Wat wil de PVV van Geert Wilders en hoeveel zetels heeft ze?
De PVV van Geert Wilders is een partij zonder leden die sinds 2006 meedoet. Lees wat ze wil en hoeveel zetels ze heeft.
De Partij voor de Vrijheid werd op 22 februari 2006 geregistreerd bij de Kiesraad. Sindsdien groeide ze uit tot een van de grootste partijen van het land. Bij de verkiezing van 2023 werd de PVV met 37 zetels voor het eerst de grootste fractie in de Tweede Kamer. Bij de verkiezing van 29 oktober 2025 hield ze er echter 26 over. Sinds 20 januari 2026 zijn zeven Kamerleden afgesplitst als Groep Markuszower, waardoor de fractie van Wilders op 19 zetels staat. De partij zit in de oppositie tegenover het kabinet-Jetten van D66, CDA en VVD.
Wie is Geert Wilders?
Geert Wilders is geboren in 1963 in Venlo en zit sinds 25 augustus 1998 in de Tweede Kamer, met een korte onderbreking in 2002. Hij begon als medewerker en speechschrijver van de VVD-fractie en werd daarna Kamerlid voor die partij. In juni 2004 presenteerde hij met partijgenoot Gert-Jan Oplaat een tienpuntenplan voor een rechtsere koers. Een van de punten was dat Turkije nooit lid van de Europese Unie mocht worden. Dat leidde tot een breuk. Daardoor ging Wilders op 2 september 2004 verder als onafhankelijk Kamerlid, met behoud van zijn zetel.
Vervolgens registreerde hij in 2006 de PVV, en sinds november van dat jaar is hij politiek leider. Hij is daarnaast partijvoorzitter en fractievoorzitter. Wilders leeft sinds 2004 onder permanente beveiliging na bedreigingen, en dat is een van de redenen dat hij zelden zonder begeleiding in het openbaar verschijnt.
Een partij zonder leden
De PVV is in één opzicht uniek in de Nederlandse politiek: je kunt er geen lid van worden. Formeel bestaat er een vereniging Partij voor de Vrijheid, voorheen Vereniging Groep Wilders, maar die telt één lid, en dat is Wilders zelf. Daardoor zijn er geen afdelingen, geen ledencongres en geen ledenstemming over de kandidatenlijst of het programma. Wilders stelt de lijst vast.
Die constructie heeft bovendien praktische gevolgen. De partij krijgt geen overheidssubsidie voor politieke partijen, want die is gekoppeld aan een minimumaantal leden. De PVV wordt gefinancierd via giften aan de Stichting Vrienden van de PVV. Wilders verdedigt de opzet met het argument dat er zo geen richtingenstrijd binnen de partij kan ontstaan. Critici wijzen erop dat er ook geen interne tegenmacht is. Politicologen die de partij bestudeerden, stellen dat ze daardoor volledig van één persoon afhangt. Voor wie wil meehelpen is er de mogelijkheid om zich als vrijwilliger aan te melden.
De PVV bij de verkiezingen
De partij deed voor het eerst mee in 2006 en schommelde daarna tussen de 15 en 37 zetels. De uitslagen van de Kiesraad op een rij:
| Verkiezing | Zetels | Percentage | Positie daarna |
|---|---|---|---|
| 2006 | 9 | 5,89% | Oppositie |
| 2010 | 24 | 15,45% | Gedoogpartner van het kabinet-Rutte I |
| 2012 | 15 | 10,08% | Oppositie |
| 2017 | 20 | 13,06% | Oppositie |
| 2021 | 17 | 10,79% | Oppositie |
| 2023 | 37 | 23,49% | Grootste partij, regeringspartij in het kabinet-Schoof |
| 2025 | 26 | 16,66% | Tweede partij, oppositie |
In de Eerste Kamer heeft de partij vier zetels. In het Europees Parlement zijn het er zes, in de fractie Patriots for Europe. Hoe zo’n uitslag in zetels wordt omgerekend, lees je in ons artikel over de Tweede Kamerverkiezingen.
Van gedoogpartner naar regeringspartij
Lange tijd wilden andere partijen niet met de PVV regeren. In 2010 kwam er een tussenvorm. Het minderheidskabinet van VVD en CDA sloot een gedoogakkoord met de PVV, die geen bewindslieden leverde maar wel steun gaf. In april 2012 liet Wilders dat akkoord echter klappen tijdens onderhandelingen over bezuinigingen, waarna het kabinet viel.
