Bewindvoering, wat het kost en wat je zelf nog beslist

De post blijft dicht op de kast liggen, of je moeder met dementie betaalt dezelfde rekening drie keer. Dan kan een rechter iemand aanwijzen die het geld gaat beheren. Eind 2025 liepen er 265.000 dossiers bewind voor volwassenen. Dat staat in het jaarverslag van de Rechtspraak, de organisatie van alle rechtbanken in Nederland. Een bewindvoerder die dit als beroep doet, mag in 2026 in de regel hoogstens € 1.630 per jaar rekenen. Heb je schulden waar je zelf niet meer uitkomt, dan is dat € 2.107. Meer uitleg over rechters en regels vind je in het kennisgebied Juridisch.

Wat bewindvoering is en voor wie

Bewindvoering betekent dat een ander je geldzaken regelt omdat jij dat zelf niet goed kunt. Die ander heet de bewindvoerder. De rechter benoemt hem en controleert elk jaar wat hij met je geld heeft gedaan. De officiële naam is beschermingsbewind, of kortweg bewind.

De wet kent twee redenen voor bewind. De eerste is je lichamelijke of geestelijke toestand. Denk aan dementie, een verstandelijke beperking of hersenletsel na een ongeluk. De tweede reden is geld: je hebt problematische schulden of je geeft veel te veel uit. Problematische schulden zijn schulden waar je zelf niet meer uitkomt. Bij die tweede reden is bewind altijd tijdelijk. Zo staat het in het Burgerlijk Wetboek, de wet met de regels tussen burgers onderling.

Bewind is er alleen voor volwassenen. Voor een kind met een beperking kun je het volgens de Rechtspraak aanvragen vanaf drie maanden voor de 18e verjaardag.

Het verschil met mentorschap en curatele

Bewind gaat alleen over geld en bezit. Voor beslissingen over zorg is er mentorschap, en curatele regelt beide. De rechter die erover beslist is de kantonrechter. Dat is de rechter voor alledaagse zaken, zoals huur, werk en dus ook bewind.

In de tabel hieronder zie je per maatregel waar hij over gaat en wat je zelf nog mag. De onderste rij laat zien hoe vaak elke maatregel voorkomt. Leefgeld is het bedrag voor je dagelijkse boodschappen.

Curatele is de zwaarste van de drie. Wie onder curatele staat, is handelingsonbekwaam. Dat betekent dat je zelf geen geldige afspraken meer kunt maken, zoals een huurcontract of een abonnement. De rechter kiest daar alleen voor als bewind of mentorschap niet genoeg is.

Je kunt bewind en een mentor tegelijk aanvragen. Je betaalt dan één keer de kosten van de rechtbank. Het aantal mentorschappen groeit elk jaar, schrijft de Rechtspraak. Het aantal bewinden bleef sinds 2023 gelijk.

Niet elk bewind staat in het openbare register

Er bestaat een openbaar register waarin iedereen gratis kan opzoeken of iemand onder curatele of bewind staat. Het heet het Centraal curatele- en bewindregister. Een bedrijf kan er zo in kijken voordat er een contract komt.

Curatele staat er altijd in. Bewind wegens schulden of te veel uitgeven ook. Bewind wegens je lichamelijke of geestelijke toestand staat er volgens het Burgerlijk Wetboek alleen in als de rechter dat apart bepaalt. De ministeries hebben samen een website, de Rijksoverheid. Daar staat kortweg dat de bewinden in het register staan. De wet is preciezer. Bewind wegens dementie staat er dus niet vanzelf in. Mentorschap staat in geen enkel openbaar register.

Sta je in het register en koop je toch iets groots zonder toestemming? Dan kan je bewindvoerder die koop laten terugdraaien.

Twee soorten bewindvoerders bij schulden

Heb je schulden, dan kun je twee bewindvoerders tegenkomen die elk iets anders doen.

De eerste is de bewindvoerder uit dit artikel. Hij betaalt je vaste lasten, zorgt dat er geen nieuwe schulden bijkomen en maakt afspraken met de mensen die geld van je krijgen. Soms loopt dat via een deurwaarder. Wat er gebeurt als die beslag legt op je loon of bankrekening, lees je in ons artikel daarover.

De tweede kom je tegen in de wettelijke schuldsanering. Dat traject heet de Wsnp en duurt 18 maanden. Je spaart dan zoveel mogelijk om je schulden af te betalen, en deze bewindvoerder houdt daar toezicht op. Hoe je in zo’n traject komt, staat in ons artikel over schuldhulp van je gemeente.

Eén persoon mag van de wet niet beide rollen hebben bij dezelfde cliënt. Kom je vanuit bewind in de schuldsanering, dan krijg je er volgens de Rechtspraak een tweede bewindvoerder bij.

Bewind wegens schulden loopt volgens de Rechtspraak in ieder geval vijf jaar, en langer als dat nodig is. Na drie jaar kijkt de rechter tussentijds of het bewind kan stoppen of moet doorlopen. Zijn je schulden afbetaald, dan bekijkt je bewindvoerder met de rechtbank of je het weer zelf kunt.

