Eenmanszaak, vof, maatschap of cv: de verschillen op een rij

De eenmanszaak is verreweg de meest gekozen rechtsvorm. Op 1 juli 2026 telde het CBS, het statistiekbureau van de overheid, 1.642.435 eenmanszaken op 2,4 miljoen bedrijven: twee op de drie. Samen met de vof, de maatschap en de cv vormt de eenmanszaak de groep zonder rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat het bedrijf geen eigen persoon is voor de wet, en dat jij dus zelf opdraait voor wat het bedrijf niet kan betalen. Dat geldt ook voor je spaargeld en je huis.

Wat deze vier rechtsvormen gemeen hebben

Een rechtspersoon is een organisatie die zelf rechten en plichten heeft, los van de mensen erachter. Een bv is daar een voorbeeld van. Wat dat precies inhoudt, staat in ons artikel over wat een rechtspersoon is. De rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid, zoals de bv en de stichting, behandelen we in rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid.

De vier rechtsvormen op deze pagina hebben drie dingen gemeen. Je hebt geen notaris en geen startkapitaal nodig: je schrijft je in bij de KVK, de Kamer van Koophandel, en betaalt daarvoor € 85,15. Je betaalt inkomstenbelasting over je winst, en als de Belastingdienst je als ondernemer ziet, krijg je de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling. En je hoeft je jaarrekening niet openbaar te maken bij de KVK.

Het grote verschil zit in wie waarvoor aansprakelijk is. De tabel zet de vier naast elkaar.

Eenmanszaak

Bij een eenmanszaak ben jij de enige eigenaar. Dat klinkt alsof je alleen werkt, maar dat hoeft niet: je mag personeel aannemen en meerdere vestigingen of handelsnamen hebben. Wel kun je maar één eenmanszaak tegelijk hebben.

Starten is eenvoudig. Je schrijft je in bij de KVK, en die geeft je gegevens door aan de Belastingdienst. Die bepaalt of je btw moet rekenen en stuurt je dan een btw-nummer. Je houdt een administratie bij en bewaart die zeven jaar.

De keerzijde is de aansprakelijkheid. Kan je bedrijf een rekening niet betalen, dan betaal je die met je eigen geld. Een uitkering bij ziekte krijg je als ondernemer ook niet vanzelf. Veel zelfstandigen sluiten daarom een verzekering af, al is die niet voor iedereen verplicht; welke bedrijfsverzekeringen verplicht zijn, lees je in een apart artikel. Een goedkoper alternatief is een broodfonds met andere ondernemers. En wie als zelfstandige een kind verwacht, heeft met eigen regels te maken; dat staat in zzp en zwanger.

Maatschap

Een maatschap is een samenwerking van minstens twee mensen die hetzelfde beroep uitoefenen. Denk aan een tandartsenpraktijk of een advocatenkantoor. De deelnemers heten maten, en iedere maat brengt iets in: geld, spullen of werk.

Een maat gaat alleen verplichtingen aan voor zichzelf. Koopt een tandarts zelf een nieuwe behandelstoel, dan is alleen hij verantwoordelijk voor die rekening. Voor schulden van de maatschap als geheel is elke maat aansprakelijk voor een gelijk deel. Bij vier maten is dat voor elk een kwart.

Er bestaan twee soorten. Bij een openbare maatschap werk je samen onder één naam, en dat ziet de buitenwereld. Bij een stille maatschap niet: je deelt bijvoorbeeld alleen een pand of dure apparatuur. De winst verdeel je volgens de wet naar wat ieder inbrengt, of volgens eigen afspraken. Een contract is niet verplicht, maar wel verstandig.

Vennootschap onder firma (vof)

Een vof lijkt op een maatschap, maar is bedoeld voor ondernemers die samen een bedrijf runnen, zoals twee broers met een installatiebedrijf. De deelnemers heten vennoten. Het verschil met de maatschap zit in de aansprakelijkheid, en dat verschil is groot.

