verkooppunt, waar je naar binnen kunt lopen. Dat die op zijn retour zou zijn, hoor je al jaren. De cijfers geven een ander beeld. Volgens het CBS zette de detailhandel in 2025 3,6 procent meer om dan in 2024. Online groeide harder: in het vierde kwartaal van 2025 zetten winkels 5,8 procent meer om via internet. Maar ook winkels die zowel een webshop als een echte winkel hebben, groeiden met 4,9 procent. Meer over ondernemen lees je in het kennisgebied Ondernemen.

Al die online bestellingen moeten wel worden bezorgd, en dat botst inmiddels met de zero-emissiezones in de binnenstad.

Er heeft een omslag plaatsgevonden

Lange tijd openden winkels een webshop naast hun winkel. Tegenwoordig gebeurt ook het omgekeerde. Webwinkels die ooit alleen online begonnen, openen echte winkels. Het bekendste Nederlandse voorbeeld is Coolblue, dat als webshop startte en nu ook winkels heeft. De geschiedenis daarvan staat in het artikel over Coolblue, bol en Zalando.

Kennelijk heeft een fysieke winkel dus nog steeds waarde. De vraag is welke winkel wel overleeft en welke niet.

Waarom gingen winkelketens failliet?

Kijk je naar de ketens die verdwenen, dan zie je een patroon. De Kijkshop was in de jaren zeventig vernieuwend. Je koos een product uit een vitrine, vulde een bestelbon in en haalde het op bij de toonbank. Met één dag vertraging kun je nu precies hetzelfde doen bij elke webshop, zonder de deur uit te gaan. De formule voegde niets meer toe.

Hetzelfde gold voor Dixons, een keten in elektronica en fotografie met lage prijzen en weinig hulp in de winkel. Diezelfde producten koop je online vaak goedkoper, omdat een webshop geen dure winkelpanden hoeft te betalen. Ook die formule verloor haar bestaansrecht.

De les: een winkel die alleen spullen verkoopt die je online ook kunt kopen, verliest het van internet.

Het antwoord op de eerder gestelde vraag

Waarom openen webwinkels dan toch winkels? De belangrijkste redenen zijn service en beleving. In een winkel kun je een product vasthouden, uitproberen en vergelijken. Je krijgt advies van iemand die er verstand van heeft. En je kunt er terecht met vragen of een reparatie. Dat kan een webshop niet bieden.

Maar hoe krijgen deze kenmerken vorm?

Een moderne winkel van een webwinkel ziet er anders uit dan een traditionele winkel. Er staat minder voorraad en meer ruimte om te proberen. Je kunt een afspraak maken voor advies over bijvoorbeeld een televisie of een koffiemachine. Wat je koopt, kun je vaak meteen meenemen of thuis laten bezorgen.

Modeketens experimenteren met pop-upstores: tijdelijke winkels die een week of een maand open zijn. Daar draait het om activiteiten, zoals stylingadvies, presentaties van merken en acties via social media. De winkel wordt zo een plek om naartoe te gaan, niet alleen een plek om te kopen.

Leegstand in de binnenstad

Tijdens de coronapandemie werd een golf van leegstand verwacht. Die bleef uit. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) stond begin 2022 12 procent van de winkels in de binnensteden leeg, veel minder dan voorspeld. Steunmaatregelen voorkwamen faillissementen, en lege winkels werden vaker omgebouwd tot woningen of horeca.

De verschillen per stad zijn groot. In Deventer en Haarlem stond zo’n 5 procent leeg, in Roermond en Sittard rond de 25 procent. Een aantrekkelijke binnenstad met veel horeca en cultuur trekt bezoekers, ook naar de winkels.

De fysieke winkel met toekomst

Een fysieke winkel is dus niet achterhaald, maar wel een ander soort winkel dan vroeger. De winkel die hetzelfde biedt als een webshop, maar dan duurder en met kortere openingstijden, heeft het moeilijk. De winkel die advies geeft, producten laat proberen en goede service biedt, heeft wel een toekomst. Dat vraagt ook gemotiveerd personeel dat plezier heeft in klanten helpen.

Winkelen is voor veel mensen nog steeds een sociale bezigheid, iets wat je samen doet. Daar ligt de kans. Een winkel die dat begrijpt, is geen concurrent van internet maar een aanvulling erop.

Veelgestelde vragen over winkels en webwinkels