Maatschappelijke problemen in Nederland: top 10 met cijfers

Immigratie en integratie staat bovenaan. In de winter van 2025 op 2026 noemde 38 procent van de volwassenen dat als een van de grootste problemen van het land. Daarna volgen twee onderwerpen met elk 36 procent: wonen en verkeer, en de politiek. De cijfers komen van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Dit onderzoeksinstituut van de overheid volgt hoe Nederlanders over hun land denken. Zo’n lijst van maatschappelijke problemen zegt minder dan je denkt. Hij laat zien waar mensen zich zorgen over maken, niet hoeveel mensen een probleem zelf treft. Meer achtergrond per onderwerp vind je in onze artikelen over maatschappelijke onderwerpen.

Wat een maatschappelijk probleem is

Een maatschappelijk probleem is een situatie die veel mensen ongewenst vinden en die je samen of via de overheid kunt aanpakken. Die omschrijving volgt de syllabus maatschappijkunde voor het vmbo. Een syllabus is de lijst met stof die je voor het eindexamen moet kennen. Het College voor Toetsen en Examens stelt hem vast. Dat college regelt namens de overheid de eindexamens. De syllabus gebruikt het woord maatschappelijk vraagstuk en noemt vier kenmerken.

• Veel mensen vinden de situatie ongewenst.
• Over de oplossing bestaan verschillende meningen.
• Het probleem krijgt aandacht van de media.
• Het is aan te pakken door samen in actie te komen of door de overheid.

Een maatschappelijk probleem is nog geen politiek probleem. Dat wordt het volgens de syllabus pas als het op de politieke agenda staat. Op die agenda staan de onderwerpen waar politici over vergaderen en beslissen.

Persoonlijk of maatschappelijk

Vind jij geen huis, dan is dat eerst je eigen probleem. Het wordt een maatschappelijk probleem doordat heel veel mensen tegelijk zoeken. Nederland komt bijna 400.000 woningen tekort. Zo’n tekort los je niet in je eentje op. Daarom is de overheid nodig, en dat is precies het vierde kenmerk.

Het tweede kenmerk zie je goed bij het klimaat. Volgens het SCP is 65 procent van de Nederlanders bezorgd over klimaatverandering. Over wat er moet gebeuren, zijn ze het oneens. Een meerderheid van 59 procent vindt dat de overheid er te weinig tegen doet. De andere 41 procent vindt dat de overheid juist te veel doet.

De top 10 maatschappelijke problemen volgens Nederlanders

Immigratie, wonen, politiek, samenleven en inkomen vormen de top 5 van problemen die Nederlanders uit zichzelf noemen. Daarna komen criminaliteit, klimaat, zorg, onderwijs en internationale politiek. Het SCP legt geen lijstje voor, want deelnemers schrijven zelf op wat zij de grootste problemen van het land vinden. Ook mogen ze opschrijven waar ze boos over zijn of zich voor schamen. Het planbureau deelt die antwoorden vervolgens in groepen in.

Aan de laatste meting deden 2.266 mensen van 18 jaar en ouder mee, van november 2025 tot en met februari 2026. Het rapport verscheen op 23 juni 2026. Van de deelnemers noemde 92 procent minstens één probleem. Wie de vraag invulde, noemde er gemiddeld 3,4. Daardoor tellen de percentages op tot meer dan 100.

In de tabel hieronder staat de top 10. Ernaast staat het gemiddelde over het jaar van juli 2022 tot en met juni 2023, ongeveer drie jaar eerder. Het verschil hebben we zelf uitgerekend, in procentpunten. Gaat een probleem van 31 naar 38 procent, dan zijn dat 7 procentpunten erbij.

Wat er in drie jaar verschoof

Het hardst stegen criminaliteit en de groep wonen en verkeer. Bij allebei kwamen er volgens onze berekening 9 procentpunten bij. Klimaat zakte het diepst, van 27 naar 16 procent. Ook inkomen en economie worden minder vaak genoemd: 30 procent, tegen 38 procent drie jaar eerder. Dat onderwerp stond toen nog bovenaan.

Waardoor de lijst zo verschoof, zegt het SCP in dit rapport niet. De bijlage bij het rapport laat wel zien waar de daling bij klimaat zit. Energie werd drie jaar eerder door 8 procent genoemd en in de laatste winter door 2 procent. Het klimaat zelf ging van 17 naar 10 procent.

Wat er achter de brede groepen zit

De groepen in de tabel zijn breed, en dat vertekent. In de bijlage splitst het SCP ze verder uit. Wonen en verkeer halen samen 36 procent, maar wonen en de woningmarkt alleen 31 procent. Schrijf je in een werkstuk dat 36 procent het woningtekort een groot probleem vindt, dan klopt dat dus net niet. Bij inkomen en economie gaat het vooral om inkomen, armoede en inkomensverschillen. Dat noemt 21 procent.

Ook achter de 38 procent bij immigratie en integratie zitten twee groepen. Immigratie en integratie zelf noemt 35 procent. Daarnaast noemt 4 procent racisme en discriminatie, en dat telt het SCP in dezelfde brede groep.

