Break-evenpunt berekenen: formule, voorbeeld en btw

Je deelt je vaste kosten door de dekkingsbijdrage per verkochte eenheid. De dekkingsbijdrage is wat er van elke verkoop overblijft nadat je de variabele kosten hebt betaald. Die som is elementair, maar hij bedriegt je als je jezelf vergeet. De KVK, de Kamer van Koophandel waar elk Nederlands bedrijf staat ingeschreven, rekent voor een eenmanszaak met minimaal € 30.000 winst per ondernemer per jaar. Draai je break-even zonder dat bedrag, dan verdien je niets.

Andere namen voor hetzelfde punt zijn het kritische punt, het omslagpunt en de kritische omzet. Je komt het ook tegen als break even point, de Engelse schrijfwijze. In oudere boekhoudboeken heet het de rentabiliteitsdrempel. Ze slaan allemaal op dezelfde situatie: geen winst, geen verlies.

Hoe bereken je het break-evenpunt?

Je deelt je vaste kosten door de dekkingsbijdrage per stuk. Vaste kosten lopen door, ook als je niets verkoopt. Denk aan huur, verzekeringen, afschrijving en het loon van vast personeel. Variabele kosten stijgen met elke verkoop: inkoop, grondstoffen, verpakking en verzending.

De formule luidt: break-evenafzet = vaste kosten gedeeld door (verkoopprijs per stuk min variabele kosten per stuk).

Stel, je verkoopt een machine voor € 600. Inkoop en transport kosten je € 100 per machine. Je dekkingsbijdrage is dan € 500 per stuk. Met € 150.000 vaste kosten per jaar deel je 150.000 door 500. Je moet 300 machines per jaar verkopen voordat je quitte speelt. Alle bedragen in dit voorbeeld zijn zonder btw.

Het break-evenpunt staat niet stil. Elke prijswijziging en elke inkoopverhoging verschuift het. De tabel hieronder laat zien hoeveel. De vaste kosten blijven in alle drie de gevallen € 150.000 per jaar.

En dus? Een prijsverhoging van 5 procent scheelt je 17 verkopen per jaar. Een inkoopstijging van € 50 kost je er 34. Aan je prijs draaien werkt sneller dan aan je verkoopaantallen.

De formule uit de economieles

Op school schrijf je dezelfde som anders op. Daar is het break-evenpunt het punt waarop de totale opbrengst gelijk is aan de totale kosten, kort TO = TK. De totale opbrengst is prijs maal aantal. De totale kosten zijn de variabele kosten per stuk maal het aantal, plus de vaste kosten. Zet je die twee tegen elkaar en reken je het aantal uit, dan kom je op precies dezelfde formule als hierboven.

Met de machine uit het voorbeeld: 600 maal het aantal is gelijk aan 100 maal het aantal plus 150.000. Haal je 100 maal het aantal naar links, dan staat er 500 maal het aantal is 150.000. Het aantal is dus 300.

Wat is het verschil tussen break-evenafzet en break-evenomzet?

De break-evenafzet is een aantal stuks, de break-evenomzet is een bedrag in euro. Je rekent het ene om in het andere door te vermenigvuldigen met je verkoopprijs. In het voorbeeld hierboven is dat 300 machines maal € 600, oftewel € 180.000 break-evenomzet.

Verkoop je diensten, of heb je geen losse producten om te tellen? Dan werk je meteen met de omzet. Je deelt je vaste kosten door je brutomarge, uitgedrukt als deel van je omzet. Houd je van elke euro omzet 40 cent over na inkoop, dan is je marge 0,40. Bij € 60.000 vaste kosten is je break-evenomzet dan € 150.000 per jaar. Dat is € 12.500 per maand, of ruim € 570 per werkdag.

Reken je btw mee in je break-evenpunt?

Nee, je rekent altijd zonder btw. De btw die je je klant in rekening brengt, is niet van jou. De KVK zegt het zo: btw is geld dat je tijdelijk bewaart voor de Belastingdienst, het is niet jouw inkomen. Reken je de btw toch mee in je verkoopprijs, dan lijkt je dekkingsbijdrage 21 procent hoger dan hij is. Van een factuurbedrag van € 726 is € 600 van jou en € 126 van de Belastingdienst.

Er is één uitzondering, en die pakt precies andersom uit dan de meeste ondernemers denken. Blijf je in dit jaar en het jaar ervoor onder € 20.000 omzet, dan mag je de kleineondernemersregeling gebruiken. Die regeling heet in het kort de KOR. Je brengt dan geen btw in rekening, maar je mag de btw op je inkoop ook niet terugvragen. Je inkoopprijs wordt dus de prijs inclusief btw.