Elke vennoot is aansprakelijk voor alle schulden van de vof, ook als een andere vennoot ze heeft gemaakt. Eerst wordt gekeken of het geld van de vof zelf genoeg is. Is dat niet zo, dan mogen schuldeisers aankloppen bij het privévermogen van elke vennoot.

Daar komt bij dat elke vennoot zonder afspraken onbeperkt mag tekenen namens de vof. Koopt je compagnon een dure bestelbus, dan zit jij er ook aan vast. In een vof-contract kun je afspreken dat je boven een bepaald bedrag samen tekent. Stap je later in bij een bestaande vof, kijk dan eerst naar de cijfers: je wordt ook aansprakelijk voor schulden van vóór jouw komst.

Commanditaire vennootschap

Een cv is een vof met een geldschieter erbij. Er is minstens één beherende vennoot, die het bedrijf leidt, en één stille vennoot, die alleen geld inbrengt. Bij de KVK staan alleen de namen van de beherende vennoten; van de stille vennoten staat alleen hoeveel het er zijn en wat ze inbrengen.

De beherende vennoten zijn privé aansprakelijk voor alle schulden van de cv. De stille vennoot niet: die kan hoogstens zijn inbreng kwijtraken. Dat verandert als hij zich toch met het bedrijf gaat bemoeien, bijvoorbeeld door namens de cv te tekenen. Dan kan hij wel privé aansprakelijk worden.

Voor de belasting is de stille vennoot ook een ondernemer, maar dan voor een deel. Zijn inkomsten worden belast als winst uit onderneming, en hij mag gebruikmaken van de investeringsaftrek en willekeurige afschrijving. De zelfstandigenaftrek en de startersaftrek zijn er niet voor hem.

Is je partner aansprakelijk voor je bedrijf?

Bij alle vier de rechtsvormen kan ook je partner voor de schulden moeten opdraaien. Of dat zo is, hangt af van hoe jullie relatie is vastgelegd en wanneer. Voor een huwelijk en een geregistreerd partnerschap gelden dezelfde regels.

• Woon je samen met een samenlevingscontract, dan is je partner niet aansprakelijk.
• Ben je getrouwd op huwelijkse voorwaarden, dan hangt het af van wat erin staat.
• Ben je vóór 1 januari 2018 getrouwd in gemeenschap van goederen, dan is je partner aansprakelijk.
• Ben je daarna getrouwd, dan geldt een beperkte gemeenschap. Begon je het bedrijf vóór het huwelijk, dan is je partner niet aansprakelijk. Begon je het daarna, dan wel.

Wie wil voorkomen dat een schuldeiser bij het geld van zijn partner komt, legt dat vast in huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden. Dat gaat via de notaris.

De regels gaan veranderen

De maatschap, de vof en de cv heten samen personenvennootschappen. De overheid werkt aan nieuwe regels voor die groep, waarbij het verschil tussen de maatschap en de vof verdwijnt. Volgens de KVK is nog niet bekend wanneer dat ingaat. Tot die tijd gelden de regels op deze pagina.

Welke rechtsvorm past bij jou?

Ons oordeel: begin je alleen, dan is de eenmanszaak bijna altijd de logische eerste stap. Het kost weinig, je bent snel klaar en je houdt recht op de aftrekposten voor ondernemers. Ga je samenwerken, neem dan een vof en zet de afspraken over tekenen en winst op papier voordat je begint. Een maatschap is alleen zinnig als jullie hetzelfde beroep hebben en ieder voor zijn eigen klanten wil blijven werken. De cv is er voor wie iemand heeft die geld wil inbrengen zonder mee te werken.

Loopt je risico op, bijvoorbeeld omdat je grote opdrachten aanneemt of personeel in dienst hebt, dan is het tijd om naar een bv te kijken. Hoe je een eenmanszaak of vof later weer beëindigt, lees je bij stoppen met je bedrijf. Meer uitleg over starten en groeien vind je in ons kennisgebied Ondernemen.

Veelgestelde vragen over rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid