ZZP en zwanger: recht op ZEZ-uitkering en verlof

Je hebt een eigen bedrijf en krijgt een kind. Betekent ZZP en zwanger dat je nu maandenlang zonder inkomen zit? Zeker niet, je hebt recht op een uitkering rondom de bevalling. In dit blog lees je hoe die regeling werkt, waar je hem aanvraagt, hoe hoog hij is en waar je verder op moet letten.

ZZP en zwanger: het UWV

Het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) is een overheidsinstelling die de wettelijke werknemersverzekeringen uitvoert. Denk aan uitkeringen zoals WW, WIA en Wajong. Ben je zwanger én zelfstandig ondernemer, dan kun je bij het UWV terecht voor de ZEZ: de Zwangerschapsuitkering Zelfstandigen. De regeling staat los van je winst in het lopende jaar en je hoeft er geen premie voor te betalen.

Wie heeft recht op een ZEZ-uitkering

De groep is breder dan veel mensen denken. Deze werkenden komen in aanmerking:

• Zelfstandig ondernemers, met of zonder personeel
• Zelfstandig beroepsbeoefenaren, bijvoorbeeld huisartsen, tandartsen, freelancers en kunstenaars
• Directeuren-grootaandeelhouder (dga’s)
• Meewerkende echtgenoten of partners van een zelfstandige
• Zorgverleners die betaald worden uit een persoonsgebonden budget
• Alfahulpen en particuliere huishoudelijke hulpen die minder dan vier dagen per week werken

De voorwaarde is dat je zelfstandige bent op de dag vóórdat de uitkering ingaat. Werk je daarnaast ook in loondienst, dan kan er naast je uitkering uit dat dienstverband ook recht op ZEZ bestaan. Twijfel je of jouw situatie eronder valt, dan is de rechtsvorm van je onderneming vaak het startpunt van het antwoord.

Hoelang duurt de ZEZ

De ZEZ-uitkering duurt minimaal 16 weken. Verwacht je meer dan één kind, dan is dat minimaal 20 weken. In beide gevallen heb je na de bevalling recht op minimaal 10 weken verlof.

Bevalt je kind later dan de uitgerekende datum, dan schuift het einde van je verlof mee: die extra dagen gaan niet af van de tien weken na de bevalling.

Hoe hoog is een ZEZ-uitkering

De ZEZ is nooit hoger dan het wettelijk bruto minimumloon, inclusief 8 procent vakantiegeld. Dat minimumloon wordt twee keer per jaar aangepast, op 1 januari en 1 juli. Sinds 2024 kent Nederland een minimumuurloon in plaats van vaste maand-, week- en dagbedragen. Voor werknemers van 21 jaar en ouder was dat 14,71 euro per uur per 1 januari 2026 en 14,99 euro per uur per 1 juli 2026.

Of je het volledige bedrag krijgt, hangt af van het urencriterium. Werkte je in het kalenderjaar vóór de start van je uitkering 1.225 uur of meer in je eigen onderneming, dan krijg je altijd het minimumloon. Kwam je onder die grens, dan berekent het UWV de hoogte op basis van je winst en inkomsten uit het vorige kalenderjaar, of uit een gemiddelde over meerdere jaren. Ben je pas kort zelfstandig, dan kijkt het UWV naar de inkomsten over de gewerkte dagen vóór je verlof.

Het loont dus om je urenadministratie op orde te hebben, ook als je die voor de belasting al bijhoudt. Diezelfde 1.225 uur is namelijk de grens voor verschillende aftrekposten voor ondernemers.

Hoe vraag je de ZEZ-uitkering aan?

Je vraagt de ZEZ zelf aan bij het UWV, online met je DigiD. Dat kan tussen 4 en 2 weken vóór de datum waarop je de uitkering wilt laten ingaan. Je hebt daarvoor een zwangerschapsverklaring van je verloskundige of arts nodig, met daarin de uitgerekende datum.

Binnen twee weken na je aanvraag krijg je een ontvangstbevestiging. De beslissing volgt meestal binnen twee weken na de datum waarop je de uitkering wilde laten starten. Daarna betaalt het UWV wekelijks uit.