Na de winst van 2023 duurde de formatie vervolgens 223 dagen. Op 2 juli 2024 trad het kabinet-Schoof aan, van PVV, VVD, NSC en BBB. Premier werd de partijloze oud-topambtenaar Dick Schoof; Wilders bleef zelf in de Kamer. Op 3 juni 2025 verliet de PVV het kabinet omdat de andere partijen het hoofdlijnenakkoord niet wilden openbreken voor extra asielmaatregelen, en het kabinet viel. Twee maanden later stapte ook NSC op. Na de verkiezing van oktober 2025 werd op 23 februari 2026 het kabinet-Jetten beëdigd, waarin de PVV geen rol heeft.
Waar staat de PVV voor?
Het leidende beginsel is een vrij, welvarend en onafhankelijk Nederland. De partij keert zich tegen wat zij islamisering van de samenleving noemt. Daarnaast zet ze zich af tegen wat zij als links beleid ziet: subsidies, ontwikkelingssamenwerking, Europese samenwerking en de publieke omroep. Politicologen gaven de PVV in 2024 een 9,1 van 10 op de schaal van links en rechts, en economisch een 6,3. Het verkiezingsprogramma van 2025 heet Dit is uw land! en zet asiel en migratie voorop. De belangrijkste voorstellen per thema:
| Thema | Wat de partij voorstelt |
|---|---|
| Asiel en migratie | Een totale asielstop met een beroep op artikel 72 van het EU-werkingsverdrag, azc’s sluiten, geen voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen en 500 extra agenten bij de Vreemdelingenpolitie |
| Zorg | Het eigen risico helemaal afschaffen, de tandarts terug in het basispakket en extra geld voor de ouderenzorg |
| Koopkracht | De sociale huren met 10 procent verlagen, de btw op energie van 21 naar 9 procent en maximumprijzen voor basisproducten via de Prijzenwet |
| Pensioen | De AOW-leeftijd terug naar 65 jaar |
| Klimaat en energie | Uit het VN-klimaatakkoord van Parijs, de Klimaatwet intrekken, het Klimaatfonds schrappen en inzetten op bescherming tegen water in plaats van op minder uitstoot |
| Landbouw | Af van de stikstofdoelen en minder Natura 2000-gebieden |
| Europa en buitenland | Geen overdracht van bevoegdheden aan Brussel, een opt-out op asiel en migratie, stoppen met ontwikkelingshulp en de ambassade in Israël naar Jeruzalem |
| Democratie en media | Een bindend correctief referendum invoeren, de financiering van de NPO stoppen en de strafbaarstelling van groepsbelediging schrappen |
Hoe de partij de plannen wil betalen
De partij wil die plannen betalen uit de opbrengst van de asielstop en het stoppen van ontwikkelingshulp. Verder rekent ze op een lagere afdracht aan de Europese Unie, een kleiner ambtenarenapparaat, het einde van de NPO-financiering en het schrappen van klimaatuitgaven. Het Centraal Planbureau rekent verkiezingsprogramma’s door voor partijen die daarom vragen. De PVV doet daar niet aan mee, dus een onafhankelijke doorrekening van deze dekking ontbreekt.
Waarom de partij omstreden is
De weerstand tegen de PVV komt vooral voort uit de standpunten over de islam en uit uitspraken van Wilders zelf. Een deel van de voorstellen raakt grondrechten uit de Grondwet, zoals de vrijheid van godsdienst in artikel 6 en de vrijheid van onderwijs in artikel 23. Het programma erkent die spanning en stelt voor om wetten en verdragen aan te passen. Een voorbeeld is het schrappen van de strafbaarstelling van groepsbelediging in artikel 137c van het Wetboek van Strafrecht.
Twee keer stond Wilders zelf voor de strafrechter. In 2011 sprak de rechtbank Amsterdam hem eerst vrij van onder meer aanzetten tot haat na uitlatingen over de islam. De tweede zaak ging over zijn uitspraak over Marokkanen op een verkiezingsavond in 2014. Het gerechtshof oordeelde dat het om groepsbelediging ging, zonder straf op te leggen. Daarna liet de Hoge Raad dat oordeel op 6 juli 2021 in stand: de veroordeling blijft staan, terwijl straf of maatregel niet volgde.
