Wat is de EDI-wallet, en waarom hoef je nog niets te doen?

Nederland moet volgens de Europese regels uiterlijk 24 december 2026 zo’n wallet aanbieden. Toch schreef het kabinet op 18 december 2025 aan de Tweede Kamer dat het naar verwachting langer duurt. De eerste Nederlandse versie bevat dan maar een paar gegevens, zoals je naam, geboortedatum en geboorteplaats. Je bent niet verplicht de app te nemen. De Europese wet verbiedt ook dat je zonder app de toegang tot een dienst wordt geweigerd of moeilijk gemaakt. Je hoeft nu dus niets te doen. Meer over regels die je dagelijks leven raken, staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

Bewijzen over jou op je telefoon

Een EDI-wallet is een app op je telefoon met gegevens over jou die de overheid heeft gecontroleerd. EDI staat voor Europese Digitale Identiteit. De regels staan in de nieuwe versie van de eIDAS-verordening, van 11 april 2024. Dat is de Europese wet over inloggen en digitale handtekeningen. Een verordening geldt in alle landen van de Europese Unie tegelijk, zonder dat een land er eerst een eigen wet van maakt.

Wallet is Engels voor portemonnee. Toch zit er geen geld in de app. Daarmee is hij iets anders dan de digitale euro, waarvoor je een betaalapp bij je bank zou krijgen. In de EDI-wallet zitten bewijzen. Eerst het bewijs dat je bent wie je zegt. Later kan er ook een diploma of je rijbewijs bij.

In Nederland bouwt het ministerie van Binnenlandse Zaken een eigen app: de NL-wallet. Dat is de publieke versie. Later mogen ook bedrijven zo’n app maken, als die aan dezelfde Europese eisen voldoet en is gekeurd.

Wat je ermee kunt

De Europese wet zegt wat elke wallet moet kunnen. Voor jou komt dat neer op vijf dingen:

• inloggen op de website van een gemeente, een bank of een webwinkel;
• alleen de gegevens laten zien die nodig zijn, en de rest niet;
• gegevens tonen aan iemand anders met zo’n app;
• een contract tekenen met een digitale handtekening die net zoveel waard is als een handtekening met pen;
• in één overzicht zien met wie je wat hebt gedeeld.

Een voorbeeld is je leeftijd. Wil een website alleen weten of je oud genoeg bent, dan hoef je niet je hele paspoort te laten zien. Je deelt alleen het gegeven dat nodig is.

Vergelijk dat met een hotel of autoverhuurder die een kopie van je paspoort maakt. Op zo’n kopie staan je foto, je burgerservicenummer en je handtekening. Belandt die kopie in een lek, dan heeft een oplichter veel van wat hij nodig heeft voor identiteitsfraude na een datalek. Met de app laat je de verhuurder alleen zien wat hij echt nodig heeft.

Wanneer je hem kunt gebruiken

Volgens de Europese wet moet Nederland uiterlijk 24 december 2026 een wallet aanbieden, maar het kabinet verwacht dat niet te halen. Elk EU-land krijgt daarvoor 24 maanden. Die twee jaar begonnen toen de technische regels uit Brussel ingingen. Dat was op 24 december 2024, twintig dagen nadat ze op 4 december in het Publicatieblad van de EU stonden, de Europese staatscourant.

Daarna moeten ook anderen de app accepteren. In de tabel hieronder zie je welke data in de Europese regels staan, en wat er dan voor jou verandert.

Die derde regel geldt voor bedrijven die je volgens de wet of een contract extra goed moeten controleren als je inlogt. Denk aan banken, energiebedrijven, de zorg, de post, scholen en telefoonbedrijven. Kleine bedrijven hoeven niet mee te doen. Ook de allergrootste websites en apps, zoals de grote sociale media, moeten de wallet accepteren als jij daarmee wilt inloggen. Ze mogen dan alleen de gegevens vragen die nodig zijn.

Nederland loopt achter op de Europese termijn

Of Nederland 24 december 2026 haalt, is onzeker. Het kabinet schreef in de brief van 18 december 2025 dat het naar verwachting langer duurt dan de Europese wet toestaat. Dat hangt volgens het kabinet onder meer af van technische afspraken en normen die in Europa nog worden gemaakt. Een nieuwe datum staat niet in die brief, en ook niet in de latere Kamerbrieven tot en met september 2026.

Er moet ook nog een Nederlandse wet komen. Daarin staat straks wie de apps keurt en wie controleert of de regels worden nageleefd. Het kabinet wil die controle geven aan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. Die dienst van de overheid let ook op internet- en telefoonnetwerken. Het kabinet wil de wet eind 2026 voorleggen voor internetconsultatie, waarbij iedereen kan reageren. In april 2026 schreef het dat de wet naar verwachting in 2028 ingaat.