Onder de manier van samenleven vallen heel verschillende antwoorden. Een gebrek aan saamhorigheid wordt door 13 procent genoemd. Verharding en te weinig respect noemt 11 procent.

Genoemd is iets anders dan gemeten

Hoe vaak mensen een probleem noemen, zegt niet hoeveel mensen het treft. Het SCP zegt zelf dat zijn onderzoek over meningen gaat, niet over hoe de omstandigheden in het land zich werkelijk ontwikkelen. Leg daarom naast elk percentage een meting. Die komt vaak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat bureau verzamelt voor de overheid cijfers over Nederland.

Niet elke meting is een telling. Het woningtekort is een berekening van het ministerie dat over wonen gaat. Daarin zit een aanname over welke huishoudens een eigen woning zoeken. Hoeveel mensen slachtoffer van criminaliteit zijn of zich eenzaam voelen, meet het CBS net als het SCP met een vragenlijst. Daarin vertellen mensen wat ze zelf hebben meegemaakt, niet wat ze van het land vinden.

In de tabel hieronder zie je per probleem hoeveel mensen het noemen en wat er is gemeten. De namen van de problemen zijn de fijnere groepen uit de bijlage van het SCP.

Immigratie en integratie

Immigratie wordt het vaakst genoemd. Het aantal immigranten daalt sinds 2023. In 2025 kwamen er volgens het CBS 309.000 mensen naar Nederland. Dat zijn er 8.000 minder dan in 2024. Daarvoor steeg het aantal lang: tussen 2006 en 2022 bijna elk jaar. Ondanks de daling ligt 2025 volgens onze optelling van de CBS-cijfers, die teruggaan tot 1999, nog boven elk jaar vóór 2022. In 2019 kwamen er bijvoorbeeld ongeveer 270.000 immigranten.

Wie het probleem toelicht, heeft het volgens het SCP vaker over asielmigranten dan over arbeidsmigranten, mensen die hier komen werken. Het CBS telt als asielmigrant wie in Nederland is toegelaten en bij een gemeente staat ingeschreven. Gezinsleden die nareizen, tellen mee. In 2025 was volgens het CBS ongeveer 11 procent van alle immigranten een asielmigrant.

Achter hetzelfde woord zitten bovendien verschillende zorgen. Zo vindt 56 procent van de Nederlanders dat het land veel minder vluchtelingen moet opnemen. Tegelijk vindt 63 procent het goed dat de samenleving uit mensen van verschillende culturen bestaat. En een deel van de deelnemers noemt bij immigratie juist de slechte opvang van migranten.

Wonen

Het woningtekort is 384.000 woningen, 4,6 procent van alle woningen in Nederland. Die berekening voor 2026 komt van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Dat is het ministerie dat over wonen gaat. Een tekort van rond de 2 procent vindt het ministerie aanvaardbaar. Om daar te komen zijn 213.000 woningen extra nodig. Wie in het SCP-onderzoek wonen noemt, bedoelt meestal het woningtekort in het algemeen. Wie preciezer is, wijst vaak op starters en jongeren die geen huis vinden. Hoe het zover kwam, lees je in ons artikel over het woningtekort in Nederland.

Politiek en bestuur

Bij politiek en bestuur schrijven mensen woorden op als gebrek aan vertrouwen en het doorschuiven van problemen. Toch steeg het vertrouwen na de Tweede Kamerverkiezingen van 2025. In de winter gaf 48 procent de regering een 6 of hoger voor vertrouwen. In de nazomer van 2025 was dat 37 procent. Bijna alle deelnemers vulden de vragenlijst in voordat het nieuwe kabinet op 23 februari 2026 begon. Het SCP noemt het vertrouwen bovendien nog steeds laag, vergeleken met de jaren vóór 2021. Wie doet wat in Den Haag, staat in ons artikel over de democratie in Nederland.

De manier van samenleven

Bij samenleven noemen mensen het vaakst polarisatie, verharding en een gebrek aan respect. Polarisatie betekent dat groepen steeds scherper tegenover elkaar komen te staan. Maar het SCP vraagt ook wat er goed gaat in het land, en daar noemt 20 procent juist de manier van samenleven. Ongeveer 60 procent vindt dat andere mensen in het algemeen te vertrouwen zijn, en dat verandert al jaren weinig. Waarom dan toch die zorgen? Mensen leggen de lat hoog, schrijft het planbureau. Ze willen een samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken, en die is er bijna nooit helemaal. Meer over die tegenstellingen lees je in ons artikel over polarisatie in de samenleving.

Inkomen en armoede

In 2024 waren 551.000 mensen in Nederland arm. Dat is 3,1 procent van de bevolking, tegen 2,7 procent in 2023. Het zijn voorlopige cijfers van het CBS. Na vijf jaar daling nam de armoede dus weer toe. Dat kwam volgens het CBS doordat de energietoeslag wegviel. Nog eens 1,1 miljoen mensen zaten net boven de armoedegrens. Dat is het bedrag dat een huishouden minimaal nodig heeft. Het CBS rekent voor wat dat betekent: in een schoolklas van 30 kinderen hebben er gemiddeld 3 met armoede of bijna-armoede te maken.