Wat je zelf nog beslist en wat niet

Onder bewind beslis je zelf over je dagelijkse uitgaven en over alles wat niet over geld gaat. Over grote uitgaven beslist je bewindvoerder, of de rechter.

Dit mag je volgens de Rechtspraak zelf blijven doen:

• boodschappen, kleding en andere kleine uitgaven betalen van je leefgeld
• stemmen bij verkiezingen
• beslissen over de opvoeding van je kinderen
• een testament maken

Dit doet je bewindvoerder voor je, of je hebt er zijn toestemming voor nodig:

• rekeningen betalen en je belastingaangifte doen
• een contract afsluiten, bijvoorbeeld voor een telefoon
• een aankoop doen van € 2.000 of meer
• iets van je bezit verkopen, zoals je auto of je huis

Trouwen en samenwonen hebben gevolgen voor je geld. Ook daarvoor vraag je volgens de Rechtspraak toestemming aan je bewindvoerder. Zegt hij nee, dan kun je zelf de rechter om toestemming vragen.

Ook je bewindvoerder mag niet alles alleen beslissen. Voor een uitgave boven € 2.000 heeft hij jouw toestemming nodig, of die van de rechter. En hij moet je laten zien wat er met je geld gebeurt.

Hoeveel leefgeld je krijgt

Voor leefgeld bestaat geen wettelijk bedrag. Je bewindvoerder bepaalt het, als het kan samen met jou. Het geld komt op een aparte rekening, de leefgeldrekening. Wat je ermee koopt, hoeft je bewindvoerder niet aan de rechter te laten zien.

Een houvast is er wel. Die komt van het Nibud. Dat instituut doet onderzoek naar het huishoudboekje van Nederlanders en heeft een richtlijn voor leefgeld bij schulden. Sinds juli 2026 is dat minstens € 91 per week voor een alleenstaande. Voor een stel zonder kinderen is het minstens € 162 per week. Daar vallen eten, verzorging en een deel van je vervoer onder. Vaste lasten en kleding horen er niet bij.

Krijg je als alleenstaande € 50 per week, of als stel € 75? Vraag dan hoe dat bedrag is berekend. Het Nibud noemt die bedragen verouderd.

Wat bewindvoering kost in 2026

Een bewindvoerder van beroep kost in 2026 hoogstens € 1.630 per jaar. Daar komen eenmalige kosten bij voor de rechtbank en voor het opstarten. Je betaalt alles zelf, uit je inkomen of vermogen. De bedragen staan in een regeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Bij uitzonderlijke omstandigheden mag de rechter een ander bedrag vaststellen.

In de tabel hieronder staan de bedragen van 2026 voor een bewindvoerder van beroep en voor een familielid. De laatste kolom rekent het jaarbedrag om naar een maand.

Het eerste jaar is het duurst. Heb je een bewindvoerder van beroep, dan ben je volgens onze berekening € 2.490 kwijt. Bij problematische schulden is dat € 2.967. Een familielid krijgt geen apart bedrag voor het opstarten. Het eerste jaar kost dan € 976.

Het bedrag voor de rechtbank heet griffierecht. Je betaalt het ook als je de rechter later vraagt het bewind te stoppen. Een andere bewindvoerder vragen kost niets.

Waarom de bedragen in 2026 zo stegen

De bedragen gingen op 1 januari 2026 volgens onze berekening met ruim 16 procent omhoog. Een bewindvoerder van beroep ging van € 1.403 naar € 1.630 per jaar. Dat komt door twee verhogingen tegelijk, staat in de Staatscourant van 18 november 2025. De Staatscourant is het blad waarin de overheid haar besluiten bekendmaakt. Naast de gewone jaarlijkse aanpassing kwam er één keer 10,5 procent bij, vanwege de werkdruk bij bewindvoerders.

De bedragen in de regeling zijn zonder btw. Sinds 1 januari 2026 komt er ook geen btw meer bij. Op die dag veranderde de wet over de btw. Sindsdien mag een bewindvoerder geen btw meer rekenen, ook niet als zijn kantoor winst wil maken. Dat schreef het kabinet in november 2025 aan de Eerste Kamer. Tot en met 2025 mochten die kantoren kiezen of ze btw rekenden.

Rekende jouw kantoor in 2025 nog 21 procent btw? Dan betaalde je volgens onze berekening € 1.697,63 per jaar: € 1.403 plus btw. Nu betaal je € 1.630. Bij een stichting zonder winstdoel, die al geen btw rekende, werd het wel duurder. Staat er op een rekening over 2026 toch btw, vraag je bewindvoerder dan om uitleg.

Wie betaalt bij een laag inkomen

Kun je de bewindvoerder niet betalen, dan kun je bijzondere bijstand vragen bij je gemeente. Dat schrijft de Rijksoverheid. Bijzondere bijstand is een vergoeding voor extra kosten die je zelf niet kunt opbrengen. Je hoeft er geen gewone bijstandsuitkering voor te hebben.