De eerste versie kan weinig

Volgens dezelfde brief staan er in de NL-wallet eerst maar een paar gegevens, zoals je naam, geboortedatum en geboorteplaats. Daarmee kun je inloggen bij de overheid en bij een paar bedrijven. Een diploma of een rijbewijs in de app is nog toekomst. Dat wordt nu getest in Europese proeven, bijvoorbeeld met een kentekenbewijs op je telefoon.

Wat vrijwillig in de wet betekent

Vrijwillig betekent in de Europese wet twee dingen. Je hoeft de app niet te nemen. En niemand mag je zonder app de toegang tot een dienst, een baan of het ondernemen moeilijk maken. De zin zelf is kort: het gebruik van Europese portemonnees voor digitale identiteit is vrijwillig. Direct daarna staat dat de toegang voor wie geen wallet gebruikt, niet wordt beperkt of belemmerd. En je moet ook op de oude manier kunnen blijven inloggen.

Dat is een regel, geen belofte. Een gemeente, een verzekeraar of een webwinkel mag je dus niet dwingen. Ze mogen je de toegang ook niet weigeren of moeilijk maken omdat je liever DigiD gebruikt of je pas laat zien. Het kabinet schreef in april 2026 hetzelfde: het gebruik van de wallet wordt vrijwillig.

Ook bij de bank blijft hij vrijwillig

Sommige mensen vrezen dat banken de app toch gaan eisen. Die angst komt uit nieuwe Europese regels tegen witwassen. AMLA, de nieuwe Europese dienst tegen witwassen, legde een ontwerp voor van regels over hoe een bank op afstand controleert wie je bent. Privacy First, een Nederlandse stichting die opkomt voor privacy, las daarin een verplichte wallet. Ze schreef er een brandbrief over.

De minister van Financiën antwoordde op 11 mei 2026 dat hij in dat ontwerp geen verplichte wallet leest. Op afstand moet een bank een veilige digitale manier van inloggen gebruiken, en dat hoeft geen wallet te zijn. In het ontwerp staat ook een andere weg voor wie niet digitaal mee kan. Die regels waren in mei 2026 nog niet definitief. Wat wel vaststaat: aan de balie je paspoort of identiteitskaart laten zien, mag gewoon.

Wat je nodig hebt om hem te activeren

Om de NL-wallet aan te zetten, log je één keer in met DigiD op niveau hoog. Daarvoor heb je je identiteitskaart of rijbewijs nodig en een telefoon met NFC. Het kabinet koos daarvoor omdat de Europese wet eist dat de overheid zo zeker mogelijk weet wie je bent. Hier zit een drempel.

DigiD hoog is iets anders dan inloggen met alleen je pincode in de DigiD-app. Je gebruikt dezelfde app, maar met je Nederlandse identiteitskaart of rijbewijs erbij. Je houdt de pas tegen je telefoon, de app leest de chip, en je typt de pincode die bij de pas hoort. Het is ook niet hetzelfde als de ID-check in de app, schrijft DigiD zelf.

Dat werkt met een identiteitskaart van 13 maart 2021 of later, of met een rijbewijs van 26 mei 2018 of later. Met alleen een paspoort kom je niet op niveau hoog. Je telefoon moet de chip kunnen lezen, dus een NFC-lezer hebben: een Android-toestel met versie 9 of hoger, of een iPhone 7 of nieuwer. NFC is de techniek waarmee je ook contactloos betaalt.

Eind 2025 gebruikten volgens het kabinet maar een paar honderdduizend mensen DigiD hoog. Voor bijna iedereen is dat dus de eerste stap: inloggen met je identiteitskaart of rijbewijs aanzetten in Mijn DigiD. Het kabinet zoekt nog naar een makkelijkere manier.

Zonder smartphone

Heb je geen smartphone, of een oude zonder NFC, dan kun je de wallet niet gebruiken. Juist daarom staat de vrijwilligheid zo stevig in de wet. Volgens het kabinet blijven DigiD en eHerkenning gewoon werken bij de overheid. Met eHerkenning loggen bedrijven in. Verder moet elke wallet volgens de Europese wet even goed te gebruiken zijn voor mensen met een handicap.

Het verschil met DigiD

DigiD laat zien dat jij het bent, vooral bij de Nederlandse overheid. Met een wallet neem je daarnaast gegevens mee die jij kiest. Daarom is hij ook bedoeld voor bedrijven en voor andere EU-landen.

De wallet vervangt DigiD niet. Dat is geen verwachting maar beleid: het kabinet schreef dat je bij de overheid DigiD en eHerkenning kunt blijven gebruiken. Berichten over het einde van DigiD gaan dus in tegen wat het kabinet zelf heeft geschreven.