In het rekenvoorbeeld kost die machine je onder de KOR geen € 100 maar € 121. Je dekkingsbijdrage zakt naar € 479 en je break-evenafzet loopt op van 300 naar 314 stuks. De KOR is dus gunstig als je vooral aan particulieren levert en weinig inkoopt, en ongunstig als je veel inkoopt.

Hoe reken je je eigen inkomen mee?

Zet je eigen inkomen bij de vaste kosten, voordat je gaat delen. Bij een bv gebeurt dat vanzelf, want je salaris loopt via de loonadministratie. Bij een eenmanszaak of vof niet: jouw inkomen is daar de winst, en die komt pas aan het eind van de som. Precies daar gaat het mis.

De KVK hanteert richtbedragen die financiers ook gebruiken. Voor een eenmanszaak of vof is dat meestal minimaal € 30.000 per ondernemer per jaar. Voor een bv geldt het gebruikelijk loon van minimaal € 58.000, het bedrag voor 2026. Tel die € 30.000 bij de € 150.000 vaste kosten uit het voorbeeld op, en je break-evenafzet schuift van 300 naar 360 machines. Dat is 20 procent meer werk voor hetzelfde papieren resultaat.

Dit is het moment waarop veel zzp’ers schrikken. Je draait twee jaar keurig break-even, je boekhouder bevestigt dat de cijfers kloppen, en toch kun je de rekening van de tandarts niet betalen. Je had jezelf nooit in de som gezet.

Wat doe je als je meerdere producten verkoopt?

Dan reken je met je gemiddelde marge over je hele verkoopmix, niet per product. Bereken eerst per product de dekkingsbijdrage. Weeg die daarna mee naar het aandeel dat het product in je omzet heeft.

Een winkel haalt 70 procent van de omzet uit artikelen met 30 procent marge en 30 procent uit artikelen met 50 procent marge. De gemiddelde marge is dan 36 procent. Bij € 90.000 vaste kosten is de break-evenomzet € 250.000 per jaar.

Verkoop je een maand lang meer van het goedkope artikel, dan daalt je gemiddelde marge en heb je meer omzet nodig voor hetzelfde resultaat. Een break-evenpunt per product levert schijnprecisie op, want dan moet je de vaste kosten verdelen over producten die daar niets mee te maken hebben. Welk deel van de huur hoort bij de ene schap en welk deel bij de andere? Die vraag heeft geen goed antwoord.

Wanneer is het break-evenpunt schijnzekerheid?

Voor een bedrijf met een stabiele kostenstructuur is het break-evenpunt het bruikbaarste getal op de begroting. Voor een bedrijf dat net begint, is het vaak een aanname met een euroteken ervoor. Je vaste kosten zijn nog niet uitgekristalliseerd, je verkoopprijs ligt nog niet vast en je variabele kosten ken je pas na een jaar echt.

Koop je een machine, een bestelbus of software, dan is het break-evenpunt bovendien niet het enige getal dat telt. Reken daar ook het rendement op die investering bij uit. Het break-evenpunt vertelt je wanneer je quitte speelt, niet of de investering de moeite waard was.

Het CBS is het statistiekbureau van de overheid. Het meldde op 29 november 2022 dat bijna 65 procent van de in 2015 opgerichte bedrijven vijf jaar later nog bestond. Ruim een op de drie haalde die vijf jaar dus niet. Een break-evenberekening op geschatte cijfers verandert daar niets aan, hoe netjes de som er ook uitziet.

Van stuurgetal naar bedrijfsplan

Ons oordeel: reken je break-evenpunt opnieuw uit zodra je drie maanden echte omzet en echte inkoopfacturen hebt. Pas dan is het een stuurgetal in plaats van een wens. Zet er meteen een tweede som naast, want break-even is geen doel. Het Ondernemersplein is de overheidssite met informatie voor ondernemers. Het rekent de benodigde omzet op als het inkomen dat je wilt overhouden, plus je zakelijke kosten, plus de inkomstenbelasting daarover. Neem die uitkomst op in je eigen bedrijfsplan. Leg naast je break-evenpunt ook je rentabiliteit, solvabiliteit en liquiditeit, want daar kijkt een financier het eerst naar.

Veelgestelde vragen over het break-evenpunt