Zero-emissiezones en wat ze voor je pakket betekenen

Bestellen doet bijna iedereen: in de eerste helft van 2024 kocht 81 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder iets online, het hoogste aandeel in tien jaar. Dat meet het Centraal Bureau voor de Statistiek. Al die bestellingen moeten de stad in, en juist op het laatste stukje naar de voordeur is dat vervoer het vuilst en het duurst. Sinds 1 januari 2025 stellen de eerste veertien gemeenten daarom eisen aan de busjes die hun centrum in rijden.

Wat een zero-emissiezone is

Een zero-emissiezone is een afgebakend gebied in een stad waar bestelauto’s en vrachtwagens alleen mogen komen als ze geen uitstoot hebben. In de praktijk betekent dat elektrisch of op waterstof. Personenauto’s vallen er niet onder; het gaat om vervoer voor je werk.

Sinds 1 januari 2025 hebben veertien gemeenten zo’n zone. Ongeveer vijftien andere gemeenten volgen later. Welke straten precies binnen de zone vallen, verschilt per stad en staat op de site van die gemeente.

Er is bewust zacht begonnen. Elke gemeente houdt minstens een half jaar een periode aan waarin je nog geen boete krijgt. Voor bestelauto’s met emissieklasse 6, de schoonste dieselbusjes, komt daar een jaar uitstel bovenop. Dat gaat om ongeveer 46 procent van alle bestelbussen, dus bijna de helft van het wagenpark rijdt voorlopig gewoon door.

Waarom juist de laatste kilometer het probleem is

Het vervoer van een pakket verloopt in stappen. Van fabriek naar distributiecentrum gaat efficiënt: volle vrachtwagens, vaste routes, weinig stops. Het laatste stuk naar jouw deur niet.

Dat laatste stuk heet in het vak de laatste kilometer. Daar staat een busje met tientallen kleine zendingen in smalle straten, stopt om de paar honderd meter, parkeert dubbel en rijdt soms twee keer langs hetzelfde adres omdat er niemand thuis was. Per pakket kost dat stuk het meeste brandstof, de meeste tijd en de meeste ruimte.

Daar komt het retourpakket nog bij. Een geretourneerd kledingstuk legt de laatste kilometer twee keer af, en dat telt in de cijfers van een bezorger zwaarder dan de rit heen.

Hoe steden en bedrijven het oplossen

De eerste oplossing is het busje zelf: elektrisch rijden. Dat werkt voor de uitstoot, maar niet voor de drukte in de straat.

De tweede is een verzamelpunt aan de rand van de stad. Daar worden zendingen van verschillende bedrijven gebundeld en gaat er één volle fiets of één volle elektrische bus de stad in, in plaats van vijf halfvolle busjes.

De derde is het afhaalpunt. Eén stop voor honderd pakketten scheelt honderd stops bij honderd voordeuren. Dat is de eenvoudigste winst die er is, en hij hangt volledig af van wat jij bij het afrekenen aanklikt.

Bezorgrobots en drones halen het nieuws, maar zijn in Nederland nog proeven op kleine schaal. Reken er niet op dat ze het probleem van de laatste kilometer binnen een paar jaar oplossen.

Wat dit betekent als je een bedrijf hebt

Rijd je met een bestelbus een van die veertien centra in, dan moet je drie dingen weten. Waar de zone begint. Wanneer jouw voertuig er niet meer in mag. En of er een ontheffing voor je is.

Het kabinet werkt aan ontheffingen die in alle zones gelden, onder meer voor ondernemers die door een vol stroomnet niet op tijd kunnen laden en voor wie de overstap bedrijfseconomisch niet rondkomt. Tot die tijd vraag je een ontheffing per gemeente aan.

Ons oordeel: het uitstel is goed nieuws voor je kasboek en slecht nieuws voor je planning. Wie een busje van zes jaar oud heeft, moet niet in 2027 gaan uitzoeken wat een elektrische bestelauto kost, maar nu.

Wat je zelf kunt doen bij het bestellen

• Kies een afhaalpunt in plaats van bezorging aan huis als je er toch langs komt.
• Bundel bestellingen bij dezelfde winkel tot één zending, ook als je daardoor een dag langer wacht.
• Bestel geen drie maten om er twee terug te sturen; zoek eerst de maattabel op.
• Kies bij het afrekenen geen bezorging binnen een uur als je het pakket pas volgende week nodig hebt.

Wat we niet weten, is hoeveel pakketten er in Nederland per jaar worden bezorgd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek onderzoekt pas sinds kort of daar een betrouwbare statistiek van te maken is; de getallen die je in de media ziet, komen van de bezorgers zelf. Meer over wat je koopt en hoe dat bij je komt, lees je in onze artikelen over maatschappelijke onderwerpen.

Veelgestelde vragen over zero-emissiezones