Van overlegrechter naar regelrechter: zo werkt het nu

Een conflict over geld of over je werk hoeft niet altijd een dure procedure met een advocaat te worden. Voor eenvoudige zaken bestaat sinds 1 maart 2025 de regelrechter: een kantonrechter die met jou en de tegenpartij om tafel gaat en samen naar een oplossing zoekt. Lukt dat niet, dan beslist hij alsnog. De regelrechter is de opvolger van een reeks proeven met laagdrempelige rechtspraak, waaronder de Overijsselse overlegrechter, de Haagse wijkrechter en de Rotterdamse en Zeeuwse regelrechter. Die proeven zijn samengevoegd tot één procedure met een wettelijke basis.

Wat is de regelrechter?

De regelrechter is een gewone kantonrechter die een eenvoudiger procedure volgt. Je hebt geen advocaat nodig, je hoeft geen dagvaarding te laten opstellen door een deurwaarder en je hoeft geen juridische stukken te schrijven. Je legt je conflict voor met een formulier, waarna de rechter beide partijen uitnodigt voor een gesprek in de rechtszaal. Soms gaat de rechter naar de plek waar het conflict over gaat.

Tijdens die mondelinge behandeling vertellen beide partijen in eigen woorden wat er speelt. De rechter stelt vragen en kijkt eerst of jullie er samen uit kunnen komen. Komt er een akkoord, dan legt hij dat vast in een proces-verbaal. Lukt dat niet, dan doet hij een uitspraak in een vonnis. Beide documenten zijn bindend en kun je laten afdwingen, bijvoorbeeld door een deurwaarder.

Bij welke rechtbanken kan het?

De regelrechter is een experiment met een wettelijke basis en draait bij vier rechtbanken: Den Haag, Overijssel, Rotterdam en Zeeland-West-Brabant. Woon je in een ander arrondissement, dan kun je je zaak daar niet op deze manier aanbrengen; je gaat dan naar de gewone kantonrechter. Het ministerie verwacht ongeveer 400 zaken per jaar bij de regelrechter.

Welke zaken kun je voorleggen?

Het hangt van het onderwerp en het bedrag af of je alleen naar de regelrechter kunt, of dat de tegenpartij daarmee moet instemmen.

De arbeidszaken zijn bewust toegevoegd. De regeling is vooral bedoeld voor werknemers in een kwetsbare positie, zoals arbeidsmigranten, flexwerkers en zzp’ers, die hun loon niet krijgen en de weg naar de rechter moeilijk vinden. Past jouw onderwerp niet in de tabel, dan blijft de gewone route open bij de kantonrechter, de civiele rechter of de bestuursrechter. Hoe die rechters zich tot elkaar verhouden, lees je in ons artikel over het Nederlandse rechtsstelsel.

Wat kost de regelrechter?

Je betaalt griffierecht: de bijdrage aan de rechtbank voor het behandelen van je zaak. Bij een kantonzaak betaalt alleen degene die de zaak start; de tegenpartij betaalt niets. Hoeveel het is, hangt af van de hoogte van je vordering en of je particulier of bedrijf bent. Dit zijn de tarieven voor 2026.

Het lage tarief geldt als je inkomen en vermogen onder de grens voor onvermogenden blijven; je toont dat aan met een verklaring van de Raad voor Rechtsbijstand of een inkomensverklaring. Heb je een laag inkomen, dan kun je bij je gemeente ook bijzondere bijstand aanvragen voor deze kosten. Verder ben je alleen geld kwijt als je zelf een advocaat inschakelt, en dat hoeft niet. Wat een gewone procedure kost, staat in ons artikel over de kosten van een rechtszaak.

Zo verloopt de procedure

Je begint met het formulier op rechtspraak.nl. Daarin zet je wie de partijen zijn, waar het conflict over gaat en wat je van de rechter vraagt. De rechtbank stuurt je daarna een rekening voor het griffierecht en nodigt beide partijen uit. Bewijsstukken hoef je niet vooraf op te sturen; neem ze mee naar de zitting, dan bekijkt de rechter wat hij nodig heeft.

De zitting

De behandeling is mondeling en informeel. Je mag zelf het woord voeren, ook zonder juridische kennis. Een advocaat of gemachtigde meenemen mag, maar is niet verplicht; bij een laag inkomen kun je gesubsidieerde rechtsbijstand aanvragen. De rechter zoekt eerst naar een oplossing waar jullie allebei mee kunnen leven. Dat heet schikken.

De uitkomst

Komt er een akkoord, dan gaat dat in een proces-verbaal. Komt er geen akkoord, dan volgt een vonnis, vaak kort na de zitting. Beide zijn afdwingbaar: houdt de ander zich er niet aan, dan kun je een deurwaarder inschakelen om bijvoorbeeld beslag te laten leggen.

Kun je in hoger beroep?

Tegen een vonnis van de kantonrechter kun je in hoger beroep bij het gerechtshof, zolang de zaak boven de appelgrens van 1.750 euro uitkomt. Daaronder staat geen hoger beroep open. Partijen kunnen ook samen afspreken dat ze van hoger beroep afzien; denk daar goed over na, want je doet dan afstand van een recht. Wat hoger beroep en cassatie precies inhouden, lees je in ons artikel over verzet, hoger beroep en cassatie.

Veelgestelde vragen over de regelrechter