Vanaf welke leeftijd social media? Vier grenzen naast elkaar

Voor een eigen account is 15 jaar nu het beste antwoord. Dat adviseert de Rijksoverheid sinds 17 juni 2025 voor apps als Instagram en TikTok. Een wet die een leeftijd voor social media afdwingt, is er nog niet. Wel deed de Europese Commissie op 17 september 2026 een voorstel. De Commissie is het dagelijks bestuur van de Europese Unie, dat nieuwe Europese wetten voorstelt. In haar voorstel krijgt een kind onder de 13 geen account en tussen 13 en 15 alleen een beperkt account via een ouder. Vanaf 15 mag het een eigen account maken. Het is een voorstel, geen wet. Het Europees Parlement en de ministers van de lidstaten moeten het daarom nog goedkeuren. Meer over opvoeding en samenleving staat in het kennisgebied Maatschappelijk.

De vier leeftijdsgrenzen naast elkaar

Wie zoekt naar de leeftijd voor social media, vindt 13, 15 en 16 jaar, en sinds september 2026 ook een Europees voorstel. Ze kloppen alle vier, maar ze betekenen iets anders. In de tabel hieronder zie je per grens wie hem stelt, wat hij regelt en of hij nu al geldt.

Het getal dat het vaakst wordt genoemd, 13, is een huisregel van het bedrijf en geen advies over wat goed is voor een kind. Wel moet een platform zijn eigen grens volgens de Europese wet voor digitale diensten echt handhaven. Op dat punt spreekt de Europese Commissie de platforms nu al aan. Het getal met de meeste inhoud is 15: daar komen het Nederlandse advies en het Europese voorstel samen.

Waarom de apps 13 jaar zeggen

De grens van 13 jaar sluit aan bij een wet in de Verenigde Staten. Daar bestaat sinds 1998 een wet die de privacy van kinderen online beschermt, afgekort COPPA. Weet een Amerikaanse app dat een gebruiker jonger is dan 13, dan moet hij eerst toestemming van de ouders hebben. Pas daarna mag hij gegevens van dat kind verzamelen. Dat schrijft de FTC, de Amerikaanse toezichthouder die over consumentenbescherming gaat. Het Amerikaanse Congres koos 13, omdat jongere kinderen gevoeliger zijn voor marketeers en minder begrijpen wat er met hun gegevens gebeurt.

Een oordeel over wat een 13-jarige op TikTok aankan, zit er dus niet achter. De FTC zegt er zelf bij dat die wet kinderen niet tegenhoudt die over hun leeftijd liegen. Een wet die kinderen tegenhoudt, was het ook nooit.

Wat de grote apps zelf als leeftijd noemen

In de tabel hieronder staat per app welke leeftijd de eigen voorwaarden noemen, en welke functies pas later mogen. De voorwaarden kunnen per land verschillen; dit is de versie voor Nederland of Europa.

Die grenzen worden slecht bewaakt. Bij het aanmaken van een account vul je zelf je geboortedatum in, en een echte controle is er meestal niet. Volgens de Europese Commissie zit ongeveer 10 tot 12 procent van de kinderen onder de 13 in de EU toch op Instagram of Facebook. Dat staat in haar voorlopige oordeel over Meta, het bedrijf achter Instagram en Facebook, van 29 april 2026. De Commissie vindt dat Meta daarmee de Europese wet voor digitale diensten overtreedt, omdat die wet eist dat platforms hun eigen regels handhaven. Het is een voorlopig oordeel: Meta kan nog reageren.

Wat de privacywet met 16 jaar bedoelt

De 16 uit de Europese privacywet gaat over toestemming van een ouder voor het gebruik van gegevens. Het is niet de leeftijd waarop je een account mag hebben. Op veel sites staat dat 16 jaar in Nederland de wettelijke leeftijd voor social media is. Dat is te kort door de bocht. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Europese privacywet, zegt iets anders. Stel dat een app zich rechtstreeks op kinderen richt en om toestemming vraagt voor het gebruik van gegevens. Dan is die toestemming onder de 16 alleen geldig als een ouder hem ook geeft. Landen mochten die grens verlagen tot 13, maar Nederland deed dat niet.

