Studieschuld aflossen of niet? Wat het doet met je hypotheek

De rente op een studieschuld staat telkens vijf jaar vast. Wie in 2026 zo’n nieuwe periode begon en 35 jaar de tijd heeft om af te lossen, betaalt 2,33 procent. Dat staat bij DUO, de Dienst Uitvoering Onderwijs die studiefinanciering regelt. Bij die lage rente levert extra aflossen aan rente weinig op. De grotere vraag is een huis. Een geldverstrekker telt je maandbedrag aan DUO zwaarder mee dan je het betaalt. Stel dat je hypotheekrente tien jaar vaststaat op 4 procent. Dan kost elke € 100 per maand aan DUO je ongeveer € 25.000 aan hypotheek. Meer over geld en regelingen staat in het kennisgebied Financieel.

Welke terugbetalingsregels voor jou gelden

Begon je in of na studiejaar 2015-2016 met studiefinanciering voor hbo of universiteit, dan heb je 35 jaar om af te lossen. Studeerde je eerder, dan is het meestal 15 jaar. DUO noemt dat de terugbetalingsregels, en de twee grootste heten SF35 en SF15. Het getal is het aantal jaren. Ook wie in of na 2023-2024 voor het eerst studiefinanciering kreeg, valt onder SF35.

Na je studie hoef je twee jaar nog niets te betalen. Dat heet de aanloopfase. Daarna begint de aflosfase, en dan schrijft DUO elke maand geld van je rekening af.

SF35 en SF15 naast elkaar

In de tabel hieronder staan de twee regels naast elkaar, met de bedragen voor 2026. De vrijstelling is het deel van je inkomen waar DUO niet naar kijkt.

Onder SF35 is de vrijstelling voor een alleenstaande zonder kinderen gelijk aan het minimumloon. In alle andere gevallen is hij 143 procent daarvan. Het inkomen van je partner telt mee. DUO kijkt naar je inkomen van twee jaar geleden, het peiljaar. Verdien je nu minder, dan kun je vragen om een recenter jaar als uitgangspunt.

Wat de rente je kost

Bij 2,33 procent kost een studieschuld van € 30.000 je in 35 jaar ongeveer € 13.900 aan rente. Dat geldt als je bij de start van het aflossen zoveel schuld hebt en steeds het volledige maandbedrag betaalt. Dat is een eigen rekensom met een rente die de hele looptijd gelijk blijft. In werkelijkheid verandert hij elke vijf jaar.

DUO zet je rente namelijk telkens vijf jaar vast. Dat heet de rentevaste periode. De hoogte volgt de rente die de overheid zelf betaalt als ze voor vijf jaar geld leent. Onder SF35 is dat het gemiddelde van oktober tot en met september, onder SF15 alleen van de maand september. De rente komt elke maand bij je schuld, en over die rente betaal je daarna ook weer rente.

Zet die rente naast wat je spaargeld opbrengt. Krijg je op je spaarrekening minder rente dan je aan DUO betaalt, dan scheelt aflossen geld. Maar het gaat om kleine bedragen. Wie € 1.000 extra aflost, betaalt het eerste jaar ongeveer € 23 minder rente.

Nieuwe rente in 2027 voor wie in 2021 stopte

De rente voor 2027 stond op 26 september 2026 nog niet op de site van DUO. Terugbetalers krijgen elk jaar in november een bericht over hun rente en maandbedrag voor het nieuwe jaar. Voor één groep is dat bericht belangrijk. Van 2017 tot en met 2022 was de rente 0 procent. Stopte je studiefinanciering in 2021, dan begon je aanloopfase in 2022 en staat je rente tot en met december 2026 op nul. In januari 2027 krijg je voor vijf jaar de rente van 2027.

Hoeveel dat scheelt, zie je in de tabel hieronder. We gaan uit van een schuld van € 30.000 bij de start van het aflossen in 2024. Na drie jaar zonder rente staat er in januari 2027 nog € 27.429 open, met 32 jaar te gaan.

Dit is het volledige maandbedrag. Verdien je weinig, dan betaal je minder, want DUO kijkt ook naar je inkomen.

Wat je per maand betaalt

DUO rekent eerst uit hoeveel je per maand nodig hebt om je schuld met rente binnen de looptijd af te lossen. Dat is het wettelijk maandbedrag. Daarna kijkt DUO naar je inkomen. Dat heet je draagkracht. Onder SF35 is die 4 procent van je inkomen boven de vrijstelling, onder SF15 12 procent. Is je draagkracht lager dan het wettelijk maandbedrag, dan betaal je dat lagere bedrag.

Een lager maandbedrag heeft een prijs. Je schuld daalt dan langzamer, en daardoor betaal je in totaal meer rente, schrijft DUO. Is er na 35 of 15 jaar nog schuld over, dan scheldt DUO die kwijt.

