Welke CAO voor mijn bedrijf

Je bent als werkgever in drie gevallen aan een cao gebonden. Je hebt er zelf een afgesloten, je bent lid van een werkgeversorganisatie die er een afsloot, of de cao van jouw bedrijfstak is algemeen verbindend verklaard. In dat laatste geval geldt hij ook als je nergens lid van bent. Geldt geen enkele cao, dan houd je je aan de wettelijke minimumregels. Hieronder lees je hoe je uitzoekt welke situatie op jouw bedrijf van toepassing is.

Wat is een cao

De afkorting cao staat voor collectieve arbeidsovereenkomst: een schriftelijke overeenkomst met afspraken over arbeidsvoorwaarden, die voor grote groepen werknemers tegelijk gelden. In zo’n overeenkomst staan onder meer afspraken over:

• Loon
• Pensioen
• Werktijden
• Vakantiedagen

Deze afspraken maken werkgevers en werknemers samen. Tijdens onderhandelingen komen de onderwerpen aan bod en daarna leggen partijen het resultaat vast. Het gaat om algemene afspraken, dus naast de cao is er altijd nog een individuele arbeidsovereenkomst nodig. Daarin staan de afspraken met een specifieke werknemer. Wil je eerst weten wat een cao precies is en hoe hij tot stand komt, lees dan die uitleg eerst.

Je mag als werkgever wel afwijken van de cao, maar niet ten nadele van de werknemer. Staat er in een cao dat iemand minimaal 25 vakantiedagen per jaar krijgt, dan mag je 28 dagen afspreken, maar geen 24.

Ruimhartiger zijn dan de cao voorschrijft kan de bedrijfscultuur verbeteren binnen je bedrijf. Zulke keuzes kosten geld, dus reken vooraf uit wat je ze waard vindt en leg ze schriftelijk vast.

Hoe zoek je op welke cao voor jouw bedrijf geldt

De Rijksoverheid is hier duidelijk over: het zijn de cao-partijen die bepalen welke cao op jouw bedrijf van toepassing is. Jij zoekt uit welke dat zijn. Dat gaat in vijf stappen.

Val je onder meerdere cao’s tegelijk, bijvoorbeeld doordat je lid bent van een werkgeversorganisatie én er een algemeen verbindend verklaarde bedrijfstak-cao is, dan heet dat dubbele gebondenheid. Die situatie is niet zeldzaam en de uitkomst hangt af van de werkingssfeer van beide cao’s. Laat je dan adviseren voordat je een keuze maakt.

Welke partijen zijn betrokken bij afspraken cao

Wat er precies in een cao komt te staan, spreken werkgevers en werknemers samen af. Beide partijen laten zich daarbij vertegenwoordigen door een organisatie.

Aan werkgeverskant praten een of meer bedrijven en werkgeversorganisaties mee, aan werknemerskant een of meer werknemersorganisaties. Dat zijn meestal vakbonden.

Cao en wettelijke regels

De afspraken in een cao mogen nooit in strijd zijn met de wet. In de wet staat bijvoorbeeld een minimumloon, en daar mag een cao niet onder gaan zitten. Hetzelfde geldt voor het wettelijk minimum aantal vakantiedagen.

Andersom mag wel: de afspraken in een cao zijn juist vaak een stuk gunstiger dan het wettelijk minimum. Daarnaast gaat de cao voor op de individuele arbeidsovereenkomst. Staat er in het contract iets ongunstigers dan in de cao, dan geldt de cao.

Twee soorten cao

Er zijn twee soorten: een bedrijfstak-cao en een ondernemings-cao. De bedrijfstak-cao geldt binnen een hele sector, bijvoorbeeld voor alle schilders, bouwbedrijven of kappers. De ondernemings-cao geldt voor één bedrijf, zoals de Nederlandse Spoorwegen of een specifieke bank.

Cao en avv

Naast de cao bestaat de avv: de algemeenverbindendverklaring. Die hoort bij de bedrijfstak-cao. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan zo’n cao van toepassing verklaren op een hele bedrijfstak. Gebeurt dat, dan geldt de cao voor alle werkgevers in die sector, ook voor wie niet aan de onderhandelingen deelnam. Voor vrijwel alle bedrijfstak-cao’s gebeurt dit, en daarom vallen veel werkgevers onder een cao zonder dat ze daar zelf voor hebben gekozen.