Voor wie te weinig overhoudt voor eten is er de voedselbank.

Armoede gaat vaak samen met schulden. Van de arme mensen heeft 30 procent problematische schulden. Dat zijn bijvoorbeeld achterstanden bij de zorgpremie of schulden bij de Belastingdienst. Bij mensen die niet arm of bijna arm zijn, is het 9 procent. Hoe schuldhulp werkt, staat in ons artikel over van je schulden afkomen.

Criminaliteit en veiligheid

Criminaliteit wordt vaker genoemd dan drie jaar geleden, maar het aandeel slachtoffers van inbraak, diefstal, geweld en vernieling groeit niet meer. In 2025 zei 20 procent van de mensen van 15 jaar en ouder dat ze daar in een jaar tijd slachtoffer van waren. Dat zijn ongeveer 3 miljoen mensen. In 2023 was het percentage even hoog, meldt het CBS. Tussen 2021 en 2023 steeg het nog. Online criminaliteit, zoals oplichting bij een aankoop of hacken, nam iets toe. In 2025 was 17 procent er slachtoffer van. In 2023 was dat 16 procent. Wat je zelf kunt doen, lees je in ons artikel over woninginbraak voorkomen.

Grote problemen die weinig mensen noemen

Oorlog en eenzaamheid raken veel mensen en staan toch laag in de lijst of ontbreken. Bij oorlog komt dat volgens het SCP vermoedelijk deels door de vraag. Die gaat over problemen in ons land, en dan denken weinig mensen aan de rest van de wereld.

Zorgen over oorlog en de wereld

Slechts 6 procent noemt uit zichzelf een internationaal probleem. Vraagt het SCP er gericht naar, dan maakt 37 procent zich tamelijk veel zorgen over de internationale politiek en 21 procent heel veel. Samen is dat 58 procent. Vóór de oorlog in Oekraïne was dat 39 procent. In april 2026 noemden mensen als reden vooral hogere prijzen en de angst dat een oorlog dichterbij komt. Wat de overheid je zelf aanraadt, lees je in ons artikel over het noodpakket.

Eenzaamheid

Eenzaamheid komt in de lijst van het SCP niet als eigen groep voor. Toch voelde in 2025 volgens het CBS 10 procent van de mensen van 15 jaar en ouder zich sterk eenzaam. Nog eens 30 procent voelde zich enigszins eenzaam. Mensen tussen 35 en 55 jaar zijn het vaakst sterk eenzaam, vaker dan ouderen.

Wat jongeren een groot probleem vinden

In 2024 vond 49 procent van de jongvolwassenen criminaliteit een groot probleem. Ook voor milieuvervuiling gold dat percentage. Het gaat om mensen van 18 tot 25 jaar. Wie jonger is, zit er niet bij. Het CBS meet dit anders dan het SCP met zijn open vraag, dus de percentages kun je niet naast elkaar leggen.

In de tabel hieronder zie je welk deel van de jongvolwassenen een kwestie een groot of heel groot probleem vindt, in 2018 en in 2024.

De grootste verschuiving zit in de laatste rij. Ruim twee keer zoveel jongvolwassenen als in 2018 zien de hoeveelheid mensen in Nederland als een groot probleem.

Somber over het land en tevreden over het eigen leven

Van de Nederlanders vindt 53 procent dat het land de verkeerde kant opgaat, terwijl 93 procent het eigen leven een 6 of hoger geeft. Je herkent het van een verjaardag. Het gesprek gaat over alles wat misgaat in het land. Vraag je daarna hoe het met iemand zelf gaat, dan is het antwoord meestal: goed.

Het SCP ziet dat verschil al jaren, ook in andere landen. Een oordeel over je eigen leven gaat over je gezondheid, je omgeving en je inkomen. Een oordeel over het land gaat over iedereen, en dat beeld komt deels uit de media. Over later zijn mensen ook somber: 59 procent denkt dat volgende generaties het slechter krijgen.

Zo kies je een maatschappelijk probleem voor school

Kies een probleem dat je kunt meten en waar mensen het over oneens zijn. Daardoor heb je voor elk kenmerk uit de syllabus iets te vertellen. Loop deze stappen langs.

• Kies een probleem uit de top 10 en zoek in de bijlage van het SCP de fijnere groep op.
• Zoek er een meting bij, bijvoorbeeld van het CBS, en noteer het jaar.
• Schrijf twee meningen over de oplossing op, van groepen die het oneens zijn.
• Zoek een nieuwsbericht over het probleem. Dat laat zien dat de media er aandacht aan geven.
• Kijk of het probleem op de politieke agenda staat. Dan is het ook een politiek probleem.

Let ook op de datum van je cijfers, want het SCP meet de lijst meerdere keren per jaar en de volgorde verschuift.

Veelgestelde vragen over maatschappelijke problemen