Doorstroomtoets 2027, de data en wat de uitslag verandert

In 2027 maken leerlingen de toets tussen 25 januari en 12 februari. De papieren versie is op dinsdag 26 en woensdag 27 januari. Dat meldt de Rijksoverheid voor schooljaar 2026-2027. Valt de toets hoger uit dan het voorlopige advies van de school, dan gaat dat advies in principe omhoog. Omlaag kan het niet. In schooljaar 2024-2025 scoorde ruim een kwart van de leerlingen hoger dan hun advies, en 71 procent van hen kreeg een hoger advies. Dat telde DUO, de dienst van de overheid die de onderwijsgegevens bijhoudt. Meer over school en opgroeien staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

De data van schooljaar 2026-2027

Het schooladvies in groep 8 komt in vier stappen: het voorlopige advies, de toets, het definitieve advies en de aanmelding op de middelbare school. In de tabel hieronder zie je per moment de datum en wat er dan gebeurt.

Wanneer je het voorlopige advies krijgt

Het voorlopige advies krijg je in 2027 tussen maandag 11 en vrijdag 29 januari. De wet noemt 10 tot en met 31 januari, maar die twee dagen vallen in 2027 op een zondag. Neemt de school de toets op papier af, dan moet het advies er uiterlijk op maandag 25 januari zijn. In de wet staat namelijk dat het advies vóór de toets komt. Bij een digitale toets geldt de dag vóór de toetsdag die de school kiest.

De papieren toets is al in januari

De papieren toets is dit schooljaar in de eerste week van de toetsperiode, dus al in januari. In eerdere jaren was dat de tweede week, schrijft de Rijksoverheid. En in 2026 maakten de meeste kinderen de toets op papier: 115.815 van de 175.453 leerlingen. Dat is twee op de drie. Blijft die verdeling zo, dan valt de toets in 2027 voor de meeste kinderen in januari en niet in februari. De cijfers komen van het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Dit college bewaakt namens de overheid de kwaliteit van de toetsen en bepaalt bij welke score welk advies hoort.

In de wet staat nog februari

De toetsperiode duurt drie weken, maar de Wet op het primair onderwijs noemt er twee: de eerste of de tweede volle week van februari. In 2027 zijn dat de weken van 1 en van 8 februari. De week ervoor kwam er in 2024 bij, zodat scholen de toets vóór carnaval kunnen plannen. De minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs schreef dat op 26 september 2023 aan de Tweede Kamer. In dezelfde brief staat dat de verlenging naar drie weken daarna in de wet zou komen. In de wettekst die op 2 oktober 2026 geldt, staat die derde week nog niet. De papieren toets van 26 en 27 januari valt daarmee buiten de weken die de wet noemt.

Voor jou verandert dat niets, want scholen werken met de data van de Rijksoverheid.

De aanmeldweek valt rond Pasen

De centrale aanmeldweek loopt in 2027 van donderdag 25 tot en met woensdag 31 maart. In die week vallen Goede Vrijdag, op 26 maart, en tweede paasdag, op 29 maart. Reken er niet op dat een school op die dagen open is. Kijk dus op tijd hoe en wanneer de middelbare school van je keuze aanmeldingen aanneemt.

Als eerste aanmelden heeft geen zin. Alle leerlingen die vóór 1 april 2027 zijn aangemeld, tellen als gelijktijdig aangemeld, schrijft de Rijksoverheid. De middelbare school beslist binnen zes weken, dus uiterlijk op 12 mei. Lukt dat niet, dan meldt de school je dat en valt het besluit uiterlijk op 9 juni 2027.

Wat de doorstroomtoets meet en wat niet

De doorstroomtoets meet drie onderdelen: lezen, rekenen en taalverzorging. Taalverzorging gaat over de regels voor correct schrijven, zoals spelling en leestekens. Zelf een tekst schrijven hoort er niet bij, en spreken ook niet. Die twee onderdelen hoeft de toets niet te meten, staat in het Toetsbesluit PO. Dat is het besluit met de regels voor de toets.

