Wat is het dark web? Uitleg, risico’s en wat strafbaar is

Volgens de tellingen van het Tor Project, de stichting die de software maakt, gebruiken ruim 3 miljoen mensen per dag Tor. Rond de 100.000 van hen zaten in september 2026 in Nederland. Hoeveel van hen ook op het dark web komen, is niet bekend. Veel mensen gebruiken Tor om gewone websites te bezoeken zonder gevolgd te worden. Tor gebruiken is in Nederland ook niet verboden. Wat je er koopt of downloadt, kan dat wel zijn. Meer over zulke onderwerpen lees je in het kennisgebied Maatschappelijk.

Het verschil met het deep web

Internet bestaat grofweg uit drie lagen. De bovenste laag is wat je met een zoekmachine vindt: nieuwssites, webwinkels, dit artikel. Dat heet het surface web, letterlijk het internet aan de oppervlakte.

Daaronder ligt het deep web. Dat klinkt spannend, maar het is vooral alles achter een inlogscherm. Je mailbox, je dossier bij de huisarts en je internetbankieren horen erbij. Zoekmachines komen daar niet, en dat is precies de bedoeling. Er is niets geheimzinnigs aan.

Het dark web is een klein deel van dat deep web. Het verschil zit in de toegang. Een gewone browser als Chrome of Safari kan deze websites niet openen. Je hebt er aparte software voor nodig die je verbinding afschermt. Tor is daarvan veruit de bekendste.

Hoe werkt Tor?

Tor staat voor The Onion Router. Je verkeer gaat niet direct naar een website, maar maakt eerst een omweg langs drie computers van vrijwilligers ergens ter wereld. Elke computer kent alleen de vorige en de volgende stap. Zo weet geen enkele schakel wie jij bent en waar je naartoe gaat tegelijk. De versleuteling zit er in lagen omheen, zoals de schillen van een ui. Daar komt de naam vandaan.

Websites op het dark web eindigen op .onion en hebben geen herkenbare naam. Zo’n adres is een lange reeks willekeurige letters en cijfers, dus onthouden lukt niemand. Wie een pagina zoekt, is aangewezen op lijsten van anderen, en die kloppen lang niet altijd. Een pagina laden duurt ook merkbaar langer dan je gewend bent, door alle omwegen.

Tor is ooit ontwikkeld om mensen te beschermen die online in de gaten worden gehouden. Denk aan journalisten, klokkenluiders en mensen in landen waar de overheid meekijkt. Grote nieuwsmedia en sommige sociale netwerken hebben daarom een eigen .onion-adres. Voor hen is het dark web geen schimmige plek, maar een manier om lezers te bereiken die anders geblokkeerd worden.

Wat staat er op het dark web?

Naast nieuwssites en forums staan er marktplaatsen waar illegale spullen worden verhandeld. Dat is het deel waar het dark web zijn naam aan dankt. Vooral drugs gaan er om. Daarnaast verkopen criminelen er gestolen inloggegevens, nepdocumenten en software waarmee je anderen kunt oplichten of hacken. Hoe hackers aan die gegevens komen, lees je in ons artikel over wat hacken precies is.

Hoe groot zo’n markt kan worden, laat Archetyp Market zien. Europol, de Europese politiedienst, meldde in juni 2025 dat die markt ruim vijf jaar draaide. Hij had meer dan 600.000 gebruikers en ruim 17.000 aanbiedingen. Er ging minstens 250 miljoen euro in om. De servers stonden in Nederland.

Betalen gaat op zulke markten met cryptomunten, zodat er geen bankrekening aan te pas komt. Hoe dat geld werkt en waarom het minder anoniem is dan veel mensen denken, lees je bij bitcoins en andere cryptomunten.

Is het dark web strafbaar?

Nee, Tor downloaden en websites op het dark web bekijken is in Nederland niet strafbaar. Het is gewone software, net als een andere browser. Strafbaar wordt het door wat je doet. Drugs of wapens kopen is verboden, op straat en op een .onion-adres.

Voor gestolen gegevens geldt sinds 2019 een eigen regel in het Wetboek van Strafrecht. Wie gegevens koopt of bewaart terwijl hij weet of kan vermoeden dat ze zijn gestolen, riskeert een celstraf tot een jaar. Dat heet gegevensheling. Afbeeldingen van seksueel misbruik van kinderen bekijken of downloaden is altijd strafbaar, waar ze ook staan.

Wie denkt dat kopers buiten schot blijven, vergist zich. Bij de actie RapTor van mei 2025 werden wereldwijd 220 verkopers en kopers aangehouden. Ook de Nederlandse politie spoorde daarbij kopers op, schrijft zij zelf.

Hoe de politie marktplaatsen oprolt

Een veelgehoorde gedachte is dat het oprollen van zulke markten zinloos is, omdat er altijd een nieuwe opduikt. Dat laatste klopt. Maar de Nederlandse politie heeft laten zien dat een oprolactie meer oplevert dan een markt die een paar weken offline is.

In juni 2017 nam de politie ongemerkt Hansa Market over, destijds een van de grootste marktplaatsen. Een maand lang liet ze de markt gewoon draaien. Toen de Amerikaanse FBI in dezelfde periode concurrent AlphaBay sloot, stroomden de gebruikers naar Hansa. Het aantal bezoekers per dag ging van 1.000 naar 8.000. Het Openbaar Ministerie telde in die maand meer dan 50.000 transacties. De politie verzamelde zo zo’n 10.000 adressen van kopers in het buitenland en ruim 500 in Nederland.

Daarna volgden meer acties. In oktober 2024 maakte de politie bekend dat ze Bohemia en Cannabia had opgerold, twee markten waarvan de servers ook in Nederland stonden. Op het hoogtepunt gingen daar 67.000 transacties per maand om. Minstens 14.000 transacties kwamen uit Nederland, samen goed voor ruim 1,7 miljoen euro.

Ons oordeel: het dark web is minder anoniem dan het lijkt. Tor verbergt je verbinding, maar niet een pakketje met een huisadres erop of een bericht dat je in een overgenomen markt achterlaat.

Staan jouw gegevens op het dark web?

De meeste mensen krijgen met het dark web te maken zonder er ooit te komen. Je krijgt een mail van je provider dat je gegevens zijn buitgemaakt, en je vraagt je af waar ze nu zijn. Dat overkwam begin 2026 klanten van telecombedrijf Odido. Criminelen stalen gegevens en eisten geld om ze niet te publiceren.

De politie heeft daarvoor Check je hack. Op politie.nl vul je je e-mailadres in, en je hoort of het voorkomt in een gestolen gegevensbestand dat de politie in handen heeft. Sinds 2 maart 2026 zit het bestand van Odido er ook in. Wat een datalek voor jou betekent, lees je in een apart artikel.

Staat je adres erin, of twijfel je, dan geeft de politie vier adviezen. Verander de wachtwoorden van je mail en je belangrijkste accounts. Gebruik voor elke dienst een ander wachtwoord. Zet waar het kan een tweede controlestap aan, zoals een code op je telefoon. En reageer niet op berichten die om gegevens of geld vragen, maar neem zelf contact op via het nummer dat je kent.

Veelgestelde vragen over het dark web