Hoe kom ik van mijn schulden af? Zo werkt schuldhulp

Schuldhulpverlening is een traject waarin een schuldhulpverlener je helpt met je schulden. Hij brengt je geldzaken in kaart en onderhandelt met je schuldeisers: de bedrijven en personen aan wie je geld schuldig bent. Het doel is een regeling waarin je een tijd aflost wat je kunt missen. Houd je je aan de afspraken, dan scheldt de schuldeiser de rest kwijt en begin je met een schone lei. Sinds 1 juli 2023 duurt die aflosperiode 18 maanden in plaats van drie jaar. Meer over geldzaken lees je in het kennisgebied Financieel.

Schulden beginnen vaak klein: een abonnement dat blijft doorlopen, een rekening die je even laat liggen. Gaan de aanmaningen zich opstapelen en open je de post niet meer, wacht dan niet langer. Hoe eerder je hulp vraagt, hoe kleiner de schuld nog is.

Voorwaarden schuldhulpverlening

Je vraagt schuldhulpverlening aan bij de gemeente waar je woont. Die moet iedereen met geldzorgen helpen, maar kan in sommige gevallen hulp weigeren. Volgens de Rijksoverheid gebeurt dat bijvoorbeeld als je niet legaal in Nederland verblijft. Ook wie eerder afspraken niet nakwam of fraude pleegde, kan worden geweigerd. Meestal gelden daarnaast deze voorwaarden:

• Je bent 18 jaar of ouder.
• Je hebt schulden waar je zelf niet meer uitkomt.
• Je hebt een inkomen. Dat mag ook een uitkering zijn.
• Je staat ingeschreven in de gemeente.

Schuldhulpverlening via de gemeente is gratis.

Hoe werkt schuldhulpverlening?

Schuldhulpverlening bestaat uit twee fases: de stabilisatiefase en de schuldregelingsfase. In de eerste fase breng je samen je situatie in kaart. In de tweede fase worden je schuldeisers benaderd en begint het aflossen.

Stabilisatiefase

Na je aanmelding hoor je volgens de Rijksoverheid binnen vier weken welke hulp je kunt krijgen. Dreigt er een huisuitzetting of word je afgesloten van gas, stroom of water, dan moet de gemeente binnen drie werkdagen reageren. Binnen acht weken krijg je een besluit.

In de eerste gesprekken zet de schuldhulpverlener met jou je inkomsten, uitgaven, schulden en schuldeisers op een rij. Hij kijkt ook naar de rest van je leven, zoals je werk, je gezondheid en je gezin. Zo ziet hij of je naast schuldhulp nog andere hulp nodig hebt, bijvoorbeeld van een maatschappelijk werker. Samen maken jullie een plan van aanpak, dat je ondertekent.

Soms is het nodig dat iemand anders je geld beheert. Bij budgetbeheer betaalt een budgetbeheerder je vaste lasten en krijg je elke week of maand leefgeld. Bij beschermingsbewind neemt een bewindvoerder je hele geldadministratie over. Beschermingsbewind wordt door de rechter uitgesproken, budgetbeheer niet.

Wil je zelf eerder grip krijgen, voordat het zover komt? Begin dan met budgetteren. Je zet je inkomsten en uitgaven op een rij. Zo zie je waar het geld heen gaat en hoeveel ruimte je hebt om af te lossen.

Schuldregelingsfase

In deze fase benadert de schuldhulpverlener je schuldeisers. Hij vraagt hoe hoog de schuld is en of ze willen afzien van verdere invordering, zoals loonbeslag of beslag op je spullen. Daarna rekent hij het vrij te laten bedrag uit, het VTLB. Dat is het bedrag dat je minimaal nodig hebt om van te leven. Wat je daarboven verdient, gaat naar de schuldeisers.

Er zijn twee manieren om af te lossen.

Schuldbemiddeling

Het bedrag boven je VTLB wordt elke maand apart gezet en verdeeld over je schuldeisers. Omdat je situatie kan veranderen, wordt het bedrag regelmatig opnieuw berekend. De NVVK, de vereniging van schuldhulpverleners, adviseert gemeenten sinds 1 juli 2023 een aflostermijn van 18 maanden aan te houden. Daarna wordt de resterende schuld kwijtgescholden.

Schuldsanering

Bij een saneringskrediet leent een gemeentelijke kredietbank je het bedrag dat je in de aflostermijn kunt terugbetalen. Met die lening krijgen alle schuldeisers in één keer een deel van hun geld. De rest scheldt de schuldeiser kwijt. Je hebt daarna nog maar één schuldeiser: de kredietbank, die je in termijnen terugbetaalt.

De schuldeisers krijgen het voorstel per brief. Gaan ze allemaal akkoord, dan begint de minnelijke schuldregeling. Minnelijk betekent in overleg, zonder rechter.

Wat als mijn schuldeisers niet akkoord gaan?

Weigert een enkele schuldeiser, dan kan de schuldhulpverlener bij de rechter een dwangakkoord aanvragen. De rechter kan de schuldeiser dan verplichten om akkoord te gaan, als het voorstel redelijk is. Lukt ook dat niet, dan blijft de wettelijke schuldsanering over.

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP)

De Wsnp is de wettelijke schuldsanering. Je vraagt die aan bij de rechtbank als de minnelijke regeling niet is gelukt. Volgens de Rechtspraak duurt het traject sinds 1 juli 2023 18 maanden. Voor wie eerder is toegelaten, duurt het drie jaar. In bijzondere gevallen kan de rechter het verlengen tot vijf jaar.

De rechtbank wijst een bewindvoerder aan. Die houdt toezicht op je geld en controleert of je je aan de regels houdt. Je moet zoveel mogelijk sparen voor je schuldeisers en je best doen om zo veel mogelijk inkomen te verdienen. Heb je geen werk, dan moet je solliciteren.

Houd je je aan alle afspraken, dan geeft de rechtbank aan het eind een schone lei. De schulden uit de regeling kun je dan niet meer afdwingen. Er zijn uitzonderingen: een studieschuld bij DUO, boetes van het CJIB en een hypotheek op je huis blijven bestaan.

Actuele ontwikkelingen rondom schuldhulpverlening

Vroegsignalering

Sinds 1 januari 2021 mogen verhuurders, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars een betalingsachterstand melden bij de gemeente. Dat gebeurt pas als ze er zelf niet uitkomen met de klant. Een hulpverlener van de gemeente neemt dan contact met je op. Zo kan de hulp beginnen voordat de schulden hoog oplopen, en voordat iemand uit huis wordt gezet of wordt afgesloten. Wat er gebeurt als je de huur niet meer betaalt of de energierekening niet meer betaalt, lees je in aparte artikelen.

Preventie

Gemeenten zetten ook in op het voorkomen van schulden. Bij grote gebeurtenissen, zoals een scheiding of het verlies van werk, is de kans op schulden groter. Goede voorlichting op zo’n moment helpt. Mensen met een laag inkomen weten ook niet altijd dat ze recht hebben op regelingen, zoals bijzondere bijstand voor een onverwachte, noodzakelijke uitgave. Daarmee kunnen ze de huur of hun zorgverzekering blijven betalen.

Veelgestelde vragen over schulden