Echte of nep kerstboom? De rekensom in kilo CO2

Een echte kerstboom die één kerst meegaat, kost ongeveer net zoveel CO2 als een autorit van 25 kilometer. Dat berekende Milieu Centraal, de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie over energie en milieu. Zo schreef NEMO Kennislink, het wetenschapsplatform van museum NEMO, in 2022. Omgerekend is dat zo’n 5 kilo CO2. Een kunstboom wint pas als je hem tien tot vijftien keer neerzet, zegt ecoloog Joop Spijker van Wageningen University & Research. Maar een gemiddelde kunstboom gaat zes tot tien jaar mee. Meer over duurzaam leven en gewoontes staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

De rekensom in kilo CO2

Een echte kerstboom kost ongeveer 5 kilo CO2 per kerst. Een kunstboom kost naar onze schatting 50 tot 75 kilo in totaal. CO2 is het gas dat vrijkomt als je olie, gas of benzine verbrandt en dat de aarde opwarmt. Voor een echte boom telt de teelt, het vervoer en de verwerking na kerst. Milieu Centraal vergelijkt dat met 25 kilometer autorijden. Of jouw eigen rit naar de winkel daarin zit, zegt de berekening niet. Wij rekenen hem daarom apart.

Hoeveel kilo is dat? Ook daarvoor gebruiken we de cijfers van Milieu Centraal. Wie drie dagen per week naar zijn werk rijdt, 10 kilometer heen en 10 terug, stoot volgens Milieu Centraal 45 kilo CO2 per maand uit. Dat geldt voor een middelgrote benzineauto van vier tot acht jaar oud, 45 weken per jaar. Reken je dat terug, dan kost elke kilometer 0,2 kilo CO2. Een echte kerstboom komt daarmee op ongeveer 5 kilo per kerst.

Voor de kunstboom geeft Milieu Centraal geen kilo’s en geen omslagpunt. Dat omslagpunt noemde ecoloog Joop Spijker in 2022. Je moet een kunstboom volgens hem tien tot vijftien keer gebruiken voordat hij minder CO2 kost dan elk jaar een echte boom. Daaruit volgt dat een kunstboom bij het maken en weggooien 50 tot 75 kilo CO2 kost. Dat is onze eigen afleiding, geen meting. Een kunstboom wordt gemaakt van olieproducten zoals plastic, zegt Spijker.

Wat een boom per kerst kost

In de tabel hieronder staat wat je per kerst en over tien kerstfeesten uitstoot, voor vijf manieren om aan een boom te komen. De kunstboom staat er drie keer in, omdat de levensduur het verschil maakt. Bij een kunstboom tellen we per kerst het deel van zijn uitstoot dat bij dat jaar hoort.

In deze rekensom is een kunstboom die zes jaar meegaat slechter voor het klimaat dan een echte boom die je op de fiets haalt. Bij tien jaar komen ze op zijn best gelijk. Haal je een echte boom met de auto, dan is een kunstboom die tien jaar meegaat even goed of beter. Bij vijftien jaar wint de kunstboom. En wie een kunstboom na zes jaar vervangt, verbruikt in tien jaar bijna twee bomen.

Waar het omslagpunt ligt

Een veelgelezen consumentenpagina stelt de vraag na hoeveel jaar een kunstboom duurzamer is. Het antwoord daar is zes tot tien jaar. Dat is de gemiddelde levensduur van een kunstboom. Volgens Milieu Centraal maakt die lange levensduur de hogere uitstoot bij het maken goed. Joop Spijker legde het omslagpunt in 2022 hoger, bij tien tot vijftien jaar. Met zijn getal haalt de gemiddelde kunstboom het op zijn best net.

Milieu Centraal wijst geen winnaar aan

Milieu Centraal schrijft zelf dat niet bekend is welke boom beter is voor het milieu. Dat komt doordat de twee bomen het milieu op een andere manier belasten. Een echte boom kost grond, kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Een kunstboom kost plastic uit aardolie en soms brandvertragers. Daarom kun je die effecten niet bij elkaar optellen. Voor CO2 kan dat wel, en daar gaat de tabel over. Over het klimaat zegt Milieu Centraal: een kunstboom belast het bij het maken en weggooien meer, maar zijn langere levensduur compenseert dat.

