Beslag op roerende zaken: hoe het werkt en wat mag blijven

Het is een executiemaatregel: de gerechtsdeurwaarder legt verplaatsbare spullen vast in een proces-verbaal, zodat ze later verkocht kunnen worden om de schuld af te lossen. Bij een particulier gaat het meestal om de inboedel of een auto, bij een bedrijf om inventaris en bedrijfsauto’s. Het is een ingrijpend middel, maar de wet trekt duidelijke grenzen: lang niet alles mag mee.

Wat zijn roerende zaken volgens de wet?

Artikel 3:3 van het Burgerlijk Wetboek houdt het simpel: roerend is alles wat niet onroerend is. Onroerend zijn de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de beplanting die met de grond verenigd is en de gebouwen en werken die duurzaam met de grond verbonden zijn.

Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt. Een losse keuken is roerend, maar een inbouwkeuken die vast onderdeel van de woning is geworden, hoort bij het gebouw. Daar kan geen beslag op roerende zaken op worden gelegd. Wat ooit los was, kan door montage dus onroerend zijn geworden.

Welke spullen blijven buiten het beslag?

Dit is de vraag die de meeste mensen hebben, en het antwoord staat in de artikelen 447 en 448 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Een deurwaarder mag géén beslag leggen op:

• het nodige bed en beddengoed van jou en de mensen die tot je huishouden horen;
• de kleding waarmee jullie gekleed zijn;
• het gereedschap van ambachtslieden en werklieden dat bij hun persoonlijke beroepsuitoefening hoort;
• de voorraad eten, drinken en de bijbehorende brandstof in huis, voor ongeveer een maand.

Let op de grens daarvan. Je maandvoorraad eten blijft buiten het beslag, maar de koelkast waarin die ligt niet. Datzelfde geldt voor de wasmachine, de bank en de televisie. Dat voelt wrang, maar zo staat het in de wet.

Wanneer mag de deurwaarder helemaal geen beslag leggen?

Sinds de herziening van het beslag- en executierecht mag een gerechtsdeurwaarder geen beslag op roerende zaken leggen als redelijkerwijs te voorzien is dat de opbrengst de kosten van het beslag niet rechtvaardigt. Met andere woorden: als je inboedel bij verkoop minder oplevert dan het beslag zelf kost, hoort dat beslag er niet te komen.

Die regel is er niet voor niets. Voor die wijziging werd er ook beslag gelegd om druk te zetten, terwijl de opbrengst nihil was en de schuld door de kosten alleen maar groeide. Twijfel je of dat in jouw geval gebeurt, leg dat dan schriftelijk aan de deurwaarder voor.

Hoe gaat een beslaglegging in zijn werk?

Een deurwaarder kan pas beslag leggen als hij een executoriale titel heeft en die aan jou heeft betekend. Zo’n titel is bijvoorbeeld een vonnis van de rechtbank of een dwangbevel van de overheid. Het beslag komt dus nooit uit de lucht vallen: er ging altijd een procedure of een dwangbevel aan vooraf.

Doet er niemand open, dan mag de deurwaarder toch naar binnen, maar niet op eigen houtje. Hij schakelt een hulpofficier van justitie in en meestal ook een slotenmaker. De hulpofficier gaat als eerste naar binnen om te controleren of er echt niemand is. Daarna noteert de deurwaarder de spullen die volgens hem waarde hebben. Hij mag daarvoor elke kamer betreden en kasten en lades openen, maar hij moet de spullen wel met eigen ogen zien. Na afloop krijg je bericht in de brievenbus of op de voordeur, en de nieuwe sleutel kun je ophalen op het adres dat de deurwaarder doorgeeft.

Het proces-verbaal van beslag

Na de beslaglegging maakt de deurwaarder een proces-verbaal op. Dat moet binnen drie dagen aan je worden betekend. Erin staat onder meer:

• de datum van het beslag;
• op verzoek van wie het beslag is gelegd;
• ten laste van wie het is gelegd;
• welke deurwaarder het heeft gelegd;
• op welke spullen beslag ligt;
• wanneer die spullen verkocht worden.

Controleer dat document goed. Staat er iets op de lijst dat volgens de wet buiten het beslag hoort te blijven, of is het niet van jou, meld dat dan direct schriftelijk bij de deurwaarder.

Worden je spullen meteen meegenomen?

Meestal niet. Zeker bij een inboedel blijven de spullen vrijwel altijd gewoon staan tot de verkoopdatum. De deurwaarder mág ze wel in bewaring geven bij een gerechtelijk bewaarder als hij vreest dat je je niets van het beslag aantrekt.

Auto’s gaan vaker mee dan inboedels. Dat komt doordat een auto meer waard is en makkelijk op een andere naam is te zetten. Verkoop je een auto waar beslag op ligt toch, dan pleeg je een strafbaar feit en kan de deurwaarder aangifte doen. Een koper die te goeder trouw was, hoeft zich meestal geen zorgen te maken.

Wat mag je nog met de spullen doen?

Gebruiken mag gewoon. Ligt er beslag op je auto en laat de deurwaarder hem staan, dan mag je ermee blijven rijden. Op je bank blijven zitten en je televisie aanzetten mag ook.

Wat niet mag: de spullen verkopen, weggeven of laten verdwijnen. Ook moet je ze in redelijke staat houden. Maak je ze expres kapot zodat ze minder opbrengen, dan is dat strafbaar en kan de deurwaarder aangifte doen.

Hoe kom je van het beslag af?

Zodra de hele vordering plus de kosten van het beslag zijn betaald, vervalt het beslag van rechtswege. Tot die tijd blijft het liggen.

In de praktijk zorgt een beslag er vaak voor dat er alsnog beweging komt. Soms lukt betalen ineens wel, soms is het het duwtje dat nodig is om een betalingsregeling te treffen. Kun je echt niet betalen, blijf dan vooral in gesprek met de deurwaarder. Die kan de openbare verkoop uitstellen, en levert je inboedel te weinig op, dan mag hij het beslag überhaupt niet leggen. Levert verkoop wel iets op, dan gaan de spullen naar de hoogste bieder; sinds de wetswijziging mag dat ook via een online veiling.

Wat is het verschil met loonbeslag en bankbeslag?

Beslag op roerende zaken is maar één vorm van beslag, en in de praktijk niet eens de meest voorkomende. Loonbeslag en bankbeslag komen vaker voor, omdat ze goedkoper zijn en meer opleveren. Wil je weten welke vormen er zijn en welke stappen een schuldeiser doorloopt, lees dan ons blog over wat er gebeurt als er beslag wordt gelegd.

Gaat het specifiek om een huurschuld, dan loopt de route anders en speelt ontruiming een rol. Daarover lees je meer in ons blog over wat er gebeurt als je de huur niet meer betaalt. Ontstaat de schuld door onbetaalde energienota’s, kijk dan bij onbetaalde gas- en elektriciteitsrekeningen.

Veelgestelde vragen over beslag op roerende zaken