Kans op een witte kerst is kleiner dan 7 procent

Het KNMI telde sinds 1901 acht witte kersten. Het KNMI is het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, dat voor de overheid het weer meet. Acht keer in 125 jaar is 6,4 procent, ongeveer eens in de 15 à 16 jaar. De laatste twee waren in 2009 en 2010, en sindsdien is het met kerst groen gebleven. Die 6,4 procent is bovendien een gemiddelde over een eeuw waarin het veel vaker vroor dan nu. De kans op een witte kerst is daarom kleiner dan de 7 procent die je elk jaar leest. Meer over weer, klimaat en onze planeet staat in het kennisgebied Wereld.

Wat telt als een witte kerst

Een witte kerst is het alleen als er zowel op eerste als op tweede kerstdag om 9 uur ’s ochtends een gesloten sneeuwdek ligt in De Bilt. Het KNMI houdt het streng. Gesloten betekent dat de grond helemaal bedekt is, zonder open plekken. In De Bilt, bij Utrecht, meet het KNMI al sinds 1901 hoeveel sneeuw er ligt. Die ene plek is de maat voor het hele land.

Sneeuw die op kerstavond valt en ’s nachts wegsmelt, telt dus niet. Eén witte kerstdag telt ook niet. In 1968 lag er in De Bilt op tweede kerstdag een sneeuwdek, maar op eerste kerstdag niet. In 1963 was het precies andersom. Wie op kerstochtend naar buiten kijkt en wit ziet, heeft daarmee nog geen officiële witte kerst.

Bijna een witte kerst

Naast de acht witte kersten noemt het KNMI nog 21 kersten met sneeuw. Soms vielen er alleen wat vlokken, soms lag er een sneeuwdek op één van de twee dagen of alleen in het noorden. Samen zijn dat 29 van de 125 kersten, ongeveer één op de vier. Sneeuw met kerst, al was het maar een beetje of alleen ergens in het land, kwam dus ruim drie keer zo vaak voor als een officiële witte kerst. De laatste bijna-witte kerst was in 2005. Toen vormde zich op tweede kerstdag in het noorden een sneeuwdek.

Acht witte kersten sinds 1901

De acht witte kersten waren in 1906, 1938, 1940, 1950, 1964, 1981, 2009 en 2010. In de tabel hieronder zie je per jaar hoeveel sneeuw er in De Bilt lag en wat het KNMI erover noteerde.

Reken je het na, dan kom je op gemiddeld eens in de 15 à 16 jaar: 125 jaar gedeeld door acht. En een gemiddelde zegt hier weinig. Na 1906 duurde het 32 jaar tot de volgende witte kerst, na 1981 28 jaar. In 2009 en 2010 kwamen er juist twee vlak na elkaar, voor het eerst sinds de telling begon. Ook tussen 1938 en 1940 zat maar één groene kerst.

Waarom de 7 procent te hoog is

De 7 procent is een gemiddelde over ruim een eeuw, en sinds 2010 lag er in De Bilt rond kerst geen enkele ochtend nog een gesloten sneeuwdek. Het getal past bij de stand van rond 2010: toen was 8 van de 110 kersten 7,3 procent. Sindsdien kwamen er vijftien groene kersten bij, en nu is het 6,4 procent. Zo’n telling kijkt terug. Uit de lijst zelf valt geen daling af te lezen. Tussen 1901 en 1960 waren er vier witte kersten, tussen 1961 en 2025 ook vier. Acht gevallen zijn te weinig om een trend in te zien. Twee koude decembers na elkaar, zoals in 2009 en 2010, verschuiven het beeld al.

De daling zit wel in de metingen eromheen. Rond 1961 lag er in De Bilt gemiddeld 23 dagen per jaar een gesloten sneeuwdek, tegenwoordig nog 3. Dat schreef het KNMI in januari 2026. Een vorstdag is een dag waarop het minstens even onder nul wordt. Daarvan telde De Bilt rond 1965 gemiddeld 67 per jaar, tegenwoordig 40.

Onze eigen telling in De Bilt

Wij hebben de dagelijkse sneeuwmetingen van het KNMI in De Bilt zelf nageteld voor 18 tot en met 31 december. Tussen 1961 en 1990 lag er op 14 procent van die ochtenden een gesloten sneeuwdek. Tussen 1996 en 2025 was dat 8 procent, en twee derde daarvan kwam uit 2009 en 2010. Van 2011 tot en met 2025 lag er op geen enkele van die 210 ochtenden een gesloten sneeuwdek. Alleen in 2014 lag er drie ochtenden een dun, onderbroken laagje.

Een eerlijk getal voor deze kerst ligt daarom onder de 7 procent. Hoeveel lager, kan niemand precies zeggen. Met acht witte kersten valt geen nauwkeurige kans uit te rekenen. Wie een percentage met een cijfer achter de komma noemt, geeft meer zekerheid dan er is.

Koud is niet genoeg

Voor sneeuw met kerst heb je twee dingen tegelijk nodig: vorst en neerslag. Die combinatie wordt zeldzamer. Nu brengt koude lucht uit het noordwesten nog flinke sneeuwbuien. Bij verdere opwarming warmt de zee die lucht zo sterk op dat de neerslag vaker als regen valt, legt het KNMI uit. Vorst komt dan vooral nog met lucht uit het oosten, over land, en die lucht is droog.

