Sneeuw ruimen verplicht? En wie betaalt als iemand valt

Een landelijke wet die je verplicht om de stoep voor je huis sneeuwvrij te maken, is er niet. Zo’n plicht stond vroeger in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), het regelboek dat elke gemeente zelf maakt. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) houdt voor alle gemeenten een voorbeeld-APV bij. Volgens de VNG staat de sneeuwruimplicht in elk geval sinds de uitgave van 1986 niet meer in dat voorbeeld. Toch gold hij in Tilburg nog tot 8 december 2021. Sneeuw ruimen is dus een keuze, maar wat je met die sneeuw doet, kan je wel aansprakelijk maken. Meer over je rechten staat in het kennisgebied Juridisch.

Sinds wanneer de sneeuwruimplicht weg is

Op bijna elke pagina over dit onderwerp staat dat sneeuw ruimen sinds 2007 niet meer verplicht is. Geen van die pagina’s noemt een besluit uit dat jaar, en wij vonden er ook geen. De VNG geeft zelf een ander jaartal. In de toelichting bij de voorbeeld-APV van 1986 verwijst de vereniging naar een artikel van Verplanke uit 1985. Het stond op 1 maart in De Nederlandse Gemeente, het vakblad voor gemeenten. Dat stuk was vermoedelijk de aanleiding om de bepaling te schrappen.

Verplanke wees op twee problemen. Het eerste was de handhaving, en die speelt voor de VNG nog steeds een grote rol. Wie ziek is, op vakantie of aan het werk, kan niet meteen gaan scheppen. Een regel die de gemeente niet kan handhaven, hoort er volgens de VNG niet in. Het tweede probleem was juridisch. Een gemeente die burgers laat werken voor de openbare weg, botst mogelijk met het verbod op gedwongen arbeid. Dat verbod staat in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en in een verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 1930.

Later kwam daar een uitspraak van de rechtbank in Amsterdam bij, van 20 januari 1993. Die oordeelde dat je van bewoners niet kunt vragen dat ze hun stoep bij sneeuwval voortdurend sneeuwvrij houden. De VNG noemt ook die uitspraak als reden.

Welke gemeenten het nog regelden

Een voorbeeld-APV is een voorbeeld, geen wet. Elke gemeenteraad bepaalt zelf wat er in de eigen APV komt. Daardoor bestond de plicht op sommige plaatsen veel langer dan de meeste websites doen denken. In de tabel zie je het voorbeeld van de VNG naast de oude regel in Tilburg en wat er nu in Almere staat.

De Tilburgse regel was streng. Hij gold voor een huis of een stuk grond binnen de bebouwde kom, en naast sneeuw ruimen moest je het voetpad ook bestrooid houden. De gemeente schreef in de toelichting dat er behoefte was om nalatige burgers aan te pakken. Een vergelijkbare bepaling stond volgens diezelfde toelichting niet meer in het VNG-voorbeeld.

Almere noemt geen sneeuw, maar komt er wel dicht bij. Het verbod gaat over doen en over nalaten. Wie bij vorst een emmer water over de stoep gooit, overtreedt het. Of niet scheppen ook onder het verbod valt, zegt de regel niet letterlijk, en een uitspraak daarover vonden we niet.

Hoe je de regel in je eigen gemeente opzoekt

Op 25 september 2026 hebben we alle geldende APV’s op lokaleregelgeving.overheid.nl doorzocht, de officiële verzamelplaats van gemeentelijke regels. We zochten op sneeuwvrij, sneeuwruimen, ijsvrij en op sneeuw in combinatie met trottoir en voetpad. Een ruimplicht zoals die van Tilburg vonden we nergens meer. Dat is geen garantie, want een gemeente kan de regel met andere woorden hebben opgeschreven. Zoek daarom zelf op de naam van je gemeente plus APV, en daarbinnen op sneeuw en gladheid. Staat er niets, dan moet je niets.

Aansprakelijk als iemand voor je deur valt

Het is kwart over zeven, er ligt tien centimeter sneeuw en de postbode glijdt uit voor je hek. Ben jij dan aansprakelijk? Meestal niet. De stoep is een openbare weg. Het Burgerlijk Wetboek legt de aansprakelijkheid voor de staat van zo’n weg bij de overheid die hem beheert. Voor de stoep is dat bijna altijd de gemeente.

Jij kunt alleen aansprakelijk zijn via de algemene regel voor een onrechtmatige daad. Onrechtmatig is volgens die regel onder meer iets doen of laten wat een wet verbiedt, of wat volgens ongeschreven regels niet hoort. Een wettelijke plicht om te ruimen heb je bijna nergens. Dus blijft de vraag over of je zelf iets doet waardoor de stoep gevaarlijker wordt.