Die regel geldt alleen als de app zich op toestemming beroept. Dat doen de grote platforms meestal niet, schrijven onderzoekers van het Instituut voor Informatierecht (IViR) van de Universiteit van Amsterdam. Zij publiceerden in juni 2026 een juridische verkenning, betaald door het ministerie van Binnenlandse Zaken. De wet kent ook andere redenen om gegevens te gebruiken. Platforms beroepen zich vooral op een daarvan: dat ze de gegevens nodig hebben om hun dienst te leveren. Maar voor reclame die op je profiel is afgestemd, is dat niet genoeg. Dat zeggen het Europese Hof van Justitie en de Europese privacytoezichthouders.

De 16 is dus een regel over toestemming voor het gebruik van gegevens, geen verbod op een account. Een kind van 14 met een TikTok-account overtreedt geen Nederlandse wet.

Het Nederlandse advies van 15 jaar

Het kabinet adviseert ouders om kinderen pas vanaf 15 jaar sociale media als Instagram en TikTok te laten gebruiken, en chatapps vanaf de middelbare school. Dat advies hoort bij de Richtlijn Gezond Schermgebruik. Karremans, toen staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport, presenteerde die op 17 juni 2025. Het advies maakt dus een verschil tussen twee soorten apps: chatapps als WhatsApp en Signal, en sociale media. Voor een eerste smartphone adviseert de staatssecretaris groep 8. De onderzoekers zelf vonden voor een smartphoneleeftijd geen onderbouwing. Voor jongeren van 12 jaar en ouder is het advies hoogstens 3 uur per dag achter een scherm.

Het idee erachter is een stap na de andere. Eerst leert een kind chatten met mensen die het kent, terwijl ouders nog kunnen meekijken. Pas daarna komt een app waar een algoritme bepaalt wat je ziet en vreemden je kunnen vinden. Een algoritme is een rekenregel die hier bepaalt welke video’s je als volgende krijgt. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over algoritmen.

Waarom zo streng? Volgens Karremans loopt bijna 13 procent van de jongeren risico op problematisch gebruik van social media. Dat is ongeveer 1 op de 8. Het blijft wel een advies: er staat geen straf op, en een kind met een eigen telefoon installeert TikTok in een minuut.

Wat de onderzoekers zelf adviseerden

De richtlijn zelf is geschreven door onderzoekers van de Vrije Universiteit en de Universiteit Utrecht. Zij kwamen uit op een andere leeftijd: geen sociale media onder de 13, en vanaf 13 een begeleide start. Van hun wetenschapscommissie was 80 procent niet voor een verbod, en twee derde wel voor een leeftijdsadvies. Over een advies van 15 jaar zijn ze kritisch. Een 15-jarige laat zijn ouders minder meekijken dan een 13-jarige, schrijven ze, dus begeleiden wordt dan juist moeilijker. Karremans koos toch voor 15. Op sites die de richtlijn samenvatten, staat daarom soms 13 en soms 15. De 13 is het advies van de onderzoekers, de 15 het advies dat het kabinet ervan maakte.

Wat het Europese voorstel regelt

Het voorstel legt per leeftijd vast wat een kind op sociale media mag. Onder de 13 niets, van 13 tot 15 een beperkt account via een ouder, en vanaf 15 een eigen account. Het heet de EU KIDS Act en is een verordening. Een verordening geldt in alle lidstaten meteen als wet, zonder dat de Tweede Kamer hem eerst moet omzetten. Er staan vier treden in, afhankelijk van de leeftijd van je kind.