Vorige kerst zag je dat in het klein. De eerste drie weken van december 2025 waren zacht tot zeer zacht, met overdag vaak meer dan 10 graden. Eerste kerstdag 2025 was in De Bilt een ijsdag: het werd de hele dag niet warmer dan 0 graden. Een hogedrukgebied boven Scandinavië voerde met een oostenwind zeer droge, koude lucht aan, meldt het KNMI in zijn overzicht van december 2025. Het bleef zonnig en droog. Koud genoeg was het, maar er viel niets.

Waarom het met kerst vaak zacht is

Rond kerst wordt het juist vaak zachter. Een lagedrukgebied, dat meteorologen een depressie noemen, stuurt dan zachte lucht naar West-Europa. Zo’n lagedrukgebied rond kerst wordt de kerstdepressie genoemd. Meestal ligt de temperatuur op de kerstdagen tussen 5 en 10 graden. Sinds 1901 werd het in De Bilt op eerste kerstdag 17 keer warmer dan 10 graden, voor het laatst in 2023.

Wat de toekomst brengt

Het KNMI rekent met klimaatscenario’s. Dat zijn mogelijke toekomsten, afhankelijk van hoe sterk de aarde verder opwarmt. In het warmste scenario daalt het aantal vorstdagen in De Bilt tot 30 per jaar rond 2050 en tot 11 rond 2100. Minder vorst betekent minder sneeuw die blijft liggen. Hoeveel minder, rekende het KNMI met een weermodel door voor de sneeuwweek van begin januari 2026. In het huidige klimaat kwam het model op 6 januari uit op gemiddeld ruim 5 centimeter sneeuw in Nederland, ongeveer wat er ook werkelijk lag. Met hetzelfde weer in een klimaat dat wereldwijd 1,5 graad warmer is dan nu, bleef daar in het model gemiddeld 1,5 centimeter van over. Een groot deel van de neerslag viel dan als regen of als natte sneeuw die meteen smolt.

Onmogelijk wordt een witte kerst niet: ook in een warmer klimaat valt er volgens het KNMI nog sneeuw, alleen veel minder. Hoe het klimaat verder verandert, lees je in ons artikel over de opwarming van de aarde.

In Groningen vaker wit dan in Zeeland

In Groningen lag er tussen 1961 en 2025 tien keer op beide kerstdagen een gesloten sneeuwdek, in Middelburg twee keer. De officiële telling kijkt alleen naar De Bilt, maar elders ligt het anders. Het KNMI heeft door het hele land neerslagstations. Dat zijn meetpunten waar elke ochtend om 9 uur ook de sneeuwhoogte wordt genoteerd. Wij hebben voor acht van die stations nageteld hoe vaak er tussen 1961 en 2025 op beide kerstdagen een gesloten sneeuwdek lag. We kozen stations met een volledige reeks over die 65 jaar.

In de tabel zie je per station hoe vaak het wit was, en welk deel van de 65 kersten dat is.

In Groningen was het dus veel vaker wit dan in Middelburg: tien keer tegen twee keer. Het noordoosten en oosten scoren het hoogst, het westen en zuidwesten het laagst. Met zulke kleine aantallen per meetpunt is dat een patroon, geen vaste kans. Op alle acht was 2010 de laatste keer.

Voor De Bilt komt deze reeks op vijf, één meer dan de officiële telling over dezelfde jaren. Het verschil is 2000. Het neerslagstation noteerde toen op beide ochtenden 2 centimeter, maar volgens de lijst van het KNMI lag er in De Bilt een onderbroken sneeuwdek. Zo dun is de grens tussen wel en geen witte kerst.

Hoe ver vooruit je het kunt weten

Vraagt je kind in november of het met kerst gaat sneeuwen, dan is het eerlijke antwoord: dat weet nog niemand. Een gedetailleerde verwachting kan het KNMI gemiddeld zo’n zes dagen vooruit maken. Toch verschijnen er elk jaar weken vooraf berichten dat de kans dit jaar twee keer zo groot is. Daar kun je weinig mee. Voor dag 7 tot en met 14 geeft het KNMI alleen een trend in algemene woorden. Een uitspraak drie weken vooraf gaat dus niet over de kerstdagen zelf, maar hooguit over de kans op een koude periode in die tijd.

Voor de hele winter is het nog vager. Het KNMI heeft in 2011 en 2018 de bekende voorspellers nagerekend: zonnevlekken, El Niño en sneeuw in Siberië. Geen van drieën voorspelt de Nederlandse winter goed genoeg om er iets op te bouwen. De enige onderbouwde winterverwachting is volgens het KNMI: het kan vriezen, het kan dooien.

Waar je vanaf 20 december op let

Wil je het toch weten, kijk dan vanaf ongeveer 20 december naar de verwachting voor de kerstdagen. Dan vallen beide kerstdagen binnen de zes dagen van de gedetailleerde verwachting. Let op twee dingen: vriest het ’s nachts, en valt er in de dagen ervoor sneeuw? Pas als ze allebei in de verwachting staan, is er een echte kans. En de sneeuw moet op tweede kerstdag om 9 uur nog liggen. In 2009 ging het bijna mis. De sneeuw smolt tijdens de kerstdagen snel weg, maar op tweede kerstdag lag er in De Bilt nog 4 centimeter.

Ons advies is daarom nuchter: plan je kerst op groen en zie sneeuw als een meevaller. Ligt er toch een pak, lees dan wat je moet doen met sneeuw op je stoep en je auto. Wie de beste papieren wil, zit in het noordoosten. Maar ook in Groningen was het tussen 1961 en 2025 maar ongeveer eens in de zes à zeven jaar een witte kerst.

Veelgestelde vragen over een witte kerst