Woningtekort in Nederland: oorzaken en de cijfers van 2026

Het woningtekort is het verschil tussen het aantal huishoudens dat een woning zoekt en het aantal woningen dat er is. Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) berekent het elk jaar. Een tekort van ongeveer 2 procent geldt als normaal: dan is er genoeg ruimte om te verhuizen. Om daar te komen, zijn volgens het ministerie nog 213.000 extra woningen nodig. Tegelijk kwamen er in 2025 minder woningen bij dan in de jaren daarvoor.

Daklozen en inwonen bij ouders

Wonen hoort bij de problemen die Nederlanders het vaakst noemen. Het tekort zie je terug in het dagelijks leven. Begin 2024 waren volgens het CBS ongeveer 33.000 mensen tussen 18 en 65 jaar dakloos. Begin 2022 waren dat er nog bijna 27.000. Daarbij tellen ook mensen die op de bank bij vrienden of familie slapen. Anderen wijken uit naar een vakantiehuisje of een hotel voor lang verblijf. En jongeren blijven langer bij hun ouders wonen, omdat een eigen woning niet in zicht is. Wie een sociale huurwoning zoekt, staat in veel regio’s jaren op een wachtlijst.

De bankencrisis

Aan het begin van deze eeuw lagen er grote plannen om veel nieuwe woningen te bouwen. Toen brak in 2008 de financiële crisis uit. De bouw lag jarenlang grotendeels stil en veel bouwvakkers zochten ander werk. Een deel van hen kwam niet meer terug toen de bouw weer aantrok. Het gebrek aan vakmensen voel je nog steeds.

Ministerie weg en heffing bij corporaties

In 2010 verdween het ministerie van Volkshuisvesting. De Rijksoverheid liet het bouwen vooral aan de markt, de gemeenten en de woningcorporaties over.

In 2013 kwam daar de verhuurderheffing bij: een belasting voor verhuurders van meer dan vijftig sociale huurwoningen, berekend over de waarde van die woningen. Woningcorporaties betaalden daardoor ongeveer 1,7 miljard euro per jaar. Dat geld konden ze niet gebruiken om te bouwen. Corporaties hebben geen winstoogmerk en kunnen daardoor ook bouwen als de markt tegenzit. Dat heet anticyclisch bouwen. Juist die rol kwam door de heffing onder druk.

Beide besluiten zijn inmiddels teruggedraaid. De verhuurderheffing is per 1 januari 2023 afgeschaft. In ruil daarvoor spraken de corporaties met het kabinet af om tussen 2022 en 2030 250.000 sociale huurwoningen en 50.000 middenhuurwoningen te bouwen. En sinds 2024 is er weer een eigen ministerie voor wonen: het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Tekort aan woningen in cijfers

Het woningtekort liep na de financiële crisis flink op. De laatste jaren daalt het weer licht, zoals de tabel laat zien.

Het aantal nieuwe woningen daalde intussen voor het derde jaar op rij. In 2025 kwamen er volgens het CBS bijna 80.000 woningen bij: 69.200 nieuwbouwwoningen en 10.700 door het ombouwen of splitsen van bestaande panden. In 2022 waren dat er nog ruim 90.000. De Nederlandse woningvoorraad telt nu ongeveer 8,3 miljoen woningen.

Voorspellingen en prijsstijgingen

De vraag naar woningen groeit ook door veranderingen in de bevolking. Nederland groeit, vooral door migratie, en er wonen gemiddeld steeds minder mensen in één huis. Hoe minder mensen per woning, hoe meer woningen er nodig zijn.

Het ministerie verwacht dat er in 2027 zo’n 100.000 woningen worden gebouwd en daarna ongeveer 90.000 per jaar. Lukt dat, dan daalt het tekort pas rond 2034 naar het gezonde niveau van 2 procent.

Het tekort geldt voor alle soorten woningen: sociale huur, huur in de vrije sector en koop. Omdat er te weinig aanbod is, stegen de huur- en koopprijzen de afgelopen jaren fors.

Gemeenten en provincies

Woningbouw loopt vooral via gemeenten en provincies. Die moeten grond vinden, vergunningen geven en bezwaren afhandelen. Dat gaat niet altijd snel. Ook regels voor natuur en milieu remmen de bouw. Rechterlijke uitspraken over stikstof legden projecten stil, en rond luchthaven Schiphol beperken geluidsregels waar gebouwd mag worden.

Binnen een gemeente kunnen belangen botsen. De ene afdeling wil een zo hoog mogelijke grondprijs, de andere wil op diezelfde grond betaalbare woningen. Dat laatste drukt de grondprijs juist.

De politieke agenda

De woningnood staat inmiddels hoog op de politieke agenda. Het Programma Woningbouw van de overheid mikt op 900.000 nieuwe woningen tot en met 2030, waarvan minstens twee derde betaalbaar. Om dat te halen, zijn er zo’n 100.000 woningen per jaar nodig, en dat aantal is de laatste jaren niet gehaald.

Ook de woningcorporaties kunnen niet alles betalen. Volgens de Rijksoverheid komen de corporaties tot en met 2034 samen 19,4 miljard euro tekort. Dat geld is nodig voor nieuwbouw, onderhoud en verduurzaming van sociale huurwoningen.

Bouwondernemers en de deskundigen

Voor bouwbedrijven is de rekensom lastig. Grond is duur, bouwmaterialen en personeel zijn duurder geworden en procedures duren lang. Daardoor zijn nieuwe woningen vaak duurder dan wat veel woningzoekenden kunnen betalen. Vraag en aanbod sluiten slecht op elkaar aan. Andere manieren om aan een woning te komen, zoals woningruil, lossen het tekort niet op, maar helpen soms wel een individueel huishouden.

Veelgestelde vragen over het woningtekort