Er wordt beslag gelegd: wat houd je over?

Een deurwaarder mag niet alles pakken. Legt hij beslag op je inkomen, dan moet hij je de beslagvrije voet laten. Dat is het geld dat je nodig hebt voor je huur, je boodschappen en je zorgverzekering. De Rijksoverheid vat de regel zo samen: minimaal 5 procent van je netto-inkomen gaat naar de schuldeisers. Netto is wat er maandelijks op je rekening komt. Voor een alleenstaande is die beslagvrije voet sinds 1 juli 2026 hoogstens € 2.208,48 per maand, volgens de bedragen die de Belastingdienst publiceert. Houd je minder over, dan klopt de berekening niet en kun je hem laten aanpassen.

Wat is beslag en wanneer mag een deurwaarder het leggen?

Beslag betekent dat je niet meer vrij over je geld of je spullen kunt beschikken. Een deel van je salaris gaat naar de deurwaarder, je bankrekening wordt geblokkeerd of je auto komt op een lijst te staan. De spullen blijven van jou. Je mag ze alleen niet meer verkopen of weggeven.

Zomaar gebeurt dat niet. De Rijksoverheid zegt het kort: een gerechtsdeurwaarder kan alleen beslag leggen op je goederen als hij een dwangbevel of een vonnis van de rechter heeft. Zo’n papier heet in vaktaal een titel. Een dwangbevel komt van een overheidsinstantie, bijvoorbeeld de Belastingdienst of het CJIB. Een vonnis krijg je na een rechtszaak.

De brief valt op een gewone donderdag op de mat: beslag op je loon, met ingang van deze maand. Je werkgever heeft dezelfde brief gekregen. Voor de meeste mensen wordt het dan pas echt. En meestal is dat ook het moment waarop ze gaan uitzoeken wat er nog kan.

Ben je nooit bij de rechter geweest en is er toch een vonnis? Dan is de zaak bij verstek behandeld, buiten jou om. Daar kun je binnen een korte termijn iets tegen doen. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over verzet, hoger beroep en cassatie. Een gerechtsdeurwaarder is trouwens geen incassomedewerker maar een openbaar ambtenaar met wettelijke bevoegdheden. Hij is aangesloten bij de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Daar moet elke gerechtsdeurwaarder in Nederland lid van zijn.

Het verschil tussen conservatoir en executoriaal beslag

Er bestaan twee soorten beslag, en het verschil bepaalt of je geld ook echt weg is.

Conservatoir beslag

Conservatoir beslag is een bewaarbeslag. De Rechtspraak omschrijft het als beslag op goederen na toestemming van een rechter, vooruitlopend op een uitspraak over een geschil. Een schuldeiser vraagt het aan als hij bang is dat jij je auto of je spaargeld wegsluist voordat de zaak voorkomt. Daarvoor heeft hij een advocaat nodig en toestemming van de voorzieningenrechter. Die toestemming heet verlof.

Zo’n beslag mag niet blijven liggen zonder dat er een zaak komt. Alle Nederlandse rechtbanken beoordelen beslagverzoeken met dezelfde werkinstructie, de Beslagsyllabus. Daarin staat dat de termijn om de rechtszaak te beginnen in beginsel op 14 dagen na het beslag wordt gesteld. Begint de schuldeiser niet op tijd, dan vervalt het beslag vanzelf.

Executoriaal beslag

Executoriaal beslag is het beslag waarmee wel geld wordt opgehaald. Daar is een titel voor nodig. Wint de schuldeiser de rechtszaak, dan wordt een conservatoir beslag vanzelf een executoriaal beslag. Er hoeft dan niet opnieuw beslag te worden gelegd.

In de tabel hieronder zie je waarin de twee soorten van elkaar verschillen. Op welk moment ze worden gelegd, wat ervoor nodig is, wat de schuldeiser ermee kan en hoe lang ze blijven liggen.

Hoeveel houd je over bij beslag op je loon of uitkering?

Loonbeslag loopt via je werkgever of je uitkeringsinstantie. Die krijgt de opdracht om een deel van je geld niet aan jou maar aan de deurwaarder over te maken. De KBvG legt de grens zo uit: de gerechtsdeurwaarder kan alleen dat deel van het inkomen in beslag nemen dat boven de beslagvrije voet uitkomt. Je vakantiegeld valt onder hetzelfde beslag, meldt Het Juridisch Loket, de organisatie die in Nederland gratis juridisch advies geeft.

Vroeger moest je zelf een formulier invullen om je beslagvrije voet te laten kloppen. Sinds 1 januari 2021 geldt de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en rekent de beslaglegger het bedrag zelf uit, met inkomensgegevens die de overheid al heeft. Dat scheelt papierwerk, maar het betekent ook dat een fout in die gegevens direct in je portemonnee zit.

De bovengrens van de beslagvrije voet

De beslagvrije voet heeft een bovengrens die per huishouden verschilt. In de tabel hieronder staat het hoogste bedrag dat je per maand mag houden, uitgesplitst naar je situatie thuis.

Verdien je minder dan het bedrag in de tabel, dan geldt de bovengrens niet en wordt de beslagvrije voet berekend op jouw inkomen. Er blijft altijd iets over voor de schuldeiser: minimaal 5 procent. Bij een bijstandsuitkering komt dat er volgens Het Juridisch Loket op neer dat je beslagvrije voet altijd 95 procent van je inkomen is. Op een uitkering van € 1.400 per maand houd je dan € 1.330 over en gaat er € 70 naar de schuld.