Is er een cao of avv van toepassing voor jou?

Weet je niet of er een avv geldt voor jouw bedrijfstak? In het cao-register op de website van het ministerie van SZW zie je of een cao algemeen verbindend is verklaard, en per wanneer en voor hoelang.

Cao-partijen zijn verplicht de minister te informeren over het afsluiten, wijzigen en opzeggen van een cao. Pas nadat die melding is bevestigd, treedt de nieuwe of gewijzigde cao in werking.

Een voorbeeld. Stel dat de cao voor kappers algemeen verbindend is verklaard. Je gaat aan de slag bij een kapper en merkt dat je minder vakantiedagen hebt dan een collega bij een andere salon. Die collega vertelt dat de cao recht geeft op minimaal 27 dagen, terwijl jij er 25 hebt. Je kunt je dan met succes op die cao beroepen, ook al is je werkgever bij geen enkele brancheorganisatie aangesloten en staat er iets anders in je contract. Door de avv mocht hij namelijk niet van de cao afwijken.

Verplichte toepassing van een cao

Werkgevers zijn in elk geval verplicht een cao toe te passen als ze die zelf hebben afgesloten. Dan gaat het om een ondernemings-cao. Ben je lid van een werkgeversorganisatie die namens jou een cao afsloot, dan geldt diezelfde verplichting.

Ten slotte ben je verplicht de cao toe te passen als die algemeen verbindend is verklaard. Daarop bestaat een praktische uitzondering: een uitzendkracht werkt wel bij jou, maar is in dienst van het uitzendbureau. Voor die werknemer geldt daarom de cao van het uitzendbureau.

Meer over de inhoud van een cao

Hierboven noemden we al een paar onderwerpen, maar er komen er veel meer aan bod:

• Salaris
• Vakantiedagen
• Pensioen
• Werktijden
• Overwerken
• Ziekte
• Veiligheid van werknemers
• Ongevallen tijdens werktijd
• Opzegtermijn
• Ontslagregelingen
• Zwangerschapsverlof
• Ouderschapsverlof
• Scholing

Over al deze onderwerpen kunnen bindende bepalingen in de cao staan: hoeveel vakantiedagen minimaal gelden, hoelang het zwangerschapsverlof duurt, of er recht bestaat op scholing en wie die kosten draagt, en natuurlijk de hoogte van het salaris.

Als werkgever houd je je aan die afspraken. Je hoeft ze niet stuk voor stuk in elke arbeidsovereenkomst over te nemen; een verwijzing naar de betreffende cao volstaat. Daarnaast maak je natuurlijk wel individuele afspraken over salaris en functie. Gunstiger dan de cao mag altijd.

Werkgever valt niet onder een cao

Niet elke werkgever valt onder een cao. Is dat bij jou het geval, dan onderhandel je zelf met de werknemer die je in dienst wilt nemen. Ook dan ben je aan wettelijke regels gebonden:

• Het Burgerlijk Wetboek: regels over onder andere proeftijd, vakantie, opzegtermijnen en ontslag
• De Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
• De Arbeidstijdenwet: regels over werktijden en rusttijden
• De Arbeidsomstandighedenwet: regels over veilig en gezond werken
• De Wet arbeid en zorg: regels over onder andere zwangerschapsverlof, mantelzorgverlof en ouderschapsverlof
• De gelijkebehandelingswetgeving: het recht op gelijke behandeling ongeacht onder meer afkomst, geslacht, nationaliteit, burgerlijke staat, politieke overtuiging, godsdienst of levensovertuiging en seksuele gerichtheid

Houd er verder rekening mee dat er binnen het bedrijf een personeelsregeling kan gelden. Dat is geen cao, maar een regeling tussen werkgever en ondernemingsraad. Daarin staan bijvoorbeeld loonschalen, gedragscodes en een ziekteverzuimreglement vastgelegd.

Veelgestelde vragen over de cao voor je bedrijf