Wil je een echte boom met minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen, let dan op het Europese keurmerk voor biologisch, het groene blaadje. Zo’n boom kun je volgens Milieu Centraal onder meer adopteren. Bomen met het keurmerk On the way to PlanetProof zijn beperkt te krijgen.

Een verre rit weegt zwaarder dan de keuze van de boom

Vanaf ongeveer 25 kilometer heen en terug kost de autorit meer CO2 dan de boom zelf. En een verre autorit heeft volgens Milieu Centraal meer impact dan het verschil tussen soorten kerstbomen. De rit is ook het deel dat je zelf in de hand hebt. Het Umweltbundesamt is de milieudienst van de Duitse overheid. Volgens die dienst kan de autorit van de winkel naar huis een van de grootste posten in de CO2-rekening van een boom zijn. Soms is het zelfs de grootste.

Reken het na met de 0,2 kilo per kilometer. Rijd je naar een tuincentrum op 5 kilometer, dan is dat heen en terug 10 kilometer en 2 kilo CO2. Je boom kost dan 40 procent meer. Rijd je 25 kilometer heen en terug naar een kwekerij buiten de stad, dan verdubbel je de uitstoot van je boom.

Joop Spijker legt de grens bij 20 kilometer heen en terug. Verder rijden voor een zelf gestoken boompje maakt het voordeel ongedaan, zegt hij. Voor een tweedehands kunstboom noemt hij honderd kilometer als grens: rijd je verder, dan is het klimaatvoordeel weg.

Een echte boom kan ook uit het buitenland komen. Kerstbomen worden volgens Milieu Centraal geteeld in onder meer België, Nederland, Denemarken en Duitsland, soms in Tsjechië en Polen. Een vrachtwagen neemt er heel veel tegelijk mee, dus per boom telt dat vervoer veel minder dan jouw eigen rit.

Een boom met kluit of een huurboom

Van de echte bomen is een huurboom volgens Milieu Centraal de milieuvriendelijkste keuze, als je hem dichtbij kunt halen. Een boom met kluit kan na kerst de tuin in. Zo’n boom heeft nog wortels in een bol aarde. Het idee is dat hij na kerst verder groeit. De kans daarop is het grootst bij een kleine boom die in een grote pot is gekweekt, schrijft Milieu Centraal. Een percentage voor kluitbomen uit de winkel geeft Milieu Centraal niet, alleen voor huurbomen.

De huurboom

Een huurboom of adoptieboom is volgens Milieu Centraal de milieuvriendelijkste echte boom. Je neemt hem tegen huur of statiegeld mee en brengt hem na de feestdagen terug. Zulke bomen worden in een pot gekweekt, zodat de wortels bij elkaar blijven. Ongeveer 90 procent overleeft de huurperiode, en een boom wordt drie tot vijf keer verhuurd.

Er zit wel een addertje onder het gras: je rijdt twee keer. Een keer om de boom te halen en een keer om hem terug te brengen. Ligt de verhuurder op 5 kilometer, dan rijd je 20 kilometer. Dat is 4 kilo CO2, bijna evenveel als een hele echte boom. Een huurboom is dus alleen de beste keuze als hij dichtbij staat of als je hem op de fiets kunt halen.

Een boom in je eigen tuin planten

Wil je een potboom na kerst zelf planten, geef dan elke dag water en laat hem eerst wennen in een koele ruimte. Plant hem niet te diep en geef bij het planten twee emmers water in de kuil. Dat zijn de tips van Milieu Centraal. Verliest de boom na kerst veel naalden, dan heeft planten geen zin meer.

Welke boom veiliger is bij brand

Kunstkerstbomen zijn brandveiliger dan echte, schrijft Brandweer Nederland. Volgens Milieu Centraal komt dat doordat vooral de duurdere kunstbomen brandvertragers bevatten. Dat zijn stoffen die het vlam vatten afremmen.

