Solvabiliteit, rentabiliteit en liquiditeit uitgelegd

De KVK, de Kamer van Koophandel waar elk bedrijf staat ingeschreven, geeft er vuistregels bij. Een solvabiliteit van 25 tot 40 procent of hoger en een current ratio van 1,2 tot 1,5 gelden als gezond. Heb je zelf een bedrijf, dan wil je deze termen kennen. Samen met EBIT en EBITDA vormen ze de grondslag om je cijfers te doorgronden. Dat is handig als je een lening bij de bank aanvraagt, je bedrijf wilt verkopen of de jaarcijfers en de toelichting daarop goed wilt begrijpen.

Ook als je zelf geen bedrijf hebt, kan het handig en belangrijk zijn om dit soort termen te kennen en te begrijpen. Al was het maar om tijdens een managementoverleg of bedrijfsuitje de gesprekken goed te kunnen volgen en mee te kunnen praten.

Wat betekent solvabiliteit?

Solvabiliteit is een financiële term die aangeeft of een bedrijf in staat is de lopende schulden terug te betalen op het moment dat het bedrijf stopt of failliet gaat. Bij solvabiliteit gaat het dus om de langere termijn verplichtingen. Heel belangrijk is daarbij de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen (bijvoorbeeld een lening bij de bank). Het berekenen van de solvabiliteit van een bedrijf is betrekkelijk eenvoudig en er zijn voor die berekening twee manieren:

1. Het eigen vermogen delen door het totaal vermogen × 100 procent

Financiers zien een bedrijf doorgaans als gezond als de uitkomst tussen de 25 en 40 procent of hoger ligt. De KVK tekent daarbij aan dat de norm verschilt per branche, per soort bedrijf en per financier.

2. Het eigen vermogen delen door het vreemd vermogen × 100 procent

Bij deze tweede manier geldt als gangbare vuistregel dat 50 tot 80 procent of hoger gezond is. Let op: dit is een vuistregel uit de praktijk en geen genormeerde grens.

De uitkomst van deze berekening geeft een zogenaamde ratio en die ratio is belangrijk voor het aanvragen van bijvoorbeeld een lening. De ratio geeft namelijk aan in welke mate een bedrijf afhankelijk is van vreemd vermogen. Hoe hoger de ratio, hoe beter voor het bedrijf.

Solvabiliteit verbeteren

Een slechte solvabiliteit is meestal het gevolg van te veel geld lenen of het gevolg van het compenseren van verliesjaren met behulp van eigen vermogen. Je kunt de solvabiliteit van je bedrijf verbeteren door minder winst uit te keren en het werkkapitaal te verbeteren. En natuurlijk door minder geld te lenen en investeringen uit te stellen als dat kan.

Wat is rentabiliteit?

Rentabiliteit gaat over de winstgevendheid van een bedrijf. Bij het berekenen van de rentabiliteit wordt gekeken naar de winst ten opzichte van het geïnvesteerde vermogen. Het is belangrijk dat een bedrijf winstgevend is, ook op de langere termijn. Vooral aandeelhouders die rekenen op dividend, de winstuitkering per aandeel, houden de rentabiliteit nauwlettend in het oog. Je kunt die ratio op drie manieren berekenen; de formules daarvoor zijn:

• RTV: het bedrijfsresultaat delen door het gemiddeld totaal geïnvesteerd vermogen × 100 procent
• REV: winst na aftrek van interest en belastingen delen door het gemiddeld geïnvesteerd eigen vermogen × 100 procent
• RVV: betaalde interest delen door het gemiddeld geïnvesteerd vreemd vermogen × 100 procent

Bereken je de rentabiliteit voor een vof, een commanditaire vennootschap of een eenmanszaak, trek dan eerst het inkomen van de ondernemer van de winst af. Het inkomen van de ondernemer telt niet mee voor de rentabiliteit.

Wat is een goede rentabiliteit?