Wat je wel aansprakelijk maakt

Het risico zit in wat je met sneeuw en water doet. Denk aan sneeuw van je oprit die je als een wal op de stoep schept, waar hij overdag smelt en ’s nachts bevriest. Of aan water uit een emmer, een regenpijp of een autowasbeurt dat bij vorst over de stoep loopt. Dan heb je zelf een gevaar gemaakt. Wie valt en schade heeft, kan die op jou verhalen. Is de ander zelf onvoorzichtig geweest, dan verdeelt de rechter de schade, want dat regelt het Burgerlijk Wetboek ook.

Het advies dat je elke winter leest, is: doe het goed of doe het helemaal niet. Het tweede deel klopt niet zoals het vaak wordt uitgelegd. Een geveegde stoep is veiliger dan een stoep vol aangestampte sneeuw, en aansprakelijk word je pas als je de stoep gevaarlijker maakt dan hij was. Sneeuw ruimen zonder te strooien kan dat wel doen, want dan bevriest de dunne laag die overblijft tot ijs. Strooi daarom na het vegen zout of zand. Ben je toch aansprakelijk, dan is dat vaak iets voor je aansprakelijkheidsverzekering. Wat die dekt, lees je in ons artikel over welke verzekeringen je moet hebben.

Je eigen pad en oprit

Het tuinpad naar je voordeur en je oprit zijn geen openbare weg. Ben je eigenaar van het huis, dan ben jij volgens het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk als zo’n pad gevaarlijk is. Het gaat er dan om of het pad voldoet aan wat je in die omstandigheden mag verwachten. Een bezorger die daar valt, kan jou dan aanspreken. Huur je, dan ligt die aansprakelijkheid bij je verhuurder. Voor wat je zelf doet, zoals water over het pad gooien, blijf je wel aansprakelijk.

Voor een weg heeft de Hoge Raad beslist dat ijs op zich geen gebrek is, zoals je hieronder leest. Wij verwachten dat een rechter bij een tuinpad net zo redeneert, maar een uitspraak daarover hebben we niet gelezen. Dan telt wat je deed om het gevaar te beperken. Strooi dus het pad naar je voordeur, zeker als je een bedrijf aan huis hebt.

Huurder of lid van een VvE

Voor een huurder of een lid van een vereniging van eigenaars (VvE) verandert er aan de openbare stoep niets. Wel kan je huurcontract of het huishoudelijk reglement van je VvE een afspraak bevatten over gemeenschappelijke paden en portieken. Zo’n afspraak is een afspraak met je verhuurder of je VvE, geen regel van de gemeente. Lees hem dus na, want daar staat wie er moet vegen.

Wanneer de gemeente aansprakelijk is

Dat de gemeente de wegbeheerder is, betekent niet dat ze betaalt voor elke val op een gladde stoep. De Hoge Raad, de hoogste rechter van Nederland, sprak zich op 3 mei 2002 uit over een ongeluk op de rondweg van Dordrecht. Die weg is een stuk van de A16, en die beheert de Staat. Op 1 januari 1996 om zeven uur ’s ochtends slipte daar een auto op spiegelglad asfalt tegen de vangrail. Vanaf de avond ervoor was op de radio gewaarschuwd voor gladheid en de weg was gestrooid. De Hoge Raad oordeelde dat ijzel op het wegdek geen gebrek van de weg is. De Staat had genoeg gedaan, en de automobilist had op gladheid bedacht moeten zijn.

Dat is het patroon bij gladheid. Een gemeente moet zich inspannen, maar hoeft niet elke stoep ijsvrij te krijgen. Het Gladheidsbestrijdingsplan 2025-2028 van Haarlemmermeer legt dat uit. Een gemeente moet kunnen laten zien dat ze een vastgesteld plan heeft met een strooikaart. Ze moet ook bijhouden wanneer ze waar heeft gestrooid, en doen wat in het plan staat. Heeft ze dat aantoonbaar gedaan, dan is ze volgens het plan niet aansprakelijk.

Wat de gemeente wel en niet strooit

Haarlemmermeer heeft ongeveer 710 kilometer weg in beheer. Op de strooikaart van de winter 2024-2025 stond 455 kilometer rijbaan en 228 kilometer fietspad. Daarbij is elke kant van een weg met twee gescheiden rijbanen apart geteld. Doorgaande wegen, busroutes, routes van hulpdiensten en de wegen naar ziekenhuizen krijgen voorrang. Een rustige woonstraat met minder dan 1.500 auto’s per etmaal wordt niet vast gestrooid. Duurt de gladheid langer dan 48 uur, dan kan de coördinator besluiten om daar toch te strooien. Voetpaden strooit Haarlemmermeer alleen rond openbare voorzieningen, zoals een ziekenhuis, een gemeentehuis of een winkelcentrum, en dan alleen overdag.

