Welke genres zijn er? Alle boekgenres op een rij

Een genre is een groep boeken die duidelijke overeenkomsten vertoont in onderwerp, vorm of stijl. In Nederland is die indeling niet vrijblijvend: elk boek krijgt bij verschijning een NUR-code, een driecijferige code die zegt in welke rubriek het thuishoort. Code 300 staat bijvoorbeeld voor literaire fictie. Boekhandel, bibliotheek en webwinkel sorteren op die code, en daarom bepaalt het genre in de praktijk op welke plank jouw boek belandt. Daarnaast bestaan er meer informele indelingen: literatuur tegenover lectuur, klassiek tegenover modern, en fictie tegenover non-fictie. Hieronder vind je eerst een overzicht van de meestgebruikte boekgenres, daarna leggen we die indelingen stuk voor stuk uit. Lees ook ons blog over de geschiedenis van het boek.

Wat betekent genre

Het woord genre spreek je uit als zjanre. Het is een manier om stromingen binnen de kunst onder te verdelen: kunst die onderling overeenkomsten vertoont, valt onder hetzelfde genre. Het begrip is niet voorbehouden aan boeken. We kennen ook filmgenres, televisiegenres, computerspelgenres, muziekgenres en genres binnen de beeldende kunst.

Neem het televisiegenre als voorbeeld. Sommige uitzendingen lijken zo op elkaar dat ze onder hetzelfde genre vallen:

• Actualiteitengenre: Nieuwsuur, EenVandaag, Jinek
• Quizgenre: Miljoenenjacht, Lingo, De Slimste Mens
• Comedygenre: Flodder, Kees & Co, Zeg ‘ns Aaa

Er zijn nog tal van andere genres: politieseries, reality, ziekenhuisseries, drama en soaps.

Literatuur en lectuur

Het onderscheid tussen literatuur en lectuur is niet hard. Lectuur kenmerkt zich door een eenvoudige tekst en een overzichtelijke verhaallijn, gericht op ontspanning. Literatuur gaat vaker over realistische problemen, is complexer van opbouw, heeft meer diepgang en een verrassend plot, en zet je aan het denken. Daartussen ligt een breed tussengebied: denk aan eenvoudige romans zoals doktersromans, en aan avonturenromans. Kort gezegd: lectuur wil vermaken, literatuur wil ook kunst zijn.

Wie beslist dat eigenlijk? Niemand in het bijzonder. Er is geen instantie die een boek tot literatuur verklaart; het zijn recensenten, juryleden van literaire prijzen, docenten en uitgevers die samen bepalen wat als literatuur geldt. Dat oordeel verschuift ook in de tijd. Werk dat bij verschijning als amusement werd weggezet, staat een halve eeuw later soms op de leeslijst.

Klassiek en modern

Ook de grens tussen klassiek en modern is niet strikt. Onder klassieke literatuur verstaan we doorgaans de meesterwerken van de letterkunde: boeken met grote pedagogische waarde, die vaak in schoolverband worden gelezen. Het kan gaan om heel oude werken, van vóór onze jaartelling tot een paar eeuwen terug. Bekende schrijvers uit die tijd zijn Cicero, Caesar, Vergilius, Horatius en Ovidius. Die werken zijn in het Grieks of Latijn geschreven, dus de meeste lezers zijn aangewezen op vertalingen.

Waar de moderne literatuur begint, daarover verschillen de meningen. In de Nederlandse literatuurgeschiedenis wordt de omslag vaak bij de Beweging van Tachtig gelegd, de groep jonge schrijvers en dichters die vanaf 1885 rond het tijdschrift De Nieuwe Gids brak met de deftige toon van hun voorgangers. Anderen beginnen pas in de twintigste eeuw te tellen. Achter beide jaartallen zit dezelfde beweging: door industrialisatie en democratisering kregen mensen meer zeggenschap en gingen ze dingen op hun eigen manier doen. Dat had grote invloed op wat schrijvers maakten en hoe ze het maakten.

Luisterboeken en e-books

Onze manier van lezen is veranderd door de komst van de computer en de smartphone. Lezen doen we nu vaak digitaal: via een tablet of een speciale e-reader komt er geen papier meer aan te pas. Dat zijn e-books. Ook het luisterboek is populair: geen fysiek boek, geen letters, alleen luisteren, waar en wanneer je maar wilt.

Het papieren boek is daarmee nog lang niet verdrongen. In 2025 gingen er in Nederland ruim 44 miljoen boeken over de toonbank, goed voor ruim 697 miljoen euro. Daarvan waren ruim 3 miljoen losse e-boeken: ongeveer 9 procent. Wat hard groeit, zijn de abonnementen waarmee je onbeperkt luistert en leest; die vorm nam in omzet met 36 procent toe. Die cijfers komen van KVB Boekwerk, het onderzoeksprogramma van het boekenvak, en zijn gepubliceerd door de CPNB.