• Onder de 3: ook geen videoplatform voor kinderen via een ouder.
• Van 3 tot 13: geen account op social media. Wel mag een ouder via zijn eigen account een videoplatform openzetten dat speciaal voor jonge kinderen is gemaakt, hoogstens een uur per dag.
• Van 13 tot 15: een beperkt account dat een ouder aanmaakt, als de app dat aanbiedt. De ouder zet de schermtijd op hoogstens een uur per dag en keurt nieuwe contacten goed.
• Vanaf 15: een eigen account, op een dienst die veilig moet zijn ontworpen.

Die eisen aan het ontwerp gelden voor alle kinderen onder de 18. Zo mag een app je niet meer eindeloos laten scrollen zonder stoppunt. Pushmeldingen tijdens slaaptijd worden verboden, net als ongevraagde contactverzoeken van vreemden. Profielen van minderjarigen staan standaard op privé. Een AI-chatbot in een app staat standaard uit. Dat schrijft de Commissie in haar persbericht van 17 september 2026.

De leeftijd controleren zonder paspoort

Zelf je geboortedatum invullen is volgens het voorstel geen controle meer. Sociale netwerken en videoplatforms moeten de leeftijd daarom laten bevestigen met een Europese oplossing, zoals de leeftijdsapp van de EU. Die vertelt de app alleen of je oud genoeg bent, niet wie je bent. Ook de Europese digitale identiteit telt volgens het voorstel als goedgekeurde manier. Dat is een app op je telefoon waarin je je identiteitsgegevens bewaart. Elke lidstaat moet minstens één gratis manier bieden om je leeftijd te bewijzen. Voor bestaande accounts krijgen de platforms zes maanden na de start van de regels om na te gaan wie jonger is dan 15. Die accounts gaan dicht, net als accounts waarvan de leeftijd niet vast te stellen is.

Houdt een sociaal netwerk of videoplatform zich er niet aan, dan gelden de boetes van de Europese wet voor digitale diensten, de DSA. Die lopen op tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Welke apps onder de Europese regel vallen

De leeftijdsregel geldt voor sociale netwerken en videoplatforms met minstens één van de volgende vijf kenmerken.

• Je kunt live uitzenden naar een onbeperkt publiek.
• Je kunt contact hebben met mensen die je nog niet kent.
• Je tijdlijn is afgestemd op je profiel.
• De app stelt nieuwe contacten of inhoud voor van buiten je eigen kring.
• De app houdt je vast, bijvoorbeeld met eindeloos scrollen of meldingen die je terughalen.

Een tijdlijn op maat, zoals bij TikTok en Instagram, is dus al genoeg om onder de regel te vallen.

Chatapps noemt het voorstel niet apart. Wat een sociaal netwerk is, haalt het voorstel uit een andere Europese wet. Die heet de digitalemarktenverordening en gaat over de grootste techbedrijven. Daarin is een chatdienst een aparte soort dienst. In nieuwsberichten staat dat WhatsApp buiten de nieuwe regel valt. In de tekst van het voorstel staat dat niet met zoveel woorden, en WhatsApp heeft ook kanalen en statusberichten. Dat is een van de punten waarover het Parlement en de lidstaten zich nog moeten buigen.

Wanneer het voorstel op zijn vroegst geldt

Niemand weet dat nog. Eerst moeten het Europees Parlement en de Raad, waarin de ministers van de lidstaten zitten, het eens worden over de tekst. Dat kan jaren duren, en de tekst kan onderweg veranderen, ook de leeftijden. Het Europees Parlement vroeg op 26 november 2025 nog om een grens van 16 jaar, met toestemming van ouders tussen 13 en 16. Daarna staan er in het voorstel zelf nog twee wachttijden. Een wet treedt twintig dagen na publicatie in werking, en de regels gelden pas zes maanden later. Pas zes maanden daarna moeten bestaande accounts van kinderen onder de 15 dicht zijn.

Een rekenvoorbeeld voor jouw kind

Stel dat Parlement en Raad het eind 2027 eens worden en de wet in januari 2028 wordt gepubliceerd. Dat is een aanname van ons, geen planning van de Commissie. Dan gelden de regels vanaf ongeveer augustus 2028. De controle van bestaande accounts is dan rond februari 2029 klaar.