Een verse echte boom is ook moeilijk aan te steken. Het gevaar zit in een boom die uitdroogt, want de naalden en het hout bevatten hars. Dan kan zelfs de warmte van de lampjes genoeg zijn. Geef een echte boom dus elke dag water, ook als hij geen kluit heeft. Zet hem in een standaard met een waterbak en niet naast de verwarming.

De brandweer geeft nog drie tips. Zet de boom in de hoek die het verst van de deur ligt, zodat je bij brand niet wordt ingesloten. Zorg dat hij stevig staat. En hang nooit echte kaarsjes in de boom. Een rookmelder op elke woonverdieping is sinds 2022 verplicht, en in december laat je hem dus zeker niet zonder batterij.

Wat de prijs van een kerstboom bepaalt

Bij een echte boom speelt de soort mee. Een Nordmannspar staat zo’n tien jaar op het veld voor hij verkocht wordt, de fijnspar vier tot zes jaar, schrijft Milieu Centraal. De fijnspar is de meest gebruikte echte boom. Die extra jaren grond en werk betaal je naar onze inschatting mee.

Bij een kunstboom zit het verschil in de kwaliteit. Vooral de duurdere kunstbomen bevatten brandvertragers, schrijft Milieu Centraal. Het raadt aan om liever iets meer te betalen voor een boom die lang meegaat. Een tweedehands kunstboom van goede kwaliteit is volgens Milieu Centraal ook een duurzame keuze.

Zo reken je het uit in euro

Deel de prijs van de kunstboom door wat je elk jaar voor een echte boom betaalt. Dan weet je na hoeveel jaar de kunstboom zich terugverdient. Een voorbeeld met ronde bedragen. Kost een echte boom je elk jaar € 40 en een kunstboom eenmalig € 200? Dan heb je hem na vijf jaar terugverdiend en ben je vanaf het zesde jaar goedkoper uit. Voor het klimaat moet diezelfde boom nog vijf tot tien jaar langer mee.

Wat je na kerst met de boom doet

Milieu Centraal raadt aan om je boom in te leveren bij de gemeente. Die bomen gaan naar een afvalenergiecentrale, naar de versnipperaar of naar de compost. Een afvalenergiecentrale is een verbrandingsoven die van afval stroom maakt. Hoe je je boom inlevert, verschilt per gemeente. Soms staat hij bij het huisvuil, soms is er een inzamelactie. In Dijk en Waard kregen kinderen op 10 januari 2026 voor elke ingeleverde boom 50 cent.

Verbrand de boom niet op straat en niet in je houtkachel. Het hout is nog nat, legt Spijker uit, en nat hout verbrandt slecht. Daarbij komt meer rook met roet en fijnstof vrij. Het Umweltbundesamt adviseert om alleen goed gedroogd hout te stoken, het liefst twee jaar gedroogd.

Heb je een tuin, dan kun je de takken ook gebruiken. Leg ze over vorstgevoelige planten als bescherming tegen de kou, schrijft Milieu Centraal.

Een kunstboom weggooien

Een kapotte kunstboom hoort bij het grofvuil. Ook die gaat meestal naar een afvalenergiecentrale. Zit er een brandvertrager in, dan kunnen bij het verbranden giftige stoffen ontstaan, zoals dioxines. Nederlandse centrales vangen die af, schrijft Milieu Centraal, dus ze komen niet in het milieu.

Ons oordeel

Twijfel je tussen een echte of nep kerstboom, koop dan alleen een nieuwe kunstboom als je zeker weet dat je hem minstens tien jaar gebruikt. Een kunstboom die je maar zes jaar gebruikt, haalt het omslagpunt van Spijker niet. Een echte boom uit de buurt, lopend of met de fiets gehaald, is de veilige keuze voor het klimaat. Heb je al een kunstboom, gooi hem dan niet weg en zet hem zo lang mogelijk neer. Elk extra jaar maakt hem beter.

Houd het ook in verhouding. Een kerstgans kost vaak al meer broeikasgas dan een kunstboom die vijf jaar meegaat, schrijft het Umweltbundesamt. Hoe de boom eigenlijk in Nederland terechtkwam, lees je in ons artikel over waarom we kerst vieren.

Veelgestelde vragen over de echte of nep kerstboom