Verzet, hoger beroep en cassatie: wat is het verschil?

Met alle drie kun je iets doen tegen een uitspraak waar je het niet mee eens bent, maar ze gelden in verschillende situaties en kennen verschillende termijnen.

Het verschil in een oogopslag

Wat is verzet?

In het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering staat dat de partij die bij verstek is veroordeeld daartegen verzet kan doen. Ben je opgeroepen voor een zitting van de rechtbank en ga je daar niet heen, dan heb je verstek laten gaan. Dat gebeurt om uiteenlopende redenen. Soms komt iemand bewust niet, omdat hij het eens is met de vordering. Dan heeft verzet ook weinig zin.

Maar wat als je de dagvaarding nooit hebt ontvangen? Als je verstek liet gaan omdat je niet van de zitting wist, wil je daar iets aan kunnen doen. Zeker als je het niet eens bent met de uitspraak en kunt aantonen dat het anders zit. Dan ga je in verzet. Dezelfde rechter beoordeelt de zaak dan opnieuw, nu met jouw kant van het verhaal erbij. Het verstek is daarmee gezuiverd. Meer achtergrond over de opbouw van onze rechtspraak lees je in het artikel over het Nederlands rechtsstelsel.

Verzet is voor de niet-verschenen partij ook het enige rechtsmiddel. Je kunt tegen een verstekvonnis dus niet meteen in hoger beroep; dat staat pas open tegen de uitspraak die na het verzet volgt.

Binnen vier weken in verzet

Als je niet op de zitting bent geweest, wijst de rechter een verstekvonnis. Daartegen kun je in verzet komen. De verzettermijn van vier weken begint op het moment dat vaststaat dat jij het vonnis kent. Dat kan op twee manieren:

• de gerechtsdeurwaarder geeft het verstekvonnis in persoon af aan de veroordeelde partij, waardoor vaststaat dat die de inhoud kent;
• de veroordeelde partij verricht een daad van bekendheid, bijvoorbeeld bellen met de deurwaarder of mailen over een betalingsregeling.

Gebeurt geen van beide, dan is er een vangnet. De termijn gaat dan pas lopen op de dag waarop het vonnis wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld door beslag op je bankrekening of op je loon. Die derde ingang is dus niet gelijkwaardig aan de eerste twee: hij komt alleen in beeld als er geen betekening in persoon en geen daad van bekendheid is geweest.

Ga je niet binnen vier weken in verzet, dan gaat de wet ervan uit dat je in de uitspraak berust. Verzet is dan niet meer mogelijk. Zolang het verstek niet is gezuiverd, staan hoger beroep en cassatie ook niet open.

De verzetdagvaarding

In verzet gaan doe je door een dagvaarding uit te laten brengen bij de wederpartij. Die verzetdagvaarding moet op tijd de deur uit. Wordt hij een dag na de termijn van vier weken uitgebracht, dan volgt niet-ontvankelijkheid: de zaak wordt niet inhoudelijk behandeld en het verstekvonnis blijft staan.

Het is daarom verstandig een advocaat in te schakelen die de dagvaarding opstelt en ervoor zorgt dat de deurwaarder hem op tijd afgeeft. Heb je geen bekende woonplaats of werkelijk verblijf in Nederland, dan is de verzettermijn acht weken in plaats van vier. Let op het verschil: het gaat om je bekende woonplaats, niet om waar je op dat moment toevallig bent. Wie in Nederland staat ingeschreven maar tijdelijk in het buitenland zit, valt dus gewoon onder de termijn van vier weken.

Wat is hoger beroep?

Was je wel bij de zaak betrokken maar ben je het niet eens met de uitspraak, dan kun je in hoger beroep. Het gerechtshof kijkt de zaak dan opnieuw inhoudelijk na. In een civiele bodemprocedure is de termijn drie maanden na de uitspraak en is een advocaat verplicht.

Er geldt wel een ondergrens, de zogenoemde appelgrens. Gaat de zaak over een bedrag dat niet meer is dan € 1.750, dan kun je niet in hoger beroep. Een vordering van precies € 1.750 valt er dus ook onder. Bepalend is het bedrag waarover de rechter in eerste aanleg moest beslissen, niet wat hij uiteindelijk toewees. Wat een procedure verder kost, lees je in het artikel over de kosten van een rechtszaak.

Twee dingen tellen daarbij op. Lopen er tussen dezelfde partijen meerdere vorderingen in één procedure, dan geldt het totaal. En eist de tegenpartij zelf ook iets terug, een eis in reconventie, dan telt dat bedrag erbij op. Een zaak van € 1.200 met een tegenvordering van € 900 komt samen boven de grens uit en is dus wel appellabel. De appelgrens geldt alleen voor vorderingsprocedures; bij een verzoekschriftprocedure bestaat hij niet.