Let wel: dit zijn vormen waarin een boek verschijnt, geen genres. Een thriller blijft een thriller, of je hem nu leest of beluistert. Zoek je in een luisterapp op genre, dan gebruikt die app gewoon dezelfde indeling als de boekhandel.

Fictie en non-fictie

Fictie is een verzonnen verhaal, non-fictie is waargebeurd. Toch is die grens minder scherp dan hij lijkt. Ook non-fictie is gekleurd door de mening en de blik van de schrijver, en dus subjectief. Vaak is er bovendien sprake van een mengeling: een ex-politieman die zijn echte avonturen beschrijft, vult die doorgaans aan met aangepaste of deels verzonnen omstandigheden.

• Voorbeelden van fictie: sprookjes, stripverhalen, romans, verhalen in computerspellen.
• Voorbeelden van non-fictie: informatieve boeken, reisverslagen, wetenschappelijke werken.

En dan de boekengenres

Binnen literatuur en lectuur bestaan heel veel (sub)genres. Veel boeken vallen onder meerdere genres tegelijk. Toch krijgt elk boek een hoofdgenre toegewezen, al was het maar om het te kunnen plaatsen in een boekwinkel of bibliotheek.

Een klassieke indeling kent drie hoofdgenres: epiek, lyriek en dramatiek. Die tref je in de bibliotheek niet aan, maar in het literatuuronderwijs des te meer. Wie op school een boekverslag schrijft, moet ze kunnen herkennen: poëzie, proza en toneel leer je al op de basisschool uit elkaar te houden.

• Epiek: verslag van een gebeurtenis, objectief, soms uitvoerig, rationeel; het verhaal staat centraal.
• Lyriek: gevoelens staan centraal, subjectief en emotioneel, bondig; er gebeurt weinig.
• Dramatiek: dialoog en handeling, meestal bedoeld voor toneel.

Genres in winkels en bibliotheken

Om een boek te kunnen vinden helpt het als je op genre kunt zoeken, bijvoorbeeld naar een kookboek of een roman van een bepaalde schrijver. Meestal wordt eerst onderscheid gemaakt tussen informatieve en niet-informatieve boeken. Daarnaast is er vaak een aparte jeugdafdeling en een afdeling studieboeken.

Onder die schappen ligt de NUR-indeling uit de opening. Die code wordt door de uitgever aangevraagd bij de aanmelding van het boek, gaat mee in de gegevens die winkels en bibliotheken binnenkrijgen, en bepaalt dus waar het boek terechtkomt. Voor een schrijver of uitgever is die keuze geen formaliteit: sta je onder de verkeerde rubriek, dan zoekt je lezer op de verkeerde plank.

Naast de genres uit de tabel hierboven kom je in winkel en bibliotheek nog tal van andere indelingen tegen: politiek, filosofie, religie, sport, koken, hobby, management, kinderboeken en young adult. Elk daarvan valt weer uiteen in subgenres. Hierna lichten we een paar veelgezochte genres uit.

Wat is een (auto)biografie

Een biografie is een verhaal over een bestaand persoon. Het boek is verhalend geschreven en bevat dus niet alleen een opsomming van feiten. Meestal gaat het over een bekend persoon, maar dat hoeft niet. Schrijft die persoon het boek zelf, dan heet het een autobiografie.

Het is ook een autobiografie als de persoon het boek laat schrijven door een ghostwriter. Een ghostwriter schrijft de biografie op basis van interviews met de persoon over wie het boek gaat.

Schrijft iemand een boek over een ander zonder dat die daarbij betrokken is, dan is hij of zij gewoon de schrijver van het boek.

Wat is poëzie en wat is proza

Poëzie is een bijzondere manier van schrijven, namelijk in de vorm van gedichten. Bijzonder is dat de dichter mag breken met taalregels. Er hoeft niet per se een punt achter een zin te staan en zinnen hoeven niet met een hoofdletter te beginnen. Bij gedichten denken we vaak aan rijm, maar ook dat is geen voorwaarde: gedichten zonder rijm zijn allang gewoon. Wat je in bijna elk gedicht wel vindt, is beeldspraak en andere stijlfiguren.

Proza is eigenlijk alles wat geen poëzie is. Dat kan een krantenartikel zijn, een liefdesroman, een literaire roman, een biografie of een avonturenroman. Meer artikelen over taal, tekst en communicatie vind je in het kennisgebied marketing.

Veelgestelde vragen over boekgenres