De uitslag bestaat uit twee delen. Het eerste is het toetsadvies: het soort middelbare school dat bij de score past. Het tweede is het niveau dat je kind haalt op elk onderdeel. Die niveaus heten referentieniveaus. Hoe ze werken, lees je in ons artikel over de taalniveaus 1F tot en met 4F. In 2026 haalde 98 procent van de leerlingen het basisniveau 1F voor lezen en 89,7 procent dat voor rekenen, meldt het CvTE.

Waar het voorlopige advies op rust

Het voorlopige advies rust op meer dan toetsen alleen. De Rijksoverheid noemt onder meer wat de leerkracht in de klas ziet, de werkhouding en de motivatie. Ook de resultaten uit het leerlingvolgsysteem van groep 7 en 8 tellen mee. Dat systeem is de reeks toetsen waarmee de school je kind volgt. Hoe kinderen in deze jaren groeien, lees je in ons artikel over de ontwikkeling van een schoolkind.

De toets komt daar als controle bij. De wet noemt hem een objectief, tweede gegeven.

Cito-toets is de naam van vroeger

Veel ouders zeggen nog Cito-toets, maar die naam klopt niet meer. De Cito-toets was tot 2015 de toets aan het eind van groep 8, schrijft de Rijksoverheid. Later heette hij eindtoets, en sinds schooljaar 2023-2024 doorstroomtoets. Scholen kiezen nu zelf uit meerdere toetsen.

Voor schooljaar 2026-2027 zijn het er vijf: Dia, DOE, IEP, Leerling in beeld en ROUTE 8. Dat meldt het CvTE. Je leest op andere sites vaak nog een zesde naam, AMN. Die toets staat voor dit schooljaar niet op de lijst. De DOE-toets is de toets van de overheid zelf. In 2026 gebruikten scholen daarvan alleen de versie in braille en de versie voor slechtziende leerlingen, schrijft het college. Leerling in beeld is van het bedrijf Cito B.V. In 2026 maakten 94.200 leerlingen die toets, 54 procent van het totaal. Ruim de helft maakte dus nog steeds een toets van Cito, alleen heet hij anders. Welke toets je kind ook maakt, het CvTE rekent de scores om naar dezelfde maat.

Schooladvies bijstellen na de doorstroomtoets

Is het toetsadvies hoger dan het voorlopige advies, dan stelt de school het advies bij: het gaat omhoog naar het niveau van de toets. Zo staat het sinds schooljaar 2023-2024 in de wet. Daarvoor hoefde een school het advies alleen opnieuw te bekijken. Nu mag de school het oude advies alleen houden als een hoger advies niet in het belang van je kind is. Dat moet ze dan uitleggen.

Een advies met twee schoolsoorten, zoals havo/vwo, noemen we hier een dubbel advies. De Rijksoverheid geeft voorbeelden. Neem een kind met het voorlopige advies havo/vwo. Wijst de toets vwo aan, dan wordt het definitieve advies vwo. Alleen als de school uitlegt waarom dat niet in het belang van je kind is, blijft het havo/vwo. Bij een voorlopig advies havo en een toetsadvies vwo zijn er drie uitkomsten. De school gaat naar vwo, kiest met uitleg voor havo/vwo, of houdt met uitleg vast aan havo. De tussenstap mag omdat het verschil hier groter is dan een half niveau. Een half niveau is de stap van havo naar havo/vwo.

Voor praktijkonderwijs gelden andere regels. Heeft je kind het advies praktijkonderwijs en het toetsadvies praktijkonderwijs/vmbo bb, dan past de school het advies niet aan. Bij een hoger toetsadvies doet ze dat wel, tenzij het niet in het belang van je kind is. De letters bb staan voor de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo. Daarboven ligt kb, de kaderberoepsgerichte leerweg. Nog hoger is gl-tl, de gemengde en theoretische leerweg.

