Nieuwe pensioenstelsel: wat de overstap met je pensioen doet

Op 1 juli 2026 waren 38 pensioenfondsen en vier pensioenkringen al overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel, meldt De Nederlandsche Bank. DNB is de toezichthouder van de pensioenfondsen en verwacht dat er nog ruim 100 fondsen volgen. De volgende grote golf komt op 1 januari 2027. Dan wil onder meer ABP overstappen. Ons oordeel: tegen de overstap zelf kun je als deelnemer geen bezwaar maken, maar je kunt wel controleren of je fonds met de juiste gegevens rekent. Stapt je fonds op 1 januari 2027 over, dan doe je dat met de brief die je deze herfst krijgt.

Wanneer je fonds overstapt

De regels voor het nieuwe stelsel staan in de Wet toekomst pensioenen. Die wet geldt sinds 1 juli 2023. Elk fonds heeft een eigen overstapdatum. Je fonds laat zelf weten wanneer dat is. ABP wil op 1 januari 2027 over. Deelnemers van ABP krijgen in de tweede helft van 2026 een voorlopig eerste overzicht van hun verwachte pensioen.

Wil je weten waar je nu staat? Op mijnpensioenoverzicht.nl zie je met DigiD wat je tot nu toe hebt opgebouwd.

Wat er met je pensioen gebeurt op de overstapdag

In het oude stelsel belooft je fonds je een pensioen van een bepaald bedrag per jaar. Alle beloftes samen worden betaald uit één grote gezamenlijke pot. In het nieuwe stelsel krijgt iedereen een eigen deel van die pot, een persoonlijk pensioenvermogen. Werkgevers en werknemers kiezen daarbij tussen twee soorten regelingen: een solidaire of een flexibele premieregeling. Voor jongeren belegt het fonds met meer risico, voor meer rendement. Wie ouder wordt, loopt geleidelijk minder risico.

Het omzetten van het oude pensioen naar zo’n eigen pot heet invaren. Je fonds rekent uit hoeveel jouw opgebouwde pensioen waard is. Dat bedrag komt in je eigen pot. ABP schrijft dat het op 1 januari 2027 het hele vermogen van het fonds verdeelt, voor werkenden en gepensioneerden tegelijk. Een deel gaat naar een gezamenlijke buffer.

De dekkingsgraad bepaalt wat er te verdelen is

Hoeveel er te verdelen is, hangt af van de dekkingsgraad. Dat cijfer laat zien hoeveel geld een fonds heeft tegenover alles wat het heeft beloofd. Bij 100 procent is er precies genoeg. ABP kijkt naar de stand op 31 december 2026 en wil overstappen bij minstens 110 procent. Ligt de stand lager, of hoger dan 140 procent, dan gaan werkgevers en vakbonden opnieuw in overleg. Samen heten zij de sociale partners. Op 31 juli 2026 stond de dekkingsgraad van ABP op 128,7 procent. De wet legt ook een ondergrens vast. Een fonds dat onder 90 procent staat, moet eerst maatregelen nemen, zoals de pensioenen verlagen, voordat het mag invaren.

DNB kijkt vooraf mee

Een fonds moet de overstap uiterlijk zes maanden van tevoren melden bij DNB. DNB leest dan het zogeheten invaardossier, een stuk van honderden pagina’s per fonds. DNB kijkt of het fonds zich aan de wet houdt en of het bestuur de belangen van alle groepen evenwichtig heeft afgewogen. Is dat niet zo, dan kan DNB de overstap verbieden. DNB mag de beoordeling ook twee keer met drie maanden verlengen. Een fonds dat uitstelt, meldt zelf zijn nieuwe datum. Tot die tijd bouw je gewoon pensioen op onder de oude regels.

Als je al pensioen krijgt

Krijg je al pensioen, dan loopt de betaling op de overstapdag gewoon door. Ook jouw pensioen wordt ingevaren. Bij ABP is je pensioen in januari 2027 nog niet aangepast. In februari krijg je het voor het eerst volgens de nieuwe regels, met zo nodig een nabetaling over januari. Vanaf maart blijft het bedrag de rest van het jaar gelijk.

Krijg je bij de overstap een verhoging, dan is dat volgens de AFM een eenmalige uitdeling uit de buffers van het fonds. Die zegt dus niets over de jaren daarna.

Gaat je pensioen omhoog, denk dan ook aan de rest van je inkomen. Een hoger pensioen kan gevolgen hebben voor je huurtoeslag of zorgtoeslag. Geef een nieuw inkomen daarom op tijd door aan Dienst Toeslagen. Wat het kabinet voor gepensioneerden in 2027 verder verandert, lees je in ons artikel over de plannen van Prinsjesdag.

Compensatie voor wie minder opbouwt

In het oude stelsel levert elke euro inleg evenveel pensioen op, voor iemand van 25 net zo goed als voor iemand van 60. Dat heet de doorsneesystematiek. Het nieuwe pensioenstelsel kan vooral nadelig zijn voor werknemers van 40 tot 55 jaar, schrijft de Rijksoverheid. Hun premie kan straks korter renderen, en daardoor bouwen ze minder pensioen op. ABP noemt deelnemers tussen 40 en 68 jaar. Daarvoor bestaat compensatie: extra pensioen voor wie erop achteruitgaat.