Is je kind nu 13 of ouder, dan is het bij die controle in dit voorbeeld al 15. Het merkt van de leeftijdsgrens niets, wel van de veiligere instellingen. Is je kind nu 12, dan hangt het van de verjaardag af. Is je kind nu 10 of 11, dan krijgt het wel met de nieuwe regels te maken. Voor die groep is het voorstel dus geen ver-van-je-bedverhaal, maar waarschijnlijk de regel waaronder het zijn eerste account aanmaakt.

Wat Nederland zelf wil

Het kabinet zet in op een Europese minimumleeftijd. In het regeerakkoord van het kabinet-Jetten van 30 januari 2026 staat een Europese grens van 15 jaar. Daarbij hoort een controle van de leeftijd die de privacy beschermt. De grens moet gelden zolang sociale media onvoldoende veilig zijn. Al in juni 2025 pleitte Karremans voor één leeftijdsgrens voor heel Europa, zodat de regels makkelijker te handhaven zijn.

Een eigen Nederlandse wet kan ook. Maar die heeft weinig kracht, schrijven de onderzoekers van de UvA. Nederland kan jongeren het gebruik verbieden, maar kan de platforms geen verplichtingen opleggen, zoals een leeftijdscontrole. Die regels zijn Europees, en voor de grote platforms is de Europese Commissie de toezichthouder. Daarom is het Europese voorstel de route die er werkelijk toe doet.

Werkt een leeftijdsgrens eigenlijk?

Daar is nog weinig bewijs voor, in beide richtingen. Australië voerde op 10 december 2025 als eerste land een wettelijke minimumleeftijd in, van 16 jaar. Volgens de eerste cijfers die de UvA-onderzoekers aanhalen, zit ongeveer 63 procent van de 14- en 15-jarigen daar nog steeds op social media. Van de accounts die wel verdwenen, zou meer dan de helft door ouders of jongeren zelf zijn gesloten, niet door het platform.

Een leeftijdsgrens zonder controle werkt dus niet, en dat is precies waarom het voorstel de controle verplicht maakt. Ouders en jongeren in Europa zijn verdeeld. De Commissie liet in maart en april 2026 een Eurobarometer houden, een peiling onder ruim 12.000 ouders en ruim 26.000 jongeren van 13 tot 18. Daarin vindt 54 procent van de ouders een latere start een doeltreffende oplossing. Onder de jongeren is dat 45 procent.

Wat je nu als ouder kunt doen

Wacht niet op Brussel: de trap uit het Europese voorstel kun je thuis nu al gebruiken. Stel dat je dochter van 11 thuiskomt en zegt dat iedereen in de klas TikTok heeft. De Europese regel komt er op zijn vroegst over een paar jaar, en misschien anders dan nu voorgesteld. Wij vinden die trap wel de beste maat. Onder de 13 geen eigen account. Van 13 tot 15 een account dat jij meebeheert, met afspraken over tijd en contacten. Vanaf 15 zelf. Zo krijgen de onderzoekers achter de richtlijn en het kabinet allebei gelijk: begeleiding vanaf 13, zelfstandig vanaf 15.

Kiest je kind toch eerder voor een app, laat het dan de echte geboortedatum invullen. Dat klinkt klein, maar de bescherming hangt aan die datum. Wie bij TikTok aangeeft dat hij 13 is, kan geen privéberichten sturen en niet live uitzenden. Wie 18 invult, kan dat wel. Zet daarnaast de instellingen voor ouderlijk toezicht aan die de app zelf biedt. Wat er in deze leeftijd verder speelt, lees je in ons artikel over de ontwikkeling van een puber. Over de verschillende soorten apps en hoe ze werken, gaat ons artikel over wat social media zijn.

Veelgestelde vragen over social media en leeftijd