PPWR: wat de nieuwe verpakkingsregels van je vragen

PPWR staat voor Packaging and Packaging Waste Regulation. In het Nederlands heet het de verpakkingsverordening, officieel Verordening (EU) 2025/40. Ze vervangt de oude Europese verpakkingsrichtlijn uit 1994. Het verschil is groot: een richtlijn moest elk land eerst in eigen wetten omzetten, maar een verordening geldt direct in de hele Europese Unie. Daardoor gelden voortaan dezelfde regels in Nederland, België en Duitsland.

De verordening trad in februari 2025 in werking. Volgens de tekst van de verordening zelf is ze van toepassing sinds 12 augustus 2026. Toch geldt lang niet alles meteen. Veel regels gaan pas in 2028, 2029 of 2030 in. Juist dat onderscheid gaat op veel sites mis. Hieronder staat daarom per onderwerp wat nu al moet en wat later komt.

Voor wie geldt de PPWR?

De PPWR geldt voor iedereen die verpakkingen maakt, vult, verkoopt of invoert. Het Ondernemersplein van de overheid noemt fabrikanten van verpakkingen, importeurs, distributeurs en ondernemers die verpakkingen op de markt brengen of gebruiken. Wat je precies moet doen, hangt af van je rol. Een bedrijf kan ook meer dan één rol tegelijk hebben.

Fabrikant, importeur of distributeur

De fabrikant draagt de meeste plichten. Let op: fabrikant is in de PPWR niet alleen wie de doos maakt. Laat je een verpakking ontwerpen of maken onder je eigen naam of merk, dan ben jij volgens de verordening de fabrikant. Een webshop die dozen met zijn eigen logo laat drukken, is dus vaak zelf fabrikant.

Voor de kleinste bedrijven is er wel een uitzondering. Ben je een micro-onderneming en zit je leverancier in hetzelfde land, dan geldt die leverancier als fabrikant. Een micro-onderneming heeft minder dan tien medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van hoogstens 2 miljoen euro. Een importeur haalt verpakkingen van buiten de Europese Unie en moet controleren of de fabrikant zijn werk heeft gedaan. Een distributeur verkoopt verpakkingen of verpakte producten door en controleert vooral of de gegevens op de verpakking staan.

Wat moet je sinds 12 augustus 2026 al doen?

Een deel van de regels geldt nu al. De KVK zet ze op een rij. Het komt neer op vijf punten:

• Als fabrikant toon je aan dat de verpakking aan de eisen voldoet en legt dat vast in een EU-conformiteitsverklaring met technische documentatie.
• Op de verpakking staat een type-, partij- of serienummer. Daarnaast vermeld je je naam en postadres, op de verpakking zelf of via een QR-code.
• Verpakkingen die met voedsel in contact komen, mogen geen PFAS boven de grenswaarden bevatten. Voor een afzonderlijke PFAS is dat 25 ppb, voor de som van alle PFAS 250 ppb.
• Lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom mogen samen niet boven 100 milligram per kilo uitkomen.
• Wie verpakkingen doorverkoopt, controleert of het nummer, de naam en het adres van de fabrikant erop staan.

De PFAS-regel raakt vooral bakjes en papier voor afhaaleten. Volgens de Europese Commissie gaat het onder meer om pizzadozen, frietzakken, bakpapier en popcornzakjes voor de magnetron. PFAS werden daarin gebruikt om vet en vocht tegen te houden.

Verpakkingen die al voor 12 augustus 2026 op de markt waren, mogen volgens de KVK gewoon worden opgebruikt. De nieuwe eisen gelden dus voor wat je vanaf die datum voor het eerst op de markt brengt.

Wat verandert er voor webshops?

Voor webshops draait het om de verzenddoos. Vanaf 1 januari 2030 mag een doos voor onlineverkoop niet meer dan 50 procent lege ruimte bevatten. Wel moet de Europese Commissie eerst vastleggen hoe je die ruimte berekent. Die rekenmethode moet er uiterlijk op 12 februari 2028 liggen. Daarna krijgen bedrijven drie jaar, dus in de praktijk kan de plicht pas later ingaan dan 2030.

Twee details worden vaak gemist. Ten eerste telt vulmateriaal gewoon als lege ruimte. Papiersnippers, luchtkussens, noppenfolie en piepschuim maken een te grote doos dus niet beter. Ten tweede geldt de regel niet als je het product in zijn eigen verkoopverpakking verstuurt. Een schoenendoos met een verzendlabel erop valt er bijvoorbeeld niet onder. Hetzelfde geldt voor herbruikbare verzendverpakkingen die in een systeem voor hergebruik worden teruggestuurd.

Micro-ondernemingen zijn van de lege-ruimteregel niet vrijgesteld. Wel kan een micro-onderneming vrijstelling krijgen van de doelen voor hergebruik die in 2030 ingaan. Voorwaarde is dat het bedrijf in een jaar niet meer dan 1000 kilo aan verpakkingen op de markt brengt.