Rekenvoorbeeld bij een schuld van € 30.000

Noor woont alleen, valt onder SF35 en heeft € 30.000 studieschuld tegen 2,33 procent. Haar wettelijk maandbedrag is € 104,53. In het peiljaar was haar verzamelinkomen € 40.000. Dat is het inkomen dat DUO bij de Belastingdienst opvraagt. Daarvan ligt € 13.180,58 boven de vrijstelling. Haar draagkracht is 4 procent daarvan per jaar, € 527. Per maand is dat € 43,94, en dat bedrag betaalt ze. De rente is in de eerste maand € 58,25. Haar schuld wordt dus eerst nog groter.

Pas bij een inkomen van ongeveer € 58.200 betaalt Noor het volledige bedrag. In de tabel zie je het wettelijk maandbedrag bij vier schulden. De derde kolom zegt vanaf welk inkomen een alleenstaande zonder kinderen dat volledige bedrag betaalt.

Blijf je je hele loopbaan onder die grens verdienen, dan betaal je waarschijnlijk niet alles terug. Het deel dat na 35 jaar overblijft, vervalt. Wie dan extra aflost, betaalt geld terug dat later misschien was kwijtgescholden. Reken daar alleen niet op als je verwacht dat je inkomen stijgt, of als je rente na vijf jaar omhooggaat.

Studieschuld en je hypotheek

Voor een hypotheek telt je studieschuld mee, ook al staat hij niet bij het BKR, het register waarin geldverstrekkers leningen opzoeken. Dat schrijft het Nibud, het onafhankelijke instituut voor budgetvoorlichting. Hoe zwaar hij telt, staat in de regeling voor hypotheken van het ministerie van Financiën. De geldverstrekker kijkt naar je maandbedrag voor rente en aflossing. Dat bedrag rekent hij hoger, omdat je de rente op een studielening niet van de belasting aftrekt en die op een hypotheek wel.

Hoeveel hoger, hangt af van de rente waarmee de geldverstrekker rekent. Zet je je hypotheekrente tien jaar of langer vast, dan is dat je eigen rente. Bij een kortere periode rekent hij met minstens 5 procent. Ligt die rente boven 3 en tot en met 4 procent, dan telt je maandbedrag 1,2 keer mee. Boven 4,5 tot en met 5,5 procent is dat 1,3 keer.

Voor je hypotheek rekent de geldverstrekker alsof je die in 30 jaar aflost. Bij 4 procent rente kost elke euro die je per maand minder kunt betalen je daardoor ongeveer € 209 aan hypotheek. Rekent hij met 5 procent, dan kost elke € 100 per maand aan DUO je ongeveer € 24.200.

Met € 30.000 studieschuld onder SF35 is je maandbedrag € 104,53. Keer 1,2 is dat € 125,44. Dat scheelt ongeveer € 26.300 aan maximale hypotheek.

Een laag maandbedrag helpt niet

Veel mensen denken dat een laag maandbedrag door hun draagkracht ook bij de hypotheek helpt. Dat klopt niet. Betaal je minder omdat DUO naar je inkomen kijkt, dan rekent de geldverstrekker met je actuele schuld, je rente en je resterende looptijd. Hetzelfde geldt voor een aflosvrije periode en voor de aanloopfase. Hij rekent dan zelf een maandbedrag uit alsof je je hele schuld in de resterende jaren aflost. Je lage bedrag telt dus niet mee.

Wat extra aflossen je hypotheek oplevert

Hoe een extra aflossing meetelt, hangt af van wat je nu betaalt. Betaal je het volledige maandbedrag, dan kijkt de geldverstrekker naar dat bedrag. Je aflossing helpt dan pas als DUO je maandbedrag opnieuw berekent. Daar vraag je om in Mijn DUO, en of het kan, hangt af van hoeveel je betaalt en hoeveel schuld er overblijft.

Zit je nog in de aanloopfase, heb je een aflosvrije periode of betaal je minder vanwege je inkomen? Dan rekent de geldverstrekker zelf met je actuele schuld. Een extra aflossing telt dan meteen mee.

Hoeveel het oplevert, hangt vooral af van het aantal jaren dat je nog hebt. In de tabel zie je wat € 10.000 extra aflossen doet. We rekenen met 2,33 procent rente op je studieschuld en 4 procent op je hypotheek, tien jaar vast.