Wat er met je gegevens gebeurt

Je deelt alleen wat jij kiest, en de maker van de app mag niet bijhouden wat je ermee doet. Dat staat in de Europese wet, met nog meer regels. Deze vijf merk je zelf:

• Een bedrijf dat gegevens uit je app wil vragen, moet zich eerst laten inschrijven en zeggen welke gegevens het wil. Meer mag het niet vragen.
• De maker van de app mag niet bijhouden wat je ermee doet, behalve wat nodig is om de app te laten werken.
• De app moet voorkomen dat bedrijven je volgen of jouw gegevens aan elkaar koppelen, tenzij je daar zelf ja op zegt.
• In de app staat een lijst van alles wat je hebt gedeeld, en met wie. Vanuit die lijst kun je een bedrijf vragen je gegevens te wissen.
• Vraagt een bedrijf iets verdachts, dan meld je dat vanuit de app bij de privacywaakhond. In Nederland is dat de Autoriteit Persoonsgegevens.

Daar komen nog twee afspraken bij. De code van de app is openbaar, zodat iedereen kan nakijken wat hij doet. En eist geen wet dat een website weet wie je bent, dan mag hij een schuilnaam niet weigeren.

Waar het mis kan gaan

Papier is geduldig. Of de regels werken, hangt af van wie de apps keurt en controleert. De Nederlandse wet daarvoor gaat naar verwachting pas in 2028 in. De Europese regels zijn sterk. Hoe het in de praktijk uitpakt, weet nu nog niemand.

Raak je je telefoon kwijt, dan moet je de wallet kunnen laten blokkeren. Hoe dat in Nederland gaat, is nog niet bekend. Het grootste gevaar in het dagelijks leven is oplichting. Denk aan een sms of mail die vraagt een nieuwe app van de overheid te installeren of je gegevens te bevestigen. Zolang er geen officiële NL-wallet voor iedereen is, is zo’n bericht altijd verdacht.

Paspoort en rijbewijs blijven nodig

Een wallet op je telefoon is volgens de wet geen identiteitsbewijs. De Wet op de identificatieplicht noemt welke documenten tellen: een paspoort, een Nederlandse identiteitskaart, een verblijfsdocument voor wie geen Nederlander is, en een rijbewijs. Een app staat daar niet tussen, ook niet in de versie van de wet die op 1 oktober 2026 ingaat. De minister mag daar andere documenten aan toevoegen, maar in de stukken over de wallet staat daar niets over. Vraagt een agent naar je identiteitsbewijs, dan heb je dus een pas nodig.

Voor het rijbewijs is de toekomst wel geregeld. De Europese regels voor het rijbewijs van 22 oktober 2025 zeggen dat het rijbewijs op je telefoon in de EDI-wallet komt. Landen moeten die regels vanaf 26 november 2029 gebruiken. Het rijbewijs op je telefoon wordt pas later de gewone vorm. Dat gebeurt vier en een half jaar nadat de Europese Commissie de technische regels heeft gemaakt. Die moeten er uiterlijk op 26 november 2026 zijn. Een pasje blijft je recht, ook naast het rijbewijs op je telefoon.

Wat je nu kunt doen

Voor de meeste mensen is het antwoord: niets. De NL-wallet is er nog niet voor iedereen, en niemand mag er een van je eisen.

Wil je hem straks wel gebruiken, zet dan alvast de inlogfunctie van je identiteitskaart of rijbewijs aan in Mijn DigiD. Dat heb je nodig om de app aan te zetten, en je kunt er nu al mee inloggen overal waar DigiD werkt. Je hebt daarvoor de pincode nodig uit de brief die DigiD je stuurde nadat je de pas had opgehaald. Is je rijbewijs van tussen 26 mei 2018 en 1 juli 2023, dan betaal je eerst eenmalig 3,50 euro. Dat gaat naar de RDW, de dienst die rijbewijzen uitgeeft. Daarna krijg je een brief met een pincode. Heb je alleen een paspoort, dan is een identiteitskaart de enige pas waarmee je op niveau hoog komt.

Ons oordeel: op papier is de EDI-wallet een van de beste privacyregels die Europa heeft gemaakt. Je deelt wat nodig is en niets meer. Toch verandert er voor jou voorlopig weinig. De eerste versie doet ongeveer wat DigiD al doet, je hebt DigiD hoog nodig, en de meeste bedrijven hoeven hem pas vanaf eind 2027 te accepteren. Wachten kost je niets. Het goede moment komt als je bank, verzekeraar of gemeente hem aanbiedt voor iets wat je nu met een kopie van je paspoort doet.

Veelgestelde vragen over de EDI-wallet