Haarlemmermeer volgt daarbij de richtlijn uit 2024 van CROW, het landelijke kennisplatform voor verkeer en infrastructuur. Die richtlijn is niet verplicht en heeft geen wettelijke status, maar een gemeente die hem volgt, strooit rustige woonstraten ook niet vast. En dus? Grote kans dat de stoep in jouw woonstraat niet wordt gestrooid. Haarlemmermeer zet wel zo’n 200 zoutkisten neer, vooral bij bruggen, trappen en rond voorzieningen zoals scholen en gezondheidscentra. Daaruit mogen bewoners zelf strooien. Kijk op de site van je gemeente naar de strooikaart. Dan weet je of jouw straat erop staat.

Schade claimen bij de gemeente

Op de strooikaart staan vooral wegen en fietspaden, en stoepen alleen bij bijvoorbeeld een ziekenhuis of een station. Val je op zo’n stoep, of op een fietspad dat gestrooid had moeten zijn, dan heb je een kans. Stel de gemeente dan schriftelijk aansprakelijk. Leg vast waar en wanneer je viel, maak foto’s van de plek, vraag getuigen om hun gegevens en bewaar je medische papieren. Vraag daarna het strooiplan op en de registratie van de strooiritten van die dag. Weigert de gemeente en wil je naar de rechter, lees dan eerst wat de kosten van een rechtszaak zijn.

Je auto sneeuwvrij maken

Voor je auto zijn de regels wel hard. De eisen staan in de Regeling voertuigen, de regeling voor alles wat op de weg rijdt. Je moet voldoende zicht hebben door de voorruit en de voorste zijruiten. Daarnaast moet je via je spiegels genoeg zien van wat naast en achter je gebeurt. Ook je kenteken moet goed leesbaar zijn en mag niet zijn afgedekt. Sneeuw of ijs op je kentekenplaat maakt hem net zo onleesbaar. Een kijkgaatje in je voorruit krabben is dus niet genoeg.

De bedragen staan in de lijst met vaste verkeersboetes bij de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften. In de tabel zie je de boetes voor een personenauto, zoals ze in 2026 gelden.

Er komen nog administratiekosten bij. Deze boetes kan de politie niet via een flitspaal of op je kenteken geven. Volgens de toelichting bij de boetelijst moet een agent je daarvoor aanhouden. Wie om half acht met een bevroren zijruit wegrijdt, riskeert de boete dus pas als hij wordt aangehouden. Het echte risico is een fietser die je niet zag. Winterbanden zijn in Nederland overigens niet verplicht, en hoe dat in andere landen zit, lees je in ons artikel over winterbanden in het buitenland.

Sneeuw op het dak

Voor sneeuw op het dak van je auto staat geen aparte boete in de lijst. Dat betekent niet dat het geen gevolgen heeft. Rem je, dan kan de sneeuw over je voorruit schuiven en rijd je alsnog zonder zicht. Waait de sneeuw er op de snelweg af en valt hij op de auto achter je, dan heb je die schade veroorzaakt. Die bestuurder kan de schade op jou verhalen, net als bij elke andere onrechtmatige daad. Veeg het dak dus ook leeg, en je lampen erbij.

Hoe vaak mensen op straat vallen

VeiligheidNL, het kenniscentrum voor letselpreventie, houdt bij hoeveel mensen met letsel op de spoedeisende hulp komen. In 2022 kwamen voetgangers daar naar schatting 19.900 keer terecht zonder dat er een voertuig bij betrokken was. Ze waren op straat gevallen, uitgegleden of ergens tegenaan gelopen. Datzelfde jaar werden 5.300 voetgangers na zo’n val in het ziekenhuis opgenomen, en 94 mensen overleden eraan.

Gladheid was die winter een kleine oorzaak. VeiligheidNL ondervroeg voetgangers die tussen juli 2022 en juni 2023 op de spoedeisende hulp kwamen. Van wie was gevallen, noemde 6 procent een stoep die glad was door het weer. Daar hoort ook een stoep bij die glad was door regen. Losse of scheve tegels werden bijna drie keer zo vaak genoemd, door 17 procent. VeiligheidNL wijst er zelf op dat het aantal vorstdagen tussen 2013 en 2022 daalde van 71 naar 29. Na een winter met veel vorst zal gladheid vaker de oorzaak zijn. Hoeveel vaker, weten we niet: recentere cijfers over gladheid vonden we niet.

Ons oordeel is daarom nuchter. Je hoeft je stoep niet sneeuwvrij te maken en de kans dat je iemand moet betalen omdat je niet ruimde, is klein. Toch is sneeuw ruimen de betere keuze. Het kost een kwartier en een zak strooizout. Het beschermt de buurman met een rollator en de bezorger met je pakje. Laat alleen geen water, geen sneeuwwal en geen ijsplaat achter, want daar zit je risico.

Veelgestelde vragen over sneeuw ruimen