Je bewindvoerder kan het voor je aanvragen. De gemeente bepaalt of je het krijgt. Vraag er dus naar voordat het bewind begint.

Wat we over 2027 weten

De bedragen voor 2027 waren op 4 oktober 2026 nog niet bekend. Vast staat wel hoe ze worden berekend. Per 1 januari 2027 volgt weer alleen de gewone jaarlijkse aanpassing aan de lonen en de prijzen. In 2025 stonden de nieuwe bedragen op 18 november in de Staatscourant.

Een familielid als bewindvoerder

Een familielid kan bewindvoerder worden, en de wet geeft daar de voorkeur aan. De rechter volgt eerst jouw eigen keuze. Heb je geen voorkeur, dan komt je partner als eerste in beeld. Daarna volgen je ouders, kinderen, broers en zussen.

Het is flink wat werk. Een bewindvoerder uit de familie moet:

• bij de start een lijst maken van al het bezit en alle schulden
• een aparte rekening openen voor de vaste lasten en één voor het leefgeld
• één keer per jaar aan de rechter laten zien wat er binnenkwam en wat eruit ging
• vooraf toestemming vragen voor een schenking en voor de verkoop van bezit

Daar staat een vergoeding tegenover van € 883 per jaar in 2026. Reiskosten zitten daar al in. Twee bewindvoerders delen één vergoeding. Wie voor drie of meer mensen bewindvoerder is, telt als beroepskracht.

Bewindvoering aanvragen in stappen

Bewindvoering vraag je aan bij de kantonrechter van de rechtbank in je eigen regio. Een advocaat heb je er niet voor nodig. Sinds 17 november 2025 kan dat bij elke rechtbank ook online. Het loket daarvoor heet Mijn CBM.

Je mag het voor jezelf aanvragen. Ook je partner en je familie mogen dat, tot en met ooms, tantes, neven en nichten. Bij schulden mag ook je gemeente het vragen.

Zo loopt het daarna:

• Je verzamelt de papieren. Bij schulden stuur je een lijst van je schulden mee, bij ziekte een verklaring van bijvoorbeeld een arts.
• Je naaste familie mag reageren. Dat zijn je partner en je volwassen kinderen. Heb je die niet, dan zijn het je ouders en je volwassen broers en zussen.
• Als het nodig is, komt er een zitting of een gesprek. De rechter wil dan weten of je de hulp echt nodig hebt. Het is geen verhoor.
• De rechter beslist. Het bewind begint de dag nadat de rechtbank de beslissing heeft verstuurd.

De Rechtspraak streeft naar een zitting binnen acht tot tien weken. De beslissing volgt twee tot drie weken later. Samen is dat volgens onze berekening 10 tot 13 weken.

Ben je het niet eens met de beslissing, dan kun je binnen drie maanden naar een hogere rechter. Dat heet hoger beroep, en daarvoor heb je wel een advocaat nodig.

Klagen over je bewindvoerder of stoppen

Ben je niet tevreden, praat dan eerst met je bewindvoerder. Een bewindvoerder van beroep moet volgens de Rechtspraak minstens vier dagen per week telefonisch bereikbaar zijn. Een e-mail beantwoordt hij binnen twee werkdagen. Helpt praten niet, dan dien je een klacht in bij de rechter die toezicht houdt. De Rechtspraak heeft daar een formulier voor. De rechter kan een andere bewindvoerder benoemen. Dat gebeurt niet zomaar: je moet er goede redenen voor hebben.

Stoppen kan op twee manieren. Tijdelijk bewind loopt vanzelf af op de datum in de beslissing. Bewind zonder einddatum stopt alleen als de rechter dat beslist. Jij kunt de rechter dat vragen, en je familie en je bewindvoerder ook.

De nadelen van bewindvoering

Bewindvoering kost geld en je levert zeggenschap in. Dat zijn de twee nadelen die je vooraf moet wegen.

Het geld eerst. Met een bewindvoerder van beroep kost het eerste jaar volgens onze berekening bijna € 2.500. Dat is veel voor iemand die al krap zit. De gemeente kan bijspringen, maar zeker is dat niet.

Dan de zeggenschap. Je beslist niet meer zelf over een nieuwe telefoon of een vakantie. Bij schulden staat je naam bovendien in een openbaar register. De Rechtspraak schrijft zelf dat bewind verdriet, angst, boosheid of schaamte kan geven.

Wij vinden bewind daarom een middel voor wie het echt niet zelf kan. Het is geen snelle oplossing voor een achterstand in de administratie. Ben je alleen het overzicht kwijt, ga dan eerst naar je gemeente. De kantonrechters hebben zelf afgesproken dat de aanpak van schulden bij voorkeur bij de gemeente ligt.

Anders is het als iemand dement is of een verstandelijke beperking heeft. Dan beschermt bewind iemand die zichzelf niet kan beschermen. Een familielid als bewindvoerder is dan de goedkoopste keuze.

Veelgestelde vragen over bewindvoering