Ben je de aanvraag vergeten? Dan is er nog ruimte: je kunt de ZEZ tot een jaar met terugwerkende kracht aanvragen. Wacht daar niet te lang mee, want na dat jaar vervalt het recht definitief.

Mag je doorwerken tijdens je ZEZ-uitkering?

Ja. Doorwerken tijdens je ZEZ-uitkering heeft volgens het UWV geen gevolgen voor de hoogte of de duur ervan. Dat is een belangrijk verschil met de meeste andere uitkeringen, waar inkomsten worden verrekend. Voor veel zelfstandigen maakt dat de regeling praktisch werkbaar: je kunt lopende opdrachten afronden of je klantcontact warm houden zonder dat het je uitkering kost.

Het blijft natuurlijk verstandig om het verlof ook echt te nemen. De regeling bestaat niet voor niets, en een goed voorbereide overdracht van je werk scheelt meer stress dan een paar extra gewerkte uren opleveren.

ZZP en loondienst

Werken als zelfstandige naast een dienstverband komt veel voor. Je krijgt dan in ieder geval een zwangerschaps- en bevallingsuitkering vanuit je werk in loondienst. Daarnaast kun je recht hebben op een ZEZ-uitkering voor je zelfstandige uren. De hoogte daarvan hangt opnieuw af van het aantal uren dat je als zelfstandige werkte en van je winst.

ZZP en adoptieverlof

Als zelfstandig ondernemer heb je geen recht op adoptieverlof als je een kind wilt adopteren.

Je kunt je hiervoor wel verzekeren via een AOV (Arbeidsongeschiktheidsverzekering).

Wat als je ziek wordt tijdens je zwangerschap?

Een zwangerschap brengt eigen gezondheidsrisico’s met zich mee, tijdens de zwangerschap zelf en rondom de bevalling. De ZEZ biedt daarvoor geen oplossing: word je ziek, dan kan de uitkering niet eerder ingaan en wordt hij ook niet verlengd. Dat risico dek je dus zelf af, of je neemt het bewust.

Er bestaat wel een vangnet dat veel zelfstandigen over het hoofd zien: je kunt je bij het UWV vrijwillig verzekeren voor de Ziektewet. Word je ziek vóór of ná de periode van je ZEZ-uitkering, dan kun je met die verzekering een Ziektewet-uitkering aanvragen. Aan zo’n vrijwillige verzekering zijn wel aanmeldtermijnen verbonden, meestal kort na de start van je onderneming of na het einde van een dienstverband. Controleer die termijnen op uwv.nl voordat je erop rekent.

Hoe dek je het inkomensrisico af?

Rond zwangerschap en ziekte komen bij zelfstandigen dezelfde vier routes langs. Ze sluiten elkaar niet uit; veel ondernemers combineren er twee.

• Een buffer. Geld opzijzetten kost geen premie en is direct beschikbaar, maar dekt alleen een korte periode. Reken op wat je vaste lasten zijn, niet op wat je omzet was.
• Een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dekt langdurige uitval en keert uit tot je pensioenleeftijd. De premie is fors en hangt af van je leeftijd, beroep, gekozen wachttijd en verzekerd bedrag. Let vooral op de wachttijd: hoe langer je die maakt, hoe lager de premie, maar hoe langer je zelf moet overbruggen.
• Een schenkkring of broodfonds. Een groep ondernemers legt maandelijks geld in en keert elkaar uit bij ziekte. Aanzienlijk goedkoper, maar de uitkeringsduur is maximaal twee jaar en de dekking is geen verzekering. Lees hier meer over in ons blog over wat een broodfonds is.
• De vrijwillige Ziektewetverzekering bij het UWV. Alleen mogelijk binnen bepaalde termijnen na de start van je onderneming, met een uitkering tot maximaal het maximumdagloon.

Welke route past, hangt af van je vaste lasten, je leeftijd, je gezondheid en hoeveel risico je wilt lopen. Vergelijk niet alleen de premie maar ook de wachttijd, de eindleeftijd en het arbeidsongeschiktheidscriterium; dat laatste bepaalt of je pas uitkering krijgt als je jóuw beroep niet meer kunt uitoefenen, of pas als je geen enkel werk meer kunt doen. Weet ook dat er een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen in voorbereiding is; hoe die er precies uitziet, staat nog niet vast.

Veelgestelde vragen over ZZP en zwanger