Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid: bv, nv en stichting

Rechtspersoonlijkheid betekent dat een organisatie zelf rechten en plichten heeft, net als een persoon. Ze kan zelf bezittingen hebben, contracten sluiten en schulden maken. Gaat het mis, dan kunnen schuldeisers in principe niet aan je privévermogen komen. Wat een rechtspersoon precies is, staat in een apart artikel. De rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid, zoals de eenmanszaak en de vof, staan in een apart artikel. Dit deel gaat over de rechtsvormen mét rechtspersoonlijkheid.

Rechtspersoonlijkheid in het kort

Het grootste voordeel is de beperkte aansprakelijkheid. Het grootste nadeel zijn de kosten. Voor de oprichting heb je een notaris nodig, de administratie is uitgebreider en je moet elk jaar jaarstukken deponeren bij de KVK. Die zijn openbaar. Bestuurders zijn bovendien niet altijd veilig: wie een bv of nv bewust slecht bestuurt, kan volgens de KVK alsnog persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Welke rechtsvormen zijn er?

De rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid, uit deel 1, zijn:

• Eenmanszaak
• Maatschap
• Vennootschap onder firma (vof)
• Commanditaire vennootschap (cv)

De belangrijkste rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid zijn:

• Besloten vennootschap (bv)
• Naamloze vennootschap (nv)
• Stichting
• Vereniging

Daarnaast bestaan onder meer de coöperatie, de onderlinge waarborgmaatschappij, het kerkgenootschap en publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals gemeenten. Die komen minder vaak voor en blijven hier buiten beschouwing.

Vier rechtsvormen zijn het belangrijkst; per vorm zie je hoe je hem opricht, welk startkapitaal nodig is en voor wie hij past.

Besloten vennootschap (BV)

Een bv richt je op via een akte bij de notaris. Daarna schrijf je haar in bij de KVK. De bv is een zelfstandige organisatie: jij bent aandeelhouder en meestal ook directeur. Heb je als directeur een groot deel van de aandelen, dan ben je directeur-grootaandeelhouder, afgekort dga.

Een minimumkapitaal is niet meer nodig; volgens de KVK volstaat één cent per aandeel. Een nadeel is dat banken daardoor minder snel geld lenen aan een nieuwe bv. Vaak moet je dan privé meetekenen, en daarmee ben je voor die lening toch persoonlijk aansprakelijk.

Bij de oprichting leg je ook de statuten vast: de interne regels van de bv. Daarin staan onder meer het doel, de bevoegdheden van de directie en de soorten aandelen. Verder moet je de uiteindelijk belanghebbenden inschrijven in het UBO-register. UBO staat voor ultimate beneficial owner. Dat is bijvoorbeeld iemand die meer dan 25 procent van de aandelen heeft.

Wat een bv fiscaal betekent

Kies een bv niet uitsluitend om je privéaansprakelijkheid te beperken. Een bv kost meer en vraagt meer administratie. Fiscaal werkt het zo:

• Als dga moet je jezelf een gebruikelijk loon betalen. Volgens de Belastingdienst is dat in 2026 minstens 58.000 euro, of meer als een vergelijkbare baan of de best betaalde werknemer meer verdient.
• De bv betaalt vennootschapsbelasting over de winst: 19 procent tot en met 200.000 euro, en 25,8 procent daarboven.
• Keert de bv winst uit aan de aandeelhouders, dan houdt ze 15 procent dividendbelasting in.

Een bv is daardoor pas bij een flinke winst voordeliger dan een eenmanszaak. Een dga met meer dan de helft van de aandelen is bovendien niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen, zoals de WW en de WIA.

Naamloze Vennootschap (NV)

De nv lijkt op de bv, maar is bedoeld voor grotere bedrijven. Ook een nv richt je op met een notariële akte met statuten. Het grootste verschil: bij een nv zijn de aandelen vrij verhandelbaar, en een nv kan naar de beurs. Iedereen kan dan aandelen kopen. Wat een beursgang inhoudt, lees je in het artikel over naar de beurs met je bedrijf.

Volgens de KVK moet je bij de oprichting minimaal 45.000 euro inbrengen. Daar komen de kosten van de notaris, de inschrijving en een zwaardere administratie bij. Net als een bv betaalt een nv vennootschapsbelasting en houdt ze dividendbelasting in. Ook voor een dga van een nv geldt het gebruikelijk loon.

Omdat een nv een rechtspersoon is, zijn de bestuurders in principe niet aansprakelijk voor schulden van het bedrijf. Uitzonderingen zijn wanbestuur, of schulden die ontstonden voordat de nv was ingeschreven. Aandeelhouders kunnen hoogstens het geld kwijtraken dat ze in hun aandelen hebben gestoken.

Stichting

Een stichting richt je op bij de notaris. Je kiest ervoor als je een ideëel, sociaal of maatschappelijk doel hebt, zoals onderwijs, cultuur of het beheer van een dorpshuis. Dat sluit aan bij duurzaam ondernemen: iets oplossen in plaats van alleen winst maken.

Een stichting heeft een bestuur, maar geen leden. Grotere stichtingen hebben ook een raad van toezicht. De stichting mag winst maken, maar die winst moet naar het doel gaan. Uitkeren aan de bestuurders mag niet. Bestuurders werken vaak zonder betaling, of krijgen een onkostenvergoeding of een vergoeding per vergadering.

Een stichting kan personeel in dienst nemen en betaalt dan loonheffing en premies. Veel stichtingen werken met vrijwilligers. Die mogen een vrijwilligersvergoeding krijgen. Volgens de Belastingdienst is dat in 2026 hoogstens 5,75 euro per uur vanaf 21 jaar en 3,40 euro per uur voor wie jonger is. Daarbij geldt een maximum van 220 euro per maand en 2.200 euro per jaar.

Vereniging

Een vereniging lijkt op een stichting, maar heeft leden: minstens twee. De leden beslissen in de algemene ledenvergadering, bijvoorbeeld over het bestuur, de jaarrekening en de statuten. Een vereniging organiseert activiteiten zoals sport, muziek, natuurbescherming of belangenbehartiging.

Ook een vereniging mag winst maken, maar dat mag niet het doel zijn, en de winst gaat niet naar de leden. Er zijn drie soorten:

• Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid, opgericht bij de notaris
• Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid, zonder notaris
• Vereniging van eigenaars, voor een appartementengebouw

Wil je subsidie aanvragen, dan is een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid meestal nodig. Bij een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk zijn. Een startkapitaal is bij geen van de drie verplicht.

Veelgestelde vragen over rechtsvormen