De vraag wat een goede rentabiliteit is hangt af van welke formule je voor de berekening gebruikt. Bij RVV dient de rentabiliteit zo laag mogelijk te zijn en bij REV zo hoog mogelijk. Daarnaast is ook van belang hoe deze rentabiliteit gerelateerd is aan vergelijkbare bedrijven.

Een goede rentabiliteit zegt iets over de winstgevendheid van een bedrijf. Die winst heb je nodig om te investeren, te groeien en financiële tegenvallers op te vangen. Je kunt de rentabiliteit verbeteren door bijvoorbeeld vreemd vermogen aan te trekken, de kosten te verlagen of de omzet te verhogen.

Wat betekent liquiditeit?

Liquiditeit geeft aan of een bedrijf aan zijn kortlopende verplichtingen kan voldoen. Met andere woorden: is er genoeg geld in kas of op de bankrekening om de openstaande rekeningen en de rente op schulden te betalen? Net als solvabiliteit en rentabiliteit druk je liquiditeit uit in een ratio.

Als je een liquiditeitsbegroting wilt maken, moet je letten op drie verschillende soorten inkomsten en uitgaven. Ten eerste de inkomsten en uitgaven uit bedrijfsactiviteiten, ten tweede uit investeringen en als derde uit financiering. Het gaat om drie verschillende geldstromen. De berekening van de liquiditeit is altijd een momentopname, want er komen bij een bedrijf dagelijks zowel orders als rekeningen binnen. De liquiditeitsratio’s kunnen dan ook van dag tot dag verschillen.

Hoe bereken je de liquiditeit?

Er zijn twee gangbare liquiditeitsratio’s: de current ratio en de quick ratio. Bij allebei deel je je vlottende activa door je kort vreemd vermogen. Onder kort vreemd vermogen vallen je crediteuren en je rekening-courantkrediet.

Het verschil zit in de voorraad. De current ratio telt je voorraad mee, de quick ratio niet. Dat is een bewuste keuze: voorraad zet je niet altijd snel om in geld. Heb je veel voorraad die traag verkoopt, dan is de quick ratio het eerlijkere getal. Voor een dienstverlener zonder voorraad vallen beide ratio’s samen.

Een current ratio onder de 1 betekent dat je kortlopende schulden groter zijn dan je vlottende activa. Je komt dan op korte termijn geld tekort, ook als je bedrijf op papier winstgevend is. Dat verschil tussen winst en kas is de reden dat winstgevende bedrijven soms alsnog omvallen.

De liquiditeitspositie is niet alleen belangrijk voor de ondernemer zelf, maar ook voor leveranciers, banken en beleggers. Je kunt hem verbeteren door goed op betalingstermijnen te letten: verleng de termijn van de rekeningen die je moet betalen en verkort die van de facturen die je zelf verstuurt. Je hebt dan langer geld in kas. Goed debiteurenbeheer is daarbij doorslaggevend.

Waar let een financier op?

Vraag je een lening aan of zoek je een investeerder, dan kijkt de tegenpartij zelden naar één getal. Dit weegt mee:

• De drie kengetallen in samenhang: Een hoge solvabiliteit met een current ratio onder de 1 vertelt een ander verhaal dan beide netjes op orde.
• Het verloop over meerdere jaren: Een ratio van vorig jaar zegt weinig; de richting waarin hij beweegt zegt veel.
• De branche: Wat in de detailhandel normaal is, is in de dienstverlening ongebruikelijk. Zoek cijfers van vergelijkbare bedrijven voordat je je eigen getal beoordeelt.
• De onderbouwing: Een liquiditeitsprognose voor de komende twaalf maanden en een toelichting waarom een getal afwijkt, wegen zwaarder dan het getal zelf.
• De afhankelijkheid: Van één grote klant, van één leverancier of van de eigenaar. Dat staat in geen enkele ratio, maar bepaalt wel het risico.

Wijkt een kengetal af, dan is dat geen diskwalificatie. Kunnen uitleggen waarom en wat je eraan doet, telt zwaarder dan een cijfer dat toevallig binnen de vuistregel valt.

Veelgestelde vragen over de drie kengetallen