Hoe vaak het advies omhooggaat

Valt de toets hoger uit, dan gaat het advies bij 71 procent van de leerlingen omhoog. In schooljaar 2024-2025 scoorden 44.768 van de 162.299 leerlingen hoger dan hun voorlopige advies. Dat is 27,6 procent. Van die groep kregen 31.815 leerlingen een hoger definitief advies. In een klas van 25 scoren dus 7 kinderen hoger, en 5 van hen krijgen een hoger advies. Voor de wetswijziging was dat veel minder. In schooljaar 2022-2023 stelden scholen 29,2 procent van die adviezen bij.

Hoe vaak de school meegaat, verschilt sterk per advies. In de tabel hieronder zie je per voorlopig advies hoe vaak de toets hoger uitviel, en hoe vaak de school het advies dan bijstelde. De percentages zijn afgerond. Vwo staat er niet in, want hoger dan vwo kan niet. Praktijkonderwijs ook niet, omdat daar andere regels gelden.

Waarom een advies voor één schoolsoort vaker omhoog kan

Bij een advies voor één schoolsoort kan de toets nooit gelijk uitkomen: de uitslag is hoger of lager. Dat komt door de indeling van de toetsadviezen, legt DUO uit. Er zijn er zes, en vijf daarvan noemen twee schoolsoorten, zoals havo/vwo. Alleen vwo staat er los. Een toetsadvies dat precies havo zegt, bestaat dus niet. Daardoor valt de toets bij een advies voor één schoolsoort veel vaker hoger uit dan bij een dubbel advies.

De school gaat bij zo’n advies wel minder vaak mee: bij ongeveer twee op de drie leerlingen. Bij de dubbele adviezen is dat 77 tot 89 procent. Ook daar heeft DUO een verklaring voor. Bij een dubbel advies telt de toets pas als hoger wanneer hij een hele stap hoger uitkomt. Van vmbo gl-tl/havo naar havo/vwo bijvoorbeeld. Bij zo’n groot verschil past de school het advies vaker aan.

Je advies kan niet omlaag

Een lagere score op de toets verandert niets aan het advies. De school kan het dan niet naar beneden bijstellen, schrijft DUO. En lager scoren is heel gewoon. In 2026 had 39 procent van de leerlingen een toetsadvies onder het voorlopige advies. Bij 30,9 procent was het gelijk en bij 30,1 procent hoger, meldt het CvTE. Dat is meer dan de 27,6 procent van DUO, maar het gaat om een ander jaar en een andere telling. Het college kende het voorlopige advies van 61 procent van de leerlingen en schatte de rest.

Wie de doorstroomtoets niet hoeft te maken

Drie groepen leerlingen kan de school in overleg met de ouders vrijstellen van de doorstroomtoets, schrijft de Rijksoverheid.

• Leerlingen die naar het voortgezet speciaal onderwijs gaan en daar worden voorbereid op werk of dagbesteding.
• Leerlingen met een IQ lager dan 75.
• Leerlingen die vier jaar of korter in Nederland zijn en het Nederlands nog niet genoeg beheersen.

Wil je dat je kind de toets toch maakt, dan mag dat. Zonder toets telt het schooladvies gewoon voor de toelating. Alle andere kinderen in groep 8 maken de toets, ook als ze waarschijnlijk naar het praktijkonderwijs gaan.

Is je kind op de toetsdag ziek, dan haalt het de toets in. Volgens de wet regelt de school dat binnen drie weken. Dat hoeft alleen niet als het om medische redenen onmogelijk is.

Voor leerlingen met een beperking zijn er aangepaste versies, zoals grote letters voor slechtziende kinderen of aanpassingen bij dyslexie. De directeur van de school beslist daarover. Blijft je kind zitten in groep 8, dan maakt het de toets opnieuw. Slaat het groep 8 over, dan mag het de toets in groep 7 maken, maar dat hoeft niet.