Aflossen of eigen geld houden

Je leest vaak de vuistregel dat € 10.000 studieschuld je ook ongeveer € 10.000 aan hypotheek kost. Bij deze rentes klopt dat alleen bij een resterende looptijd van ongeveer 29 jaar. Heb je nog 35 jaar te gaan, dan levert € 10.000 aflossen minder hypotheek op dan het kost. Hou je dat geld als eigen geld voor de koop, dan heb je meer aan elke euro. Heb je minder dan 28 jaar over, dan levert elke afgeloste euro juist meer dan een euro aan hypotheek op. Bij 15 jaar is dat ongeveer € 1,66.

Dat geldt alleen als je inkomen bepaalt hoeveel je mag lenen. Een hypotheek mag hoogstens 100 procent van de waarde van de woning zijn. Wat de koop meer kost, betaal je dus meestal uit eigen geld.

Overstappen naar 35 jaar

Val je onder SF15 en is je aflosfase nog niet begonnen, dan mag je soms overstappen naar SF35. Met 35 jaar krijg je vaak een hogere hypotheek, omdat je maandbedrag lager is, schrijft DUO. Je schuld blijft dan wel langer bestaan, en je kunt in totaal meer rente betalen. Overstappen kan alleen vóór de start van je aflosfase.

De tegemoetkoming voor de pechgeneratie

Wie onder het leenstelsel studeerde, krijgt als de wet wordt aangenomen € 44,50 extra voor elke maand dat hij of zij onder dat stelsel studeerde. Bij vier jaar is dat € 2.136. Het gaat om studenten in het hbo of aan de universiteit die tussen 2015 en 2023 geen basisbeurs kregen, ook wel de pechgeneratie. Ze kregen eerder al een tegemoetkoming, maar het kabinet vond die achteraf te laag.

Wie de extra tegemoetkoming krijgt

Er gelden twee voorwaarden, dezelfde als bij de eerste tegemoetkoming. Je studeerde minstens twaalf maanden onder het leenstelsel. En je haalde je diploma, in de regel binnen tien jaar na je eerste studiefinanciering. Kon je door bijzondere omstandigheden geen diploma halen, en heeft DUO dat vastgesteld, dan kom je volgens het voorstel ook in aanmerking. Dat staat in de toelichting die minister Letschert van Onderwijs bij het wetsvoorstel schreef.

Op 26 september 2026 is het nog een voorstel. De Tweede Kamer debatteerde er op 23 september over en stemt op 6 oktober. Daarna is de Eerste Kamer aan de beurt. Het kabinet wil de wet op 1 januari 2027 laten ingaan, en DUO kent het geld naar verwachting vanaf april 2027 toe. Wie de eerste tegemoetkoming kreeg, krijgt de extra tegemoetkoming vanzelf.

Het bedrag gaat eerst van je studieschuld af. Heb je geen schuld meer, of een lagere schuld, dan krijg je de rest uitbetaald. Wachten met aflossen tot de tegemoetkoming er is, hoeft dus niet. Wordt de wet aangenomen, dan komt het bedrag hoe dan ook bij jou terecht, als lagere schuld of als geld op je rekening.

Rente en looptijd blijven gelijk

Hoop je op een lagere rente voor deze groep? Daar is het kabinet niet voor. In het debat stelde de SP voor om de rente op hun studieschuld op 0 procent te zetten en de looptijd terug te brengen naar 15 jaar. Volgens de minister is daar geen geld voor. De Kamer stemt op 6 oktober 2026 over de wet en over de voorstellen uit het debat.

Wanneer extra aflossen loont

Ons oordeel: bij 2,33 procent is extra aflossen vooral een keuze voor je hypotheek en veel minder voor je rente. Wie geen huis wil kopen, heeft meestal meer aan een buffer of aan het aflossen van duurdere schulden.

• Wil je binnen een paar jaar een huis kopen en bepaalt je inkomen hoeveel je mag lenen? Kijk dan in de tabel hierboven. Met minder dan 28 jaar te gaan loont aflossen voor je hypotheek vaak, met nog 35 jaar meestal niet.
• Heb je nog geen buffer, of sta je rood? Dan gaat dat voor. Hoe je geld verdeelt over sparen en aflossen, lees je in ons artikel over een budget maken.
• Verwacht je rond de grens uit de tabel te blijven verdienen en is je schuld groot? Dan wordt een deel misschien kwijtgescholden. Extra aflossen is dan een gok tegen je eigen toekomst.
• Springt je rente in januari 2027 van 0 procent naar het nieuwe percentage? Wacht het bericht van DUO in november af en beslis dan.

Krijg je een meevaller, zoals je vakantiegeld of een dertiende maand, dan kun je hetzelfde lijstje gebruiken. Wat je met je vakantiegeld kunt doen, zetten we op een rij in ons artikel over vakantiegeld slim besteden. Begin in elk geval in Mijn DUO. Daar zie je onder welke regels je valt en wanneer je rentevaste periode afloopt.

Veelgestelde vragen over studieschuld aflossen