Daarnaast moet op verpakkingen vanaf 12 augustus 2028 een Europees etiket staan dat laat zien van welk materiaal ze zijn. Dat helpt de consument om afval te scheiden. Verzenddozen hoeven dat etiket niet te krijgen, maar verpakkingen voor onlineverkoop weer wel. Ook hier kan de datum later uitvallen, namelijk als de uitvoeringsregels later komen. Wie op zijn site of verpakking iets over duurzaamheid zegt, moet bovendien rekening houden met de strengere regels voor duurzaamheidsclaims.

Eigen beker en bakje in de horeca vanaf februari 2027

Voor de horeca komen er twee regels die vrijwel niemand noemt. Vanaf 12 februari 2027 moet elke horecazaak die dranken of kant-en-klare maaltijden in een afhaalverpakking verkoopt, klanten hun eigen beker of bakje laten vullen. De klant mag daarvoor niet meer betalen dan voor het product in een wegwerpverpakking. Bovendien moet de zaak dat met een duidelijk bord of teken laten weten. Voor micro-ondernemingen is hier geen uitzondering.

Een jaar later, vanaf 12 februari 2028, moeten afhaalzaken ook een herbruikbare verpakking aanbieden die in een systeem voor hergebruik valt. Die regel geldt weer niet voor micro-ondernemingen.

Welke verpakkingen verdwijnen vanaf 2030?

Vanaf 1 januari 2030 mogen een aantal verpakkingen voor eenmalig gebruik niet meer op de markt komen. De verordening noemt ze in een aparte bijlage:

• plastic folie om losse flessen, blikken of pakken als multipack te bundelen;
• plastic verpakkingen voor minder dan 1,5 kilo onbewerkte groente en fruit, met uitzonderingen als de verpakking bederf of schade voorkomt;
• plastic borden, bekers en bakjes voor eten en drinken dat ter plekke in de horeca wordt gegeten, binnen of op het terras;
• plastic portieverpakkingen voor saus, suiker, koffiemelk en kruiden in de horeca, behalve bij afhaalmaaltijden en in de zorg;
• kleine flesjes shampoo, lotion en zeep voor één gast in hotels;
• zeer lichte plastic tasjes, behalve als ze om hygiënische redenen nodig zijn.

Voor de wegwerpborden en -bekers in de horeca mogen lidstaten micro-ondernemingen een uitzondering geven, als het anders technisch niet haalbaar is.

Statiegeld, hergebruik en gerecycled plastic

Nederland heeft al statiegeld van 15 cent op kleine plastic flessen en blikjes, schrijft de Rijksoverheid. De PPWR maakt dat in de hele Europese Unie in principe verplicht, met uitzonderingen voor onder meer wijn, sterke drank en melk. Uiterlijk op 1 januari 2029 moet elk land minstens 90 procent van de plastic flessen en metalen blikjes apart inzamelen. Dat geldt voor flessen en blikjes tot drie liter.

Vanaf 2030 volgen nog drie grote eisen. Zo moeten alle verpakkingen recyclebaar zijn en moet plastic verpakking een minimum aan gerecycled plastic bevatten. Bovendien moet ten minste 40 procent van de transportverpakkingen, zoals pallets, kratten en kunststof bakken, herbruikbaar zijn. Kartonnen dozen tellen voor dat doel niet mee. Voor 2040 is dat doel 70 procent. Daarnaast moeten de lidstaten de hoeveelheid verpakkingsafval per inwoner omlaag brengen. Vergeleken met 2018 moet dat 5 procent minder zijn in 2030, 10 procent in 2035 en 15 procent in 2040.

De belangrijkste data op een rij

Wie houdt toezicht in Nederland?

In Nederland houdt de Inspectie Leefomgeving en Transport toezicht op de verpakkingsregels, meldt het Ondernemersplein. De inspectie kan op elk moment je documentatie opvragen. Daarnaast blijft de Nederlandse producentenverantwoordelijkheid bestaan. Wie in een jaar 50.000 kilo verpakkingen of meer op de Nederlandse markt brengt, betaalt een afvalbeheersbijdrage en doet elk jaar aangifte. Dat loopt via Verpact, de organisatie die vroeger Afvalfonds Verpakkingen heette. De KVK noemt Verpact ook als het adres voor de registratie die de PPWR vraagt.

Wat doe je nu als ondernemer?

Begin bij je eigen rol. Maak een lijst van alle verpakkingen die je gebruikt en zet erbij wie de fabrikant is. Staat je eigen naam of logo erop, dan ben jij het meestal zelf. Vraag je leveranciers vervolgens om hun conformiteitsverklaring en om de gegevens die je nodig hebt. Controleer bij voedselverpakkingen of de leverancier kan aantonen dat de PFAS-grenzen worden gehaald.

Verkoop je online, kijk dan nu al naar de maat van je dozen. Een kleinere doos is goedkoper in verzending en straks ook verplicht. Heb je een afhaalzaak, bereid je dan voor op de eigen beker van klanten in februari 2027. Meer over regels die voor webshops gelden, zoals bij prijsacties, lees je in het artikel over nepkorting en van-voorprijzen. Andere artikelen over regels en bedrijfsvoering staan bij Ondernemen.

Veelgestelde vragen over de PPWR