Niet eens met het schooladvies

Ben je het niet eens met het schooladvies, praat dan eerst met de leerkracht en zo nodig met de directeur. Dat is de route die de Rijksoverheid noemt. Doe dat ook als het advies je overvalt. Je zit in januari tegenover de leerkracht, en op het papier staat een schoolsoort die je niet had verwacht. Vraag dan waar het advies op rust. Kom je er samen niet uit, dan kun je een klacht indienen bij de klachtencommissie van de school. Dat is de commissie die klachten van ouders over de school beoordeelt. Hoe dat gaat, staat in de schoolgids.

Valt de toets hoger uit en houdt de school vast aan het oude advies, vraag dan om de uitleg. De school is verplicht die te geven. Ons advies: vraag de uitleg op papier.

Heeft je kind een dubbel advies? Een middelbare school mag de basisschool niet vragen om een advies voor één schoolsoort.

Het moment dat telt

Het moment dat telt, komt in maart. Dan beslist de school of het advies omhooggaat. De toetsdag zelf is niet het moment om je druk over te maken, want de toets kan je kind alleen helpen. In schooljaar 2024-2025 hielden 12.953 leerlingen hun oude advies, terwijl hun toets hoger uitviel. Bij een deel van hen zal dat terecht zijn geweest.

Maar hoe vaak een school meegaat, hangt ook af van waar ze staat. In de grote steden stelden scholen 83 procent van die adviezen bij. In gebied dat niet of weinig stedelijk is, was dat 63 procent. Daar scoorden wel meer leerlingen hoger dan hun advies: ongeveer een derde, tegen 23 procent in de grote steden. Alles bij elkaar kreeg in elk soort gebied ongeveer een op de vijf leerlingen een hoger advies, schrijft DUO. Toch is het verschil in meegaan moeilijk uit te leggen met het belang van het kind alleen. Daar ligt wat ons betreft het zwakke punt van het systeem.

Het advies is ook geen eindstation. Op de middelbare school kan je kind nog van schoolsoort wisselen, schrijft de Rijksoverheid. DUO volgde leerlingen tot in de derde klas. Daar zat 71 tot 72 procent op het niveau van het definitieve advies. Bij een dubbel advies telde DUO beide niveaus mee. Ruim een kwart zat dus hoger of lager dan het advies. Welk diploma je kind uiteindelijk minimaal nodig heeft, lees je in ons artikel over leerplicht en startkwalificatie.

Het plan voor één toets vanaf schooljaar 2029-2030

Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs wil dat alle leerlingen vanaf schooljaar 2029-2030 dezelfde toets maken, voor het eerst in 2030. Dat schreef ze aan de Tweede Kamer, meldde de Rijksoverheid op 2 juli 2026. Scholen kiezen dan niet meer zelf een toets, alleen nog tussen papier en digitaal. Het is een plan, en dit is de stand van die dag. De staatssecretaris kan het besluit bij nieuwe ontwikkelingen nog opnieuw bekijken of uitstellen.

De reden is twijfel of de toetsen onderling te vergelijken zijn. Helemaal vergelijkbaar worden ze nooit: dat is een utopie, schrijft de staatssecretaris. Het CvTE ziet in de cijfers van 2026 een duidelijke verschuiving van digitaal naar papier. Scholen die overstapten, lijken betere resultaten te halen. Het college onderzoekt dat verschil nog.

Tielen legt ook uit waarom ze de toets wil houden. “Sommige groepen leerlingen, zoals meiden, worden nu vaak onderschat bij het schooladvies en dat kan heel lang doorwerken. De doorstroomtoets gaat dat tegen.” DUO ziet hetzelfde: 29 procent van de meiden scoorde in 2024-2025 hoger dan het voorlopige advies, tegen 26 procent van de jongens. Voor groep 8 van dit schooljaar verandert er niets.

Veelgestelde vragen over de doorstroomtoets