Controleer het bedrag. De Rijksoverheid verwijst daarvoor naar de rekentool op uwbeslagvrijevoet.nl, waarin je je eigen situatie invult. Komt er iets anders uit dan op de brief van de deurwaarder staat, meld dat dan meteen schriftelijk bij het deurwaarderskantoor. Het Juridisch Loket heeft daar een voorbeeldbrief voor. Een te lage beslagvrije voet wordt niet automatisch gecorrigeerd, ook niet als de fout bij de instanties ligt.

Beslag op je bankrekening

Bij bankbeslag gaat de deurwaarder niet naar jou maar naar je bank. De bank blokkeert de rekening en het saldo wordt gebruikt om de schuld af te lossen, legt de KBvG uit. Dat kan op een ochtend gebeuren zonder dat je het van tevoren weet.

Tot 2021 kon zo’n beslag je rekening helemaal leegtrekken, en op veel websites staat dat nog steeds zo. Dat klopt niet meer. Met de Wet herziening beslag- en executierecht blijft er sinds 1 januari 2021 ook op een bankrekening een bedrag vrij. Dat vrij te laten bedrag is even hoog als de hoogste beslagvrije voet uit de tabel hierboven. Voor een alleenstaande is dat € 2.208,48, voor een gezin met kinderen onder de 18 is dat € 3.179,68.

Staat er meer op je rekening, dan mag de deurwaarder dat meerdere wel meenemen. Ben je alleenstaand en staat er € 3.000 op je rekening, dan gaat er dus ongeveer € 790 af en blijft de rest staan. Staat er minder dan het vrij te laten bedrag, dan hoort de bank niets af te dragen. Klopt dat niet, dan is dat een reden om direct aan de bel te trekken bij de deurwaarder.

Beslag op je huis

Een huis is een onroerende zaak, en daar gelden andere regels voor dan voor spullen. De deurwaarder hoeft er niet voor langs te komen. Hij schrijft het beslag in in de openbare registers van het Kadaster, waarin staat wie eigenaar is van welk pand. Vanaf dat moment ziet iedere koper en iedere notaris dat er beslag ligt.

Je blijft gewoon in je huis wonen. Wat je niet meer kunt, is het verkopen en met de opbrengst vertrekken: die opbrengst gaat eerst naar de hypotheekverstrekker en de beslagleggers. Pas als er niets wordt betaald, kan het tot een openbare verkoop komen. Dat is een lange en dure route, en schuldeisers kiezen er vaak niet voor als er weinig overwaarde is.

Beslag op je spullen

Beslag op je inboedel of je auto heet beslag op roerende zaken. Een aantal dingen blijft daarbij altijd van jou, zoals je bed, je eten en drinken en de kleren die je draagt. En sinds 1 oktober 2020 mag een deurwaarder geen beslag meer leggen op spullen als te voorzien is dat de kosten hoger uitvallen dan de opbrengst. Zo’n beslag laat de schuld alleen maar groeien.

Welke spullen buiten schot blijven en wat er in het proces-verbaal hoort te staan, lees je in ons artikel over beslag op roerende zaken. Bij een huurschuld loopt de route anders, want dan speelt ontruiming mee. Dat staat in ons artikel over wat er gebeurt als je de huur niet meer betaalt.

Wat mag een deurwaarder niet?

Een deurwaarder mag geen beslag leggen zonder vonnis of dwangbevel. Je bed, je eten en de kleren die je draagt mag hij niet meenemen. Hij mag je ook niet onder de beslagvrije voet laten zakken en hij mag geen beslag leggen dat voorzienbaar niets oplevert. Voor een deel van zijn werk, zoals het uitbrengen van een dagvaarding of het leggen van beslag op spullen, gelden bovendien vaste wettelijke tarieven.

Gaat er iets mis, leg het dan eerst schriftelijk voor aan het kantoor zelf. Kom je er niet uit, dan kun je een klacht indienen bij de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders, de tuchtrechter voor dit beroep. Dat kost volgens de Rijksoverheid € 50. Over het gedrag van een overheidsinstantie die de deurwaarder inschakelt, kun je terecht bij de Nationale ombudsman. Dat bedrag is laag genoeg om een echte klacht door te zetten. En hoog genoeg om eerst op papier te vragen wat er precies is gebeurd.

Waar krijg je hulp als je er niet uit komt?

Hulp is gratis en je hebt er geen advocaat voor nodig. Bij Het Juridisch Loket kun je je brief laten nakijken en vragen of het beslag klopt. Voor de schuld zelf ga je naar je gemeente: die is verplicht schuldhulpverlening aan te bieden. Het Juridisch Loket schrijft dat de gemeente het eerste gesprek binnen 4 weken na je aanmelding moet plannen. Bij een crisis gaat dat sneller, soms al binnen 3 dagen. Denk aan een dreigende huisuitzetting of afsluiting van water en energie.

In zo’n crisis kun je om een adempauze vragen. Die duurt zes maanden. In die tijd word je niet uit je huis gezet en worden je water en energie niet afgesloten. Lukt een regeling met de schuldeisers niet, dan is er nog de wettelijke schuldsanering, de Wsnp. Die loopt via de rechter en eindigt bij een goed verloop met een schone lei.

Wacht daar niet te lang mee. Elke nieuwe deurwaarderszaak brengt eigen kosten mee, en die kosten komen boven op je schuld. Wat je nog meer zelf kunt regelen, zetten we op een rij in ons artikel over hoe je van je schulden af komt.

Veelgestelde vragen over beslag