Tegelijk stemt een op de zes kiezers op de partij. Er zijn ook onderwerpen waarop de PVV standpunten deelt met andere partijen, zoals het afschaffen van het eigen risico en het verlagen van de huren. Wie wil weten hoe zulke plannen in de Kamer worden behandeld, leest ons artikel over democratie in Nederland.
Veelgestelde vragen over de PVV
Hoeveel zetels heeft de PVV nu?
De fractie telt op dit moment 19 zetels. Bij de verkiezing van 29 oktober 2025 haalde de partij er 26, maar op 20 januari 2026 splitsten zeven Kamerleden zich af als Groep Markuszower. In de Eerste Kamer heeft de PVV vier zetels.
Kun je lid worden van de PVV?
Nee. De vereniging achter de partij heeft één lid: Geert Wilders. Je kunt je wel als vrijwilliger aanmelden of doneren aan de Stichting Vrienden van de PVV. Door het ontbreken van leden krijgt de partij geen overheidssubsidie voor politieke partijen.
Heeft de PVV ooit geregeerd?
Ja, van 2 juli 2024 tot 3 juni 2025 in het kabinet-Schoof, samen met VVD, NSC en BBB. Daarvoor was de partij van 2010 tot 2012 bovendien gedoogpartner van het kabinet-Rutte I, zonder eigen bewindslieden.
Waarom viel het kabinet-Schoof?
De PVV wilde extra asielmaatregelen die niet in het hoofdlijnenakkoord stonden. Toen de andere drie partijen dat akkoord niet wilden openbreken, verliet de partij op 3 juni 2025 het kabinet. Daardoor werd het demissionair.
Is Geert Wilders veroordeeld?
In de zaak uit 2011 volgde vrijspraak. In de tweede zaak bevestigde de Hoge Raad op 6 juli 2021 de veroordeling voor groepsbelediging, zonder straf of maatregel op te leggen.
Hoe we dit artikel hebben gemaakt
Eerste publicatie op , laatst bijgewerkt op . Onze redactie heeft dit artikel gecontroleerd op feiten, cijfers en bronnen.
Zie je een fout, of mis je iets? Laat het ons weten, dan zoeken we het uit en passen we het artikel aan. Zo werkt onze redactie.
Bronnen
- Parlement.com, het naslagwerk van het Montesquieu Instituut, PVV (Partij voor de Vrijheid) en Kabinet-Schoof (2024-2026): de registratie in 2006, de bestuursvorm zonder leden, de zetels per verkiezing en de afsplitsing van Groep-Markuszower; de formatie van 223 dagen, het aantreden van het kabinet-Schoof op 2 juli 2024 en de val op 3 juni 2025 na het vertrek van de PVV.
- Kiesraad, Databank verkiezingsuitslagen, Tweede Kamer 2025. De officiële uitslag van 29 oktober 2025 met 26 zetels en 16,66 procent voor de PVV; de oudere uitslagen staan in dezelfde databank.
- Tweede Kamer, Fracties. De actuele zetelverdeling, met 19 zetels voor de PVV-fractie en 7 voor Groep Markuszower.
- PVV, verkiezingsprogramma 2025 Dit is uw land!. De partij zelf over de asielstop, het eigen risico, de huren, de btw op energie, de AOW-leeftijd, het klimaatbeleid, Europa en de dekking van de plannen.
- Hoge Raad, arrest van 6 juli 2021. De veroordeling voor groepsbelediging blijft in stand, zonder oplegging van straf of maatregel.
Geschreven door
Team Kennisdomein is de redactie van Kennisdomein. We maken onderwerpen die ingewikkeld lijken begrijpelijk voor iedereen, in gewone taal.
Verder lezen in Maatschappelijk
Wat is polarisatie? Betekenis, oorzaken en gevolgenPolarisatie betekent dat groepen in de samenleving tegenover elkaar komen te staan. Lees de oorzaken en wat je er zelf aan doet.
Duitsland in Europa: van deling tot grootste lidstaatDuitsland is de grootste lidstaat van de EU en de sterkste economie. Lees welke rol het land in Europa speelt.
De toekomst van het klimaat: scenarios cijfers en doelenHet klimaat warmt op en de zeespiegel stijgt. Lees wat de KNMI-scenario’s over de toekomst van Nederland zeggen.
Maatschappelijke problemen in Nederland: top 10 met cijfersMaatschappelijke problemen raken veel mensen tegelijk. Dit noemen Nederlanders zelf de grootste problemen, met de cijfers erbij.