Wie compensatie krijgt bij ABP

Niet iedereen krijgt compensatie, en de afspraken verschillen per regeling. Bij ABP krijgen deelnemers van 40 tot 68 jaar compensatie als de dekkingsgraad bij de overstap 107 procent of hoger is. Staat die boven 125 procent, zoals in de zomer van 2026, dan wordt de groep uitgebreid naar 28 tot 68 jaar. Je moet dan wel op 31 december 2026 bij ABP pensioen opbouwen. Ga je voor die datum uit dienst of minder werken, dan krijg je geen of minder compensatie. Vanaf 109 procent is er volgens ABP genoeg geld om iedereen een tegemoetkoming te geven voor verhogingen die vroeger niet zijn gegeven. Zit je bij een ander fonds, vraag dan na of jij compensatie krijgt.

Kun je bezwaar maken tegen de overstap?

Als deelnemer kun je geen bezwaar maken tegen het invaren van je pensioen in het nieuwe pensioenstelsel. Dat is opvallend, want bij een gewone overdracht van alle pensioenen naar een andere uitvoerder mag je wel bezwaar maken. Zo staat het in de Pensioenwet. Voor het invaren naar het nieuwe stelsel geldt dat bezwaarrecht niet. In mei 2025 stemde de Tweede Kamer over een voorstel om het toch in te voeren. Het haalde het net niet: 72 stemmen voor, 73 tegen.

De inspraak loopt via anderen. Het verantwoordingsorgaan geeft het bestuur advies over het invaren. Dat is de groep in het fonds waaraan het bestuur verantwoording aflegt. Heeft een fonds een belanghebbendenorgaan, een ander adviesorgaan van belanghebbenden, dan moet dat orgaan het besluit goedkeuren. Verenigingen van gepensioneerden en oud-deelnemers hebben daarnaast hoorrecht, als ze een flink deel van die groep vertegenwoordigen. Ze mogen hun oordeel geven over het transitieplan, zolang dat plan nog kan veranderen. De werkgever moet aangeven wat er met dat oordeel is gedaan. Bij fondsen die op 1 januari 2027 overstappen, is dat moment voorbij: hun plannen liggen al vast.

Klopt er iets niet aan jouw eigen berekening, dan kun je wel iets doen. Elk fonds moet in de brief vermelden hoe je een klacht indient.

Wat je controleert in je overstapbrief

Deze herfst ligt er bij veel mensen een envelop van hun pensioenfonds op de mat. De Autoriteit Financiële Markten, die toezicht houdt op de informatie van pensioenfondsen, noemt dit document het transitieoverzicht. De eerste versie is een voorlopige berekening. Die moet het fonds uiterlijk een maand voor de overstap versturen. De definitieve berekening volgt uiterlijk zes maanden na de overstap. Loop bij de eerste versie deze punten na.

• Je gegevens. Kloppen je salaris, je diensttijd en je partner? Leg ze naast je gegevens op mijnpensioenoverzicht.nl.
• De twee bedragen. Je ziet je verwachte pensioen in de oude regeling en in de nieuwe regeling. Het verschil moet persoonlijk zijn uitgelegd.
• De drie scenario’s. Krijg je nog geen pensioen, dan moet het fonds laten zien wat je krijgt als het meezit, als het tegenzit en als het gaat zoals verwacht.
• De peildatum. De bedragen gaan uit van de stand op één dag. Die datum moet erbij staan.
• Het partnerpensioen. Het overzicht moet zeggen wat er verandert aan het pensioen voor je partner als jij overlijdt.
• De compensatie. Staat er compensatie in, dan moet je kunnen zien hoeveel het is en waar het geld vandaan komt.

Kijk niet alleen naar het verwachte bedrag, maar ook naar het bedrag als het tegenzit. Dat is een berekening voor als de economie tegenzit. Het is geen belofte en geen ondergrens.

Als het niet klopt

Bel of mail je fonds als je gegevens niet kloppen, en doe dat voordat de overstap plaatsvindt. Bewaar de voorlopige brief. In de definitieve berekening moet het fonds uitleggen waarom je pensioen hoger of lager is uitgekomen dan in de eerste berekening. Zonder de eerste brief kun je dat niet naleggen. Kom je er met je fonds niet uit, gebruik dan de klachtenprocedure die in de brief staat.

Als je pensioen via een verzekeraar loopt

Niet iedereen bouwt pensioen op bij een pensioenfonds. Loopt je regeling via een verzekeraar of een premiepensioeninstelling, dan moet het transitieplan daar uiterlijk 1 oktober 2027 zijn ingediend. In dat plan staat hoe je werkgever overstapt naar de nieuwe regels. Werkgevers en werknemers bepalen samen hoe de nieuwe regeling eruitziet, via de vakbond of de ondernemingsraad. Komen ze er niet uit, dan bemiddelt een transitiecommissie. Levert dat niets op, dan beslist die commissie hoe de nieuwe pensioenen eruitzien.

Wat de uiterste datum van 1 januari 2028 betekent

De uiterste datum voor de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel is 1 januari 2028. Dan moeten werkgevers en pensioenuitvoerders zich aan de nieuwe regels houden.

Hoor je van je eigen fonds niets over een overstap, vraag het dan na.

Wat ons betreft is de brief van deze herfst het moment dat telt. De overstap zelf kun je niet tegenhouden, en de keuzes over risico en compensatie zijn al gemaakt door werkgevers, vakbonden en het fondsbestuur. Maar een verkeerd salaris of een vergeten partner rekent het fonds gewoon mee. Dat haal je er alleen uit als je de voorlopige berekening leest, en niet pas als het definitieve overzicht in 2027 komt.

Veelgestelde vragen over het nieuwe pensioenstelsel