Stoppen met je bedrijf: verkopen, overdragen of opheffen

Welke route je kiest, hangt af van de reden: de pensioenleeftijd komt in zicht, het bedrijf loopt niet meer of je wilt iets anders. Je staat daarin niet alleen. In 2025 stopten volgens de Kamer van Koophandel 18 procent meer ondernemers dan een jaar eerder. Bij elke route komt meer kijken dan een uitschrijving bij KVK, en de volgorde maakt uit. Wie een koper zoekt, leest eerst hoe je je bedrijf verkopen voorbereidt.

Drie routes om te stoppen met je bedrijf

Welke route past, hangt af van wat je bedrijf waard is voor een ander. Zit de waarde vooral in klanten, contracten, voorraad of merk, dan is verkopen of overdragen kansrijk. Zit de waarde vooral in jouw eigen uren, dan is opheffen vaak realistischer.

Je bedrijf verkopen

Je hebt jarenlang aan je eigen bedrijf gebouwd. Misschien ben je zzp’er gebleven met een vaste klantenkring, misschien heb je personeel in dienst. Nu wil je de vruchten plukken van dat werk. Dat begint bij een reëel beeld van de waarde.

Waardebepaling

Voor veel ondernemers is de verkoop van het bedrijf tegelijk het pensioen. Er zijn vuistregels in omloop om snel een indicatie te krijgen: vijf keer de nettowinst, 0,75 tot 1,5 keer de jaaromzet, of de intrinsieke waarde plus twee keer de nettowinst. Handig als eerste peiling, maar meer ook niet.

Die vuistregels hebben namelijk drie zwakke plekken. Het begrip nettowinst is rekbaar, want jaarcijfers zijn te normaliseren in het voordeel van de verkoper. Daarnaast gaan ze voorbij aan wat dit bedrijf bijzonder maakt: hoeveel vreemd vermogen erin zit, welke investeringen er op korte termijn nodig zijn, hoe afhankelijk de omzet is van jou persoonlijk. En winst uit het verleden zegt weinig over de toekomst. Een doorgerekende waardering door een accountant blijft dus nodig. Wil je het preciezer, kijk dan naar de waardebepaling op basis van EBITDA.

Zelf verkopen of met een adviseur?

Beide routes zijn verdedigbaar, en het verschil zit vooral in tijd, kosten en netwerk.

Soorten verkoop

Je kunt intern of extern verkopen. Intern betekent een koper uit de eigen kring: familieopvolging, of een management buy-out waarbij iemand uit het management of een medewerker het overneemt. Veel ondernemers hebben daar een voorkeur voor, omdat de overdracht dan geleidelijker gaat.

Extern heb je drie smaken. Bij een management buy-in koopt iemand van buiten zich in: een starter of juist een ervaren ondernemer. Bij een strategische overname koopt een ander bedrijf je op, vaak een concurrent of een partij die zijn markt wil verbreden. En een investeerder brengt kapitaal in en bemoeit zich soms ook met de bedrijfsvoering.

Transactievorm

De transactievorm hangt af van je rechtsvorm. Heb je een eenmanszaak, vof of maatschap, dan gaat het om een activa-passivatransactie: je verkoopt de bezittingen en schulden. Bij een bv kan dat ook, maar er is een tweede optie: een aandelentransactie, waarbij de koper eigenaar wordt van de bv zelf. Die laatste vorm is doorgaans eenvoudiger, maar de koper neemt dan ook de historie van de rechtspersoon over. Reken erop dat een koper daarom een uitgebreid boekenonderzoek doet.

Je bedrijf opheffen

Heb je besloten op te heffen, dan is de volgorde belangrijk: eerst afwikkelen, dan pas uitschrijven. KVK werkt met een checklist van elf stappen; hieronder staan de punten waar ondernemers het vaakst op vastlopen.

Personeel

Heb je personeel, dan regel je het ontslag als eerste. Bij bedrijfsbeëindiging vraag je een ontslagvergunning aan bij UWV. Houd rekening met de transitievergoeding en leg afspraken vast, eventueel in een sociaal plan.

Klanten, leveranciers en contracten

Ga eerst na welke afspraken en contracten er lopen, en met welke opzegtermijn. Doe dat vóórdat je klanten en leveranciers laat weten dat je stopt: dat scheelt onderhandelingsruimte. Zeg daarna op wat opgezegd moet worden, van bedrijfsverzekeringen en vergunningen tot huur, lease, abonnementen en je domeinnaam.

Je inkomen na het stoppen

Ook na je laatste factuur heb je inkomen nodig. Ga na of je recht hebt op een uitkering. Ben je 55 jaar of ouder en levert je bedrijf te weinig op, dan kan de IOAZ in beeld komen: een aanvulling tot het sociaal minimum voor oudere zelfstandigen die stoppen. Die vraag je aan bij je gemeente, en wel voordat je stopt, terwijl je nog in het Handelsregister staat. Uitschrijven en dan pas aanvragen is een veelgemaakte fout. Let op: het kabinet wil de IOAZ per 1 januari 2028 sluiten voor nieuwe aanvragen.

Uitschrijven bij het Handelsregister

Of je direct kunt uitschrijven, hangt af van je rechtsvorm. Een eenmanszaak schrijf je uit; bij een bv moet er eerst worden ontbonden en vereffend. KVK geeft de uitschrijving door aan de Belastingdienst.

Wat als je schulden hebt?

Stoppen met schulden vraagt om hulp, en om snelheid. Afhankelijk van de situatie komt een schuldregeling, een faillissement of een schuldsaneringstraject in beeld. Neem contact op met je gemeente: die is verplicht schuldhulpverlening aan te bieden, ook aan ondernemers.

De administratie bewaren

Je bedrijf is weg, je administratie nog niet. De Belastingdienst hanteert een bewaarplicht van zeven jaar; voor gegevens over onroerende zaken is dat tien jaar. Digitaal bewaren mag, ook als de papieren versie het origineel was.

Fiscaal afrekenen met stakingswinst en stakingsaftrek

Stoppen betekent afrekenen met de Belastingdienst. Je maakt de balans op en berekent de stakingswinst: de meerwaarde in je bedrijfsmiddelen, de goodwill en de vrijval van reserves. Staat er nog een fiscale oudedagsreserve op de balans, dan valt die bij staking vrij en telt hij mee.

Daar staan twee dingen tegenover. Je hebt eenmalig in je leven recht op de stakingsaftrek, in 2026 maximaal € 3.630. Daarnaast kun je onder voorwaarden een deel van de stakingswinst omzetten in een lijfrente, zodat je de belasting uitsmeert. Reken ook je voorlopige aanslag na: door de stakingswinst valt je inkomen in dat jaar hoger uit. Laat je hierin adviseren; de bedragen lopen snel op en de regels wijzigen per belastingjaar.

Hoeveel ondernemers stoppen er per jaar?

Stoppen is allesbehalve uitzonderlijk. Op 1 januari 2026 stonden er volgens KVK 2.599.668 bedrijven ingeschreven, 1 procent meer dan een jaar eerder: de laagste groei ooit gemeten. In 2025 daalde het aantal starters met 10 procent, terwijl het aantal stoppers met 18 procent steeg. Bij zzp’ers was dat verschil nog scherper: 13 procent minder starters en 19 procent meer stoppers. Opvallend genoeg daalde het aantal faillissementen in dezelfde periode met 21 procent, wat erop wijst dat ondernemers vaker zelf het moment kiezen in plaats van te wachten tot het niet meer gaat. Meer over starten, groeien en stoppen staat in het kennisgebied Ondernemen.

Veelgestelde vragen over stoppen met je bedrijf