Kortere termijnen in kort geding

De termijn van drie maanden geldt voor een bodemprocedure. Ging het om een kort geding, dan heb je veel minder tijd: vier weken voor hoger beroep en acht weken voor cassatie. Dat is een klassieke valkuil, want de uitspraak zelf ziet er hetzelfde uit. Kijk dus altijd eerst welk type procedure je hebt gevoerd voordat je op drie maanden rekent.

Wat is cassatie?

Denken een of beide partijen dat het gerechtshof fouten heeft gemaakt, dan kunnen zij in cassatie bij de Hoge Raad. Dat is de hoogste rechter van Nederland. De Hoge Raad behandelt de zaak niet opnieuw op de feiten, maar gaat uit van de feiten zoals het hof die heeft vastgesteld. Hij toetst of het recht juist is toegepast, of de procedureregels zijn gevolgd en of de uitspraak begrijpelijk is gemotiveerd. De Hoge Raad kijkt onder meer of het gerechtshof:

• een wet of regel verkeerd heeft uitgelegd;
• de uitspraak onvoldoende heeft onderbouwd;
• ten onrechte heeft geweigerd een getuige te horen;
• geen hoor en wederhoor heeft toegepast;
• een belangrijke vraag niet heeft laten onderzoeken.

Speelt geen van deze punten, dan is cassatie niet mogelijk. Is dat wel zo, dan moet je in een civiele bodemprocedure binnen drie maanden na de uitspraak in hoger beroep cassatie instellen, opnieuw met een dagvaarding die op tijd wordt uitgebracht. Geeft de Hoge Raad je gelijk, dan vernietigt hij de uitspraak. De zaak gaat dan meestal naar een ander gerechtshof, dat hem opnieuw beoordeelt. Soms doet de Hoge Raad de zaak zelf af en is verwijzing niet nodig.

Rechtsmiddelen in strafzaken

In het strafrecht gelden kortere termijnen dan in civiele zaken. Ben je het niet eens met het vonnis van de strafrechter, dan stel je meestal binnen veertien dagen na de uitspraak hoger beroep in. Ook tegen de uitspraak van het gerechtshof geldt een termijn van veertien dagen om cassatie in te stellen bij de Hoge Raad. In de cassatieprocedure is bijstand van een advocaat verplicht.

Het woord meestal staat er niet voor niets. Was je niet bij de zitting en is de dagvaarding niet aan jou in persoon uitgereikt, dan begint die veertien dagen pas te lopen op het moment dat je van de uitspraak kennisneemt. Weet je niet zeker welk moment voor jou geldt, vraag dat dan na bij de griffie of bij een advocaat.

Ook een maatregel valt onder het vonnis van de strafrechter. Legt de rechter naast een gevangenisstraf tbs op, dan geldt voor het hoger beroep dus dezelfde termijn van veertien dagen.

Verzet tegen een strafbeschikking

Verzet werkt in het strafrecht anders. Krijg je van het Openbaar Ministerie een strafbeschikking, een straf zonder tussenkomst van een rechter zoals een geldboete, en ben je het daar niet mee eens, dan kun je daartegen in verzet. Dat doe je in beginsel binnen veertien dagen nadat je van de strafbeschikking op de hoogte bent geraakt. Het OM kan de strafbeschikking daarna intrekken of aanpassen; gebeurt dat niet, dan legt de officier van justitie de zaak alsnog voor aan de rechter.

Let op: een verkeersboete via de Wet Mulder volgt een eigen route. Daartegen ga je in beroep bij de officier van justitie en daarna eventueel naar de kantonrechter. Dat is dus iets anders dan verzet tegen een strafbeschikking, ook al lijken de brieven op elkaar.

Wat als je de termijn hebt gemist?

Termijnen in het recht zijn hard. Ben je te laat, dan verklaart de rechter je niet-ontvankelijk en blijft de eerdere uitspraak staan. Uitzonderingen zijn zeldzaam en je kunt er niet op rekenen.

Wat soms nog wel kan, is een kort geding over de uitvoering zelf: een executiegeschil. Daarin vraag je de voorzieningenrechter om de deurwaarder stil te leggen, bijvoorbeeld omdat het vonnis op een duidelijke misslag berust of omdat er sinds de uitspraak iets wezenlijks is veranderd. Dat is geen herkansing op de inhoud, maar een noodrem op de executie.

Twijfel je over je situatie of over een termijn, schakel dan een advocaat in of neem contact op met het Juridisch Loket. Doe dat liever een dag te vroeg dan een dag te laat.

Veelgestelde vragen